Samenvatting: religious education, citizenship education, liberal education van Wilna Meijer.
In de eerste decade van het derde millennium wordt steeds meer gesproken over het leren over
verschillende religies op scholen. Vooral 9/11 heeft bijgedragen aan het feit dat deze discussie weer
nieuw leven in geblazen is. Er moet een vredevolle dialoog kunnen worden gevoerd tussen mensen
met verschillende religies. De religies moeten dus niet van elkaar gescheiden worden. Op school
komt religie als vak in twee vormen voor:
- Bij het ene wordt een boek gebruikt waarin alle religies over de hele wereld in staan
beschreven
- Bij de andere manier wordt er alleen lesgegeven in de grote religies als de islam,
christendom, Budhisme etc.
In europa hebben 8 landen zich gebundeld en zij hebben een onderzoek gedaan over religie op
school. Uit het onderzoek kwam naar voren dat de landen er nogal hetzelfde over dachten. Er werd
aan ouders en kinderen op scholen gevraagd hoe zij het vonden als er religie zou worden
onderwezen op scholen en het merendeel gaf aan dit heel fijn te vinden en dat zij eigenlijk vonden
dat de staat dit zou moeten betalen. Ook al hadden de landen wel allemaal een andere geschiedenis
wat betreft religie. Nu waren de ouders het vrijwel in de landen met elkaar eens dat er religie zou
moeten worden onderwezen op de scholen. Ook kwam naar voren dat de studenten graag vredevol
met mensen willen leven die een andere religie hebben dan zij en dat dit alleen kan volgens hun als
we ook kennis hebben van die andere religie.
Dit alles laat dus zien dat de onderzoeker, leraren en de studenten het met elkaar eens waren en dat
het dus relevant is voor de burgerschapseducatie dat de kinderen leren over de verschillende religies
en culturen van Europa.
Citizenship education and religious education: european developments
Een belangrijke factor dat we in het onderwijs aan religie willen doen is dat we graag cohesie
hebben binnen de samenleving. Het is niet zo dat je een vak moet hebben dat religie gaat heten op
school. Je kan het ook verweven in andere vakken die gaan over burgerschapsvorming. Educatie
over religie is niet alleen nodig in europa maar ook in andere delen van de wereld. In het artikel
wordt echter alleen ingegaan op de situatie in europa.
Onderzoekers hebben een onderwijsprogramma getest in engeland en dit bleek erg effectief te zijn.
Het wordt nu ook in andere landen in europa toegepast.
In engeland is men eerst het belang van religie educatie gaan inzien en kan worden verklaard door
de speciale positie van het vak RE(?ik denk dat ze hiermee religieus education bedoelen) in de
publieke scholen. Het was een verplicht vak sinds 1944, terwijl het in andere landen vaak een extra
vak was dat gegeven werd. In de education act werd het vak wel genoemd, maar er werden geen
duidelijke doelen gesteld aan het vak. In 1944 stond de wet toe dat je allemaal op je eigen manier de
religie educatie mocht invullen. In 1970 zag men in dat dit niet de beste manier was, omdat de
meeste kinderen nu maar leerde over 1 religie en het zou juist zo moeten worden ingevuld dat we
kennis krijgen van de andere religies zodat je meer sympathie voor elkaar kon opbouwen. John Hull
en Jackson zijn belangrijke figuren bij deze visie op religie onderwijs.
In het noorden is het meeste onderzoek gedaan naar religie onderwijs tot nu toe. Rond 1600 waren
de steden steeds populairder dan het platteland. Protestantse scholen hadden meer scholen per
hoofd dan de katholieke. het noorden van europa was ook beter begifted met scholen dan het
zuiden en het oosten van europa. Hierbij is de uitleg van het verschil tussen het katholieke en
protestantse geloof. Door middel van de gutenberg uitvinding konden de calvinisten en de
lutheranen(protestanten) boeken drukken en dit deden ze in de gewone volkstaal en daardoor
,werden hun boeken toegankelijk voor heel veel mensen. Dit zorgde ervoor dat in landen als
engeland, Frankrijk, Nederland en Zwitserland belangstelling kwam in scholen en lezen zodat de
boeken konden worden begrepen en worden gelezen. En dat onderscheidde hun van de katholieke
landen. Tegenwoordig is de tegenstelling tussen het protestantisme en het katholieke geloof minder
tussen de landen en werken de landen veel samen aan onderzoeken op dit gebied.
In het artikel worden twee boeken genoemd die beide gaan over onderzoeken naar religieuze
educatie op scholen.
