Sociale ongelijkheid;
Klasse, gender & etniciteit
Inleiding
Ongelijke verdeling van middelen, macht en status over verschillende sociale groepen is een
cruciaal kenmerk van een samenleving
Doel van dit vak
• Sociale ongelijkheid en gevolgen ervan herkennen
• Dimensies van ongelijkheid en onderlinge samenhang begrijpen
(Klasse, gender en etniciteit (+intersectionaliteit))
• Mechanismen die sociale ongelijkheid (re-)produceren kunnen analyseren vanuit een
sociologische blik en kader
,H1: Sociale ongelijkheid; een
sociologische kijk
1 Een aantal feiten over (inkomens)ongelijkheid
Inkomensongelijkheid berekend adhv
de Gini-coëfficiënt
• Getal tussen 0 en 1
0; totale gelijkheid
1; totale ongelijkheid
-> we zien dat de ongelijkheid
doorheen de jaren voor de meeste
landen is gestegen (pijl die naar boven
gaat)
Verdeling belastbaar inkomen in België Belastbaar inkomen= je brutoloon –
aftrekbare kosten en uitgaven
• Bv zonder SZ
SZ wordt niet gezien als
belasting maar als uitgesteld
loon omdat je verwacht dat zo
goed als alle burgers hier
gebruik van gaan maken
We zien een verdeling van de
inkomens in decielen
-> willen iets te weten komen over de
inkomensongelijkheid in ons land
-> we zien dat degene met de hoogste
inkomens ook het grootste deel van de
financiering van de belastingen
betalen
-> we doen aan herverdeling gom
ongelijkheid tegen te gaan (België
heeft een progressief
belastingsysteem)
Belastbaar inkomen: focus op superrijken We delen het laatste deciel nog eens
op in percentielen
-> We zien per percentiel nog een
duidelijke stijging
MAAR 1 uitzondering: laatste
percentiel daalt weer, dit komt door
, optimalisatie en onderduiking van
belastingen door de allerrijksten
Ongelijkheid (adhv Gini) volgens inkomensbron België= rood
Links= ongelijkheid voor transfers van
SZ aan mensen
Midden= ongelijkheid na transfers van
SZ aan mensen maar pensioen niet
meegerekend
Rechts= ongelijkheid na transfers van
SZ aan mensen pensioen wel
meegerekend
-> we zien dat per transfer dat de Gini-
coëfficiënt stijgt wat duidt op minder
ongelijkheid
-> het verschil tussen midden en
rechts duidt op hoeveel mensen per
land qua pensioen bv krijgen
Bruto maandloon van voltijdse werknemers Bij deze grafiek gaan we meerdere
volgens geslacht, regio en onderwijs gegevens/ factoren meenemen die
niet alleen cijfermatig zijn
-> we zien dat in Brussel het bruto
maandloon hoog is maar dit kan een
vertekend beeld geven want Brussel
ziet er geen rijke regio uit; het komt
omdat we daar de hoogbetaalde
banen vinden, maar deze
arbeidskrachten rijden ‘s avonds naar
huis, uit Brussel naar vlaanderen of
Wallonië
Inkomens rijden letterlijk de stad uit
maar gegevens behoren wel tot
Brussel
Vermogensongelijkheid Kunnen gezinnen in armoede
terugvallen op vermogen?
Inkomens zeggen niet alles
-> We zien dat armeren wel vermogen
hebben maar dit gaat meestal over
hun eigen huis, en dit zouden ze in
noodsituaties niet als oplossing
kunnen gebruiken want dan zijn ze
dakloos
, 2 Wat is sociale ongelijkheid? Een (voorlopige) definitie
Sociale ongelijkheid
= ongelijke verdeling van schaarse maar maatschappelijk gewaardeerde middelen en de
ongelijke behandeling van individuen en groepen op basis van hun social positie
• Middelen zoals geld, toegang tot diensten en kennis, erkenning, macht,..
-> We spreken van een voorlopige definitie; nog uit te werken o.b.v. sociologische theorieën
en empirisch onderzoek
Sociologische visie op ongelijkheid
Sociologische blik op ongelijkheid
• Ongelijkheid gaat niet enkel over (graduele) verdeling van middelen over individuen
(In tegenstelling tot eco die kijkt enkel naar middelen en hun verdeling)
• Gaat ook over de maatschappelijke verhoudingen tussen sociale groepen
o Ongelijkheid wordt niet enkel geanalyseerd vanuit individuele posities en
capaciteiten
o We kijken vanuit de sociale posities die mensen in de samenleving innemen
Hoe ontstaat ongelijkheid door groepsvorming?
Hoe classificeer je mensen in die groepen?
Hoe speelt inkomensverdeling een rol in die groepen?
