H10: Fysieke en motorische ontwikkeling in
peuter- en kleutertijd
1: Fysieke groei en hersenontwikkeling
Fysieke groei
Groei tussen 2 en 6 jaar
In deze periode groeien kinderen rustig en geleidelijk (geen groeispurt zoals bij
baby’s of pubers).
Gemiddeld op 6 jaar:
Lengte: ± 120 cm
Gewicht: ± 20 kg
Hoe groeien botten?
Groeischijven
In het skelet zitten groeischijven (stukken kraakbeen)
Die veranderen geleidelijk van kraakbeen →
bot
Dit proces heet ossificatie
Tussen 2 en 6 jaar:
Ontstaan er nieuwe groeischijven op
verschillende plaatsen
Botten worden langer en steviger
Botleeftijd
Dokters kunnen via een foto (bv. van de pols) zien:
Hoeveel kraakbeen al bot geworden is
Zo bepalen ze de botleeftijd = hoever een kind zit in zijn groei
Vergelijking:
Botleeftijd = kalenderleeftijd → normale groei
Botleeftijd > kalenderleeftijd → snelle groeier
Botleeftijd < kalenderleeftijd → tragere groeier
1
, Verandering van lichaamsvorm
Kinderen gaan er anders uitzien:
Worden slanker
Krijgen langere armen en benen
Hoofd wordt minder groot in verhouding
Ze gaan steeds meer lijken op mini-volwassenen
Individuele verschillen
Niet elk kind groeit hetzelfde:
Jongens vs meisjes
Jongens: gemiddeld groter
Meisjes: sneller rijp (lopen voor in ontwikkeling)
Omgeving
Rijke landen → grotere kinderen
Arme landen → kleinere kinderen
Gezinssituatie
Goede voeding & zorg → betere groei
Armoede → tragere groei
Spieren en kracht
Niet alleen botten groeien:
Spieren worden groter
Kinderen worden sterker
Daarom kunnen ze beter lopen, springen, klimmen
Voeding
Goede voeding is heel belangrijk
Nodig: gevarieerd eten, weinig vet en zout, veel voedingsstoffen
Opvallend: peuters en kleuters hebben minder eten nodig dan baby’s
2
, Tandenwissel (einde kleuterperiode)
Melktanden vallen uit
Blijvende tanden komen in de plaats
Beïnvloed door:
Genetica (aanleg)
Meisjes: vaak sneller
Ondervoeding: vertraagd
Overgewicht: versneld
Eetgedrag (typisch voor deze leeftijd)
Peuters en kleuters kunnen moeilijk doen rond eten
Kenmerken: kieskeurig, willen altijd hetzelfde eten, vaste rituelen (bv.
alleen uit een bepaalde beker)
Voedselneofobie
Angst voor nieuw voedsel
Kind wil niets nieuws proeven
Kan zelfs boos of bang reageren
Belangrijk voor ouders
Niet forceren
Geen strijd maken van eten
Rustig blijven
Hoe minder druk → hoe beter het meestal gaat
De meeste kinderen groeien hier vanzelf overheen
Samenvatting
Tussen 2 en 6 jaar groeien kinderen geleidelijk, worden ze slanker en sterker, en
ontwikkelen ze hun lichaam verder, terwijl voeding en omgeving een grote
invloed hebben.
3
peuter- en kleutertijd
1: Fysieke groei en hersenontwikkeling
Fysieke groei
Groei tussen 2 en 6 jaar
In deze periode groeien kinderen rustig en geleidelijk (geen groeispurt zoals bij
baby’s of pubers).
Gemiddeld op 6 jaar:
Lengte: ± 120 cm
Gewicht: ± 20 kg
Hoe groeien botten?
Groeischijven
In het skelet zitten groeischijven (stukken kraakbeen)
Die veranderen geleidelijk van kraakbeen →
bot
Dit proces heet ossificatie
Tussen 2 en 6 jaar:
Ontstaan er nieuwe groeischijven op
verschillende plaatsen
Botten worden langer en steviger
Botleeftijd
Dokters kunnen via een foto (bv. van de pols) zien:
Hoeveel kraakbeen al bot geworden is
Zo bepalen ze de botleeftijd = hoever een kind zit in zijn groei
Vergelijking:
Botleeftijd = kalenderleeftijd → normale groei
Botleeftijd > kalenderleeftijd → snelle groeier
Botleeftijd < kalenderleeftijd → tragere groeier
1
, Verandering van lichaamsvorm
Kinderen gaan er anders uitzien:
Worden slanker
Krijgen langere armen en benen
Hoofd wordt minder groot in verhouding
Ze gaan steeds meer lijken op mini-volwassenen
Individuele verschillen
Niet elk kind groeit hetzelfde:
Jongens vs meisjes
Jongens: gemiddeld groter
Meisjes: sneller rijp (lopen voor in ontwikkeling)
Omgeving
Rijke landen → grotere kinderen
Arme landen → kleinere kinderen
Gezinssituatie
Goede voeding & zorg → betere groei
Armoede → tragere groei
Spieren en kracht
Niet alleen botten groeien:
Spieren worden groter
Kinderen worden sterker
Daarom kunnen ze beter lopen, springen, klimmen
Voeding
Goede voeding is heel belangrijk
Nodig: gevarieerd eten, weinig vet en zout, veel voedingsstoffen
Opvallend: peuters en kleuters hebben minder eten nodig dan baby’s
2
, Tandenwissel (einde kleuterperiode)
Melktanden vallen uit
Blijvende tanden komen in de plaats
Beïnvloed door:
Genetica (aanleg)
Meisjes: vaak sneller
Ondervoeding: vertraagd
Overgewicht: versneld
Eetgedrag (typisch voor deze leeftijd)
Peuters en kleuters kunnen moeilijk doen rond eten
Kenmerken: kieskeurig, willen altijd hetzelfde eten, vaste rituelen (bv.
alleen uit een bepaalde beker)
Voedselneofobie
Angst voor nieuw voedsel
Kind wil niets nieuws proeven
Kan zelfs boos of bang reageren
Belangrijk voor ouders
Niet forceren
Geen strijd maken van eten
Rustig blijven
Hoe minder druk → hoe beter het meestal gaat
De meeste kinderen groeien hier vanzelf overheen
Samenvatting
Tussen 2 en 6 jaar groeien kinderen geleidelijk, worden ze slanker en sterker, en
ontwikkelen ze hun lichaam verder, terwijl voeding en omgeving een grote
invloed hebben.
3