Jackson zegt dat religieuze educatie van belang is voor de burgerschapseducatie en dat de europese
instellingen (zoals de europese unie) dit zouden moeten steunen. Je kan op een minimaal niveau
doen aan religie educatie op scholen en op een maximaal niveau. Dit wordt gezegd door Terence
McLaughlin.
- Bij minimaal gaat het vooral om de kennis die de kinderen zouden moeten hebben.
- Bij maximaal gaat het om actief leren en inclusie waarin de kinderen op een interactieve
manier met de stof in aanraking komen en waarbij de kinderen de mogelijkheid hebben om
zelf een mening te vormen
Jackson zegt dat alleen bij maximaal leren dat de kinderen er het meeste aan hebben. Dit draagt ook
bij aan wat de europese unie in gedachte heeft bij religie educatie: inspiratie halen uit de culturele
religies en humanistische stromingen en daaruit dan de universele regels halen en de rechten van de
mens begrijpen waar de democratie uit voort kan komen en de vrijheid van de mens accepteren.
Religieuze educatie in een pluralistische samenleving moet ook op een pluralistische manier gegeven
worden. Dit is niet alleen maar zo bij de inhoud van het vak, maar ook de waarden en de methoden
die in de klas worden gehanteerd. Het moet allemaal pluralistisch zijn. Er moeten op een
pedagogische manier worden lesgegeven waarbij de zelf reflectie en de zelf kritisch zijn moet
worden gestimuleerd bij kinderen. Ook moet er worden gestimuleerd dat de kinderen naar elkaar
luisteren en niet gaan stereotyperen. Deze pedagogische manieren moeten er komen zodat er op de
juiste manier met religieus onderwijs omgegaan kan worden en het bijdraagt aan de
burgerschapseducatie. Jackson zegt dat als we religie onderwijs gaan verwerken in
burgerschapseducatie dat de kinderen dan op verschillende manieren in contact komen met het
burgerschap en wat dat inhoud. Er zijn verschillen tussen mensen en samenlevingen en die
verschillen moeten ook blijven bestaan maar hierbij moeten de kinderen wel leren dat al die mensen
wel op een gelijke manier behandeld moeten worden en die uitgangpunten horen bij de gedachten
dat mensen liberale democratische burgers zijn.
Citizenship education and liberal education
Het idee dat we les moeten krijgen in verschillende religies laat zien dat er in europa sprake is van
een interculturele samenleving. Jackson zegt: developing competences and attitudes enabling
individuals to respect the rights of others, developing sklills of critical empathy and fostering
dialogue with others from different backgrounds. Dit is overgenomen door de council of Europe.
Deze fundamentele waarden komen overeen met de waarden dat iedere burger de kans moet
hebben om een intellectuele morele liberale burger moet kunnen worden van Sleutel en Spiecker.
Zowel Sleutel als spiecker hebben zich bezig gehouden met burgers en hoe de samenleving het beste
kan worden ingevuld. Zij zeggen dat in de die samenleving
- De mensen dezelfde vrijheden hebben
- De mensen allemaal politieke democratische rechten hebben
- En dat iedereen fundamentele regels van de wet heeft
, Zij zeggen dat bij burgerschapseducatie de liberal virtues komt kijken wat betekend: goede liberale
burger. Iedereen behoort zich op een moreel juiste manier te gedragen wat a sense of justice is.
hierbij houden mensen rekening met elkaar ook al zijn de mensen anders. De moral virtues gaan
over justice, tolerantie en respect.
Liberale deugden zijn politieke deugden en sleutel en spiecker rekenen die dan ook tot alleen het
politieke domein en niet tot het domein van een goede burger. Hiermee staan ze in constrast met
Gutmann. Die de autonomie van een persoon zowel aan het persoonlijke als aan het politieke
domein. Dan moet er op school dus niet alleen maar les worden geven in liberale burgerschap maar
in de algemene liberale dingen. Dus het liberale wordt door Gutmann niet alleen in het politieke
domein geplaatst zoals door spiecker en sleutel maar ook in het persoonlijke domein en verschillen
hierbij van mening op het gebied van de intellectuele deugden.
Morele deugden als rechtvaardigheid, tolerantie en respect zijn niet het enige wat een liberale
burger moet hebben. Een liberale burger moet ook intellectuele deugden hebben. Voorbeelden
hiervan zijn respect, intellectuele eerlijkheid, etc. Ook moeten ze op een rationele manier denken.