• Sociale posities worden ge(re-)produceert door maatschappelijke organisatie
o Organisatie van eco, verdeling van maatschappelijke waardering, en
organisatie van politieke besluitvorming
Welke sociale mechanismen zorgen voor deze ongelijkheid?
o Heeft gevolgen ogv:
§ Individuele levenskansen
§ Maatschappij als geheel
(Vb correlatie criminaliteit en ongelijkheid)
Klasse, gender & etniciteit
Inleiding
Ongelijke verdeling van middelen, macht en status over verschillende sociale groepen is een
cruciaal kenmerk van een samenleving
Doel van dit vak
• Sociale ongelijkheid en gevolgen ervan herkennen
• Dimensies van ongelijkheid en onderlinge samenhang begrijpen
(Klasse, gender en etniciteit (+intersectionaliteit))
• Mechanismen die sociale ongelijkheid (re-)produceren kunnen analyseren vanuit een
sociologische blik en kader
,H1: Sociale ongelijkheid; een
sociologische kijk
1 Een aantal feiten over (inkomens)ongelijkheid
Inkomensongelijkheid berekend adhv
de Gini-coëfficiënt
• Getal tussen 0 en 1
0; totale gelijkheid
1; totale ongelijkheid
-> we zien dat de ongelijkheid
doorheen de jaren voor de meeste
landen is gestegen (pijl die naar boven
gaat)
Verdeling belastbaar inkomen in België Belastbaar inkomen= je brutoloon –
aftrekbare kosten en uitgaven
• Bv zonder SZ
SZ wordt niet gezien als
belasting maar als uitgesteld
loon omdat je verwacht dat zo
goed als alle burgers hier
gebruik van gaan maken
We zien een verdeling van de
inkomens in decielen
-> willen iets te weten komen over de
inkomensongelijkheid in ons land
-> we zien dat degene met de hoogste
inkomens ook het grootste deel van de
financiering van de belastingen
betalen
-> we doen aan herverdeling gom
ongelijkheid tegen te gaan (België
heeft een progressief
belastingsysteem)
Belastbaar inkomen: focus op superrijken We delen het laatste deciel nog eens
op in percentielen
-> We zien per percentiel nog een
duidelijke stijging
MAAR 1 uitzondering: laatste
percentiel daalt weer, dit komt door
, optimalisatie en onderduiking van
belastingen door de allerrijksten
Ongelijkheid (adhv Gini) volgens inkomensbron België= rood
Links= ongelijkheid voor transfers van
SZ aan mensen
Midden= ongelijkheid na transfers van
SZ aan mensen maar pensioen niet
meegerekend
Rechts= ongelijkheid na transfers van
SZ aan mensen pensioen wel
meegerekend
-> we zien dat per transfer dat de Gini-
coëfficiënt stijgt wat duidt op minder
ongelijkheid
-> het verschil tussen midden en
rechts duidt op hoeveel mensen per
land qua pensioen bv krijgen
Bruto maandloon van voltijdse werknemers Bij deze grafiek gaan we meerdere
volgens geslacht, regio en onderwijs gegevens/ factoren meenemen die
niet alleen cijfermatig zijn
-> we zien dat in Brussel het bruto
maandloon hoog is maar dit kan een
vertekend beeld geven want Brussel
ziet er geen rijke regio uit; het komt
omdat we daar de hoogbetaalde
banen vinden, maar deze
arbeidskrachten rijden ‘s avonds naar
huis, uit Brussel naar vlaanderen of
Wallonië
Inkomens rijden letterlijk de stad uit
maar gegevens behoren wel tot
Brussel
Vermogensongelijkheid Kunnen gezinnen in armoede
terugvallen op vermogen?
Inkomens zeggen niet alles
-> We zien dat armeren wel vermogen
hebben maar dit gaat meestal over
hun eigen huis, en dit zouden ze in
noodsituaties niet als oplossing
kunnen gebruiken want dan zijn ze
dakloos
, 2 Wat is sociale ongelijkheid? Een (voorlopige) definitie
Sociale ongelijkheid
= ongelijke verdeling van schaarse maar maatschappelijk gewaardeerde middelen en de
ongelijke behandeling van individuen en groepen op basis van hun social positie
• Middelen zoals geld, toegang tot diensten en kennis, erkenning, macht,..
-> We spreken van een voorlopige definitie; nog uit te werken o.b.v. sociologische theorieën
en empirisch onderzoek
Sociologische visie op ongelijkheid
Sociologische blik op ongelijkheid
• Ongelijkheid gaat niet enkel over (graduele) verdeling van middelen over individuen
(In tegenstelling tot eco die kijkt enkel naar middelen en hun verdeling)
• Gaat ook over de maatschappelijke verhoudingen tussen sociale groepen
o Ongelijkheid wordt niet enkel geanalyseerd vanuit individuele posities en
capaciteiten
o We kijken vanuit de sociale posities die mensen in de samenleving innemen
Hoe ontstaat ongelijkheid door groepsvorming?
Hoe classificeer je mensen in die groepen?
Hoe speelt inkomensverdeling een rol in die groepen?
• Sociale posities worden ge(re-)produceert door maatschappelijke organisatie
o Organisatie van eco, verdeling van maatschappelijke waardering, en
organisatie van politieke besluitvorming
Welke sociale mechanismen zorgen voor deze ongelijkheid?
o Heeft gevolgen ogv:
§ Individuele levenskansen
§ Maatschappij als geheel
(Vb correlatie criminaliteit en ongelijkheid)