One cannot but agree met spiecker en sleutel die zeggen dat intellectuele deugden belangrijker zijn
van een liberale burger dan de morele deugden, want ze zijn nodig om de liberale democratie
overeind te houden. De intellectuele deugden zijn nodig om op een kritische manier te kunnen
denken. Kritische denkers nemen niet zomaar iets van iemand na, maar denken na over wat iemand
te zeggen heeft ook moet hij mee kunnen doen aan debatten over de samenleving. Maar zegt meijer
als iemand dit allemaal moet kunnen dan is het wel belangrijk dat hij de kennis heeft over de huidige
samenleving en dus moet een liberale burger op een liberale manier les krijgen zodat het de kennis
kan verwerven die hij nodig heeft. En volgens meijer hebben spiecker en sleutel hier niet genoeg
over nagedacht. Meijer heeft nog een andere aanmerking op de ideeen van spiecker en sleutel. Hij
zegt dat kritisch denken net zoals lezen een algemene vaardigheid is en dat het dus niet moet
worden gerealiseerd in de actual fact Meijer zegt hierbij dat als je houdt van lezen en dat vaak
doet dan lees je niet steeds maar in 1 boek. Je kan wel van een bepaalt genre houden en daardoor
veel boeken lezen van dat genre. Dit kan alleen als je een voorkeur hebt kunnen opbouwen en dus
de kennis moet hebben van alle genres en dus algemene kennis moet hebben. Je hebt dus eerst
algemene kennis nodig om dan een voorkeur te hebben. Dit geldt dus ook bij het kritisch denken .
Spiecker en sleutel zeggen juist dat het niet eerst algemeen moet zijn maar juist specifiek. Ook
zeggen spiecker en sleutel dat het rationele denken niet met het persoonlijke denken verbonden is.
meijer kan dit niet geloven. Hij zegt dat we tijdens het kritisch denken ook altijd kijken naar onze
eigen persoon. Zo kunnen we kritisch denken over ene geloof en daarbij betrekken we altijd onze
eigen persoonlijke leven.
Meijer zegt dat het onmogelijk is om het instrumentele te scheiden van onze intrinsieke waarden.
The intrinsic and instrumental values of general liberal education
In de filosofie van de liberale educatie van Richard S. Peters gaat de ontwikkeling van de persoon
samen met de ontwikkeling van de reden. Verschillende ervaringen en kennis komen zo erg samen
dat ze met elkaar verweven zijn. maar er kwam en nieuw idee over dit onderdeel.
Barrow gaat in op dat peters zegt dat het hoofddoel van educatie is dat de mind van de mens zich
ontwikkeld, mensen leren redeneren en grijpen. Bij de liberale educatie is de intrinsieke waarde veel
belangrijker. Hierbij moeten de mensen kunnen deelnemen in betekenisvolle activiteiten. Peters
erkende de sociale publieke en culturele features van educatie en hij richtte zich voornamelijk op de
intrinsieke goods en dat die worden onderwezen. Hij is dus tegen het instrumentele en zegt dat de
educatie van het intrinsieke voorgaat en het instrumentele op de tweede plaats staat.
In de eerste decade van het derde millennium wordt steeds meer gesproken over het leren over
verschillende religies op scholen. Vooral 9/11 heeft bijgedragen aan het feit dat deze discussie weer
nieuw leven in geblazen is. Er moet een vredevolle dialoog kunnen worden gevoerd tussen mensen
met verschillende religies. De religies moeten dus niet van elkaar gescheiden worden. Op school
komt religie als vak in twee vormen voor:
- Bij het ene wordt een boek gebruikt waarin alle religies over de hele wereld in staan
beschreven
- Bij de andere manier wordt er alleen lesgegeven in de grote religies als de islam,
christendom, Budhisme etc.
In europa hebben 8 landen zich gebundeld en zij hebben een onderzoek gedaan over religie op
school. Uit het onderzoek kwam naar voren dat de landen er nogal hetzelfde over dachten. Er werd
aan ouders en kinderen op scholen gevraagd hoe zij het vonden als er religie zou worden
onderwezen op scholen en het merendeel gaf aan dit heel fijn te vinden en dat zij eigenlijk vonden
dat de staat dit zou moeten betalen. Ook al hadden de landen wel allemaal een andere geschiedenis
wat betreft religie. Nu waren de ouders het vrijwel in de landen met elkaar eens dat er religie zou
moeten worden onderwezen op de scholen. Ook kwam naar voren dat de studenten graag vredevol
met mensen willen leven die een andere religie hebben dan zij en dat dit alleen kan volgens hun als
we ook kennis hebben van die andere religie.
Dit alles laat dus zien dat de onderzoeker, leraren en de studenten het met elkaar eens waren en dat
het dus relevant is voor de burgerschapseducatie dat de kinderen leren over de verschillende religies
en culturen van Europa.
Citizenship education and religious education: european developments
Een belangrijke factor dat we in het onderwijs aan religie willen doen is dat we graag cohesie
hebben binnen de samenleving. Het is niet zo dat je een vak moet hebben dat religie gaat heten op
school. Je kan het ook verweven in andere vakken die gaan over burgerschapsvorming. Educatie
over religie is niet alleen nodig in europa maar ook in andere delen van de wereld. In het artikel
wordt echter alleen ingegaan op de situatie in europa.
Onderzoekers hebben een onderwijsprogramma getest in engeland en dit bleek erg effectief te zijn.
Het wordt nu ook in andere landen in europa toegepast.
In engeland is men eerst het belang van religie educatie gaan inzien en kan worden verklaard door
de speciale positie van het vak RE(?ik denk dat ze hiermee religieus education bedoelen) in de
publieke scholen. Het was een verplicht vak sinds 1944, terwijl het in andere landen vaak een extra
vak was dat gegeven werd. In de education act werd het vak wel genoemd, maar er werden geen
duidelijke doelen gesteld aan het vak. In 1944 stond de wet toe dat je allemaal op je eigen manier de
religie educatie mocht invullen. In 1970 zag men in dat dit niet de beste manier was, omdat de
meeste kinderen nu maar leerde over 1 religie en het zou juist zo moeten worden ingevuld dat we
kennis krijgen van de andere religies zodat je meer sympathie voor elkaar kon opbouwen. John Hull
en Jackson zijn belangrijke figuren bij deze visie op religie onderwijs.
In het noorden is het meeste onderzoek gedaan naar religie onderwijs tot nu toe. Rond 1600 waren
de steden steeds populairder dan het platteland. Protestantse scholen hadden meer scholen per
hoofd dan de katholieke. het noorden van europa was ook beter begifted met scholen dan het
zuiden en het oosten van europa. Hierbij is de uitleg van het verschil tussen het katholieke en
protestantse geloof. Door middel van de gutenberg uitvinding konden de calvinisten en de
lutheranen(protestanten) boeken drukken en dit deden ze in de gewone volkstaal en daardoor
,werden hun boeken toegankelijk voor heel veel mensen. Dit zorgde ervoor dat in landen als
engeland, Frankrijk, Nederland en Zwitserland belangstelling kwam in scholen en lezen zodat de
boeken konden worden begrepen en worden gelezen. En dat onderscheidde hun van de katholieke
landen. Tegenwoordig is de tegenstelling tussen het protestantisme en het katholieke geloof minder
tussen de landen en werken de landen veel samen aan onderzoeken op dit gebied.
In het artikel worden twee boeken genoemd die beide gaan over onderzoeken naar religieuze
educatie op scholen.
Jackson zegt dat religieuze educatie van belang is voor de burgerschapseducatie en dat de europese
instellingen (zoals de europese unie) dit zouden moeten steunen. Je kan op een minimaal niveau
doen aan religie educatie op scholen en op een maximaal niveau. Dit wordt gezegd door Terence
McLaughlin.
- Bij minimaal gaat het vooral om de kennis die de kinderen zouden moeten hebben.
- Bij maximaal gaat het om actief leren en inclusie waarin de kinderen op een interactieve
manier met de stof in aanraking komen en waarbij de kinderen de mogelijkheid hebben om
zelf een mening te vormen
Jackson zegt dat alleen bij maximaal leren dat de kinderen er het meeste aan hebben. Dit draagt ook
bij aan wat de europese unie in gedachte heeft bij religie educatie: inspiratie halen uit de culturele
religies en humanistische stromingen en daaruit dan de universele regels halen en de rechten van de
mens begrijpen waar de democratie uit voort kan komen en de vrijheid van de mens accepteren.
Religieuze educatie in een pluralistische samenleving moet ook op een pluralistische manier gegeven
worden. Dit is niet alleen maar zo bij de inhoud van het vak, maar ook de waarden en de methoden
die in de klas worden gehanteerd. Het moet allemaal pluralistisch zijn. Er moeten op een
pedagogische manier worden lesgegeven waarbij de zelf reflectie en de zelf kritisch zijn moet
worden gestimuleerd bij kinderen. Ook moet er worden gestimuleerd dat de kinderen naar elkaar
luisteren en niet gaan stereotyperen. Deze pedagogische manieren moeten er komen zodat er op de
juiste manier met religieus onderwijs omgegaan kan worden en het bijdraagt aan de
burgerschapseducatie. Jackson zegt dat als we religie onderwijs gaan verwerken in
burgerschapseducatie dat de kinderen dan op verschillende manieren in contact komen met het
burgerschap en wat dat inhoud. Er zijn verschillen tussen mensen en samenlevingen en die
verschillen moeten ook blijven bestaan maar hierbij moeten de kinderen wel leren dat al die mensen
wel op een gelijke manier behandeld moeten worden en die uitgangpunten horen bij de gedachten
dat mensen liberale democratische burgers zijn.
Citizenship education and liberal education
Het idee dat we les moeten krijgen in verschillende religies laat zien dat er in europa sprake is van
een interculturele samenleving. Jackson zegt: developing competences and attitudes enabling
individuals to respect the rights of others, developing sklills of critical empathy and fostering
dialogue with others from different backgrounds. Dit is overgenomen door de council of Europe.
Deze fundamentele waarden komen overeen met de waarden dat iedere burger de kans moet
hebben om een intellectuele morele liberale burger moet kunnen worden van Sleutel en Spiecker.
Zowel Sleutel als spiecker hebben zich bezig gehouden met burgers en hoe de samenleving het beste
kan worden ingevuld. Zij zeggen dat in de die samenleving
- De mensen dezelfde vrijheden hebben
- De mensen allemaal politieke democratische rechten hebben
- En dat iedereen fundamentele regels van de wet heeft
, Zij zeggen dat bij burgerschapseducatie de liberal virtues komt kijken wat betekend: goede liberale
burger. Iedereen behoort zich op een moreel juiste manier te gedragen wat a sense of justice is.
hierbij houden mensen rekening met elkaar ook al zijn de mensen anders. De moral virtues gaan
over justice, tolerantie en respect.
Liberale deugden zijn politieke deugden en sleutel en spiecker rekenen die dan ook tot alleen het
politieke domein en niet tot het domein van een goede burger. Hiermee staan ze in constrast met
Gutmann. Die de autonomie van een persoon zowel aan het persoonlijke als aan het politieke
domein. Dan moet er op school dus niet alleen maar les worden geven in liberale burgerschap maar
in de algemene liberale dingen. Dus het liberale wordt door Gutmann niet alleen in het politieke
domein geplaatst zoals door spiecker en sleutel maar ook in het persoonlijke domein en verschillen
hierbij van mening op het gebied van de intellectuele deugden.
Morele deugden als rechtvaardigheid, tolerantie en respect zijn niet het enige wat een liberale
burger moet hebben. Een liberale burger moet ook intellectuele deugden hebben. Voorbeelden
hiervan zijn respect, intellectuele eerlijkheid, etc. Ook moeten ze op een rationele manier denken.
One cannot but agree met spiecker en sleutel die zeggen dat intellectuele deugden belangrijker zijn
van een liberale burger dan de morele deugden, want ze zijn nodig om de liberale democratie
overeind te houden. De intellectuele deugden zijn nodig om op een kritische manier te kunnen
denken. Kritische denkers nemen niet zomaar iets van iemand na, maar denken na over wat iemand
te zeggen heeft ook moet hij mee kunnen doen aan debatten over de samenleving. Maar zegt meijer
als iemand dit allemaal moet kunnen dan is het wel belangrijk dat hij de kennis heeft over de huidige
samenleving en dus moet een liberale burger op een liberale manier les krijgen zodat het de kennis
kan verwerven die hij nodig heeft. En volgens meijer hebben spiecker en sleutel hier niet genoeg
over nagedacht. Meijer heeft nog een andere aanmerking op de ideeen van spiecker en sleutel. Hij
zegt dat kritisch denken net zoals lezen een algemene vaardigheid is en dat het dus niet moet
worden gerealiseerd in de actual fact Meijer zegt hierbij dat als je houdt van lezen en dat vaak
doet dan lees je niet steeds maar in 1 boek. Je kan wel van een bepaalt genre houden en daardoor
veel boeken lezen van dat genre. Dit kan alleen als je een voorkeur hebt kunnen opbouwen en dus
de kennis moet hebben van alle genres en dus algemene kennis moet hebben. Je hebt dus eerst
algemene kennis nodig om dan een voorkeur te hebben. Dit geldt dus ook bij het kritisch denken .
Spiecker en sleutel zeggen juist dat het niet eerst algemeen moet zijn maar juist specifiek. Ook
zeggen spiecker en sleutel dat het rationele denken niet met het persoonlijke denken verbonden is.
meijer kan dit niet geloven. Hij zegt dat we tijdens het kritisch denken ook altijd kijken naar onze
eigen persoon. Zo kunnen we kritisch denken over ene geloof en daarbij betrekken we altijd onze
eigen persoonlijke leven.
Meijer zegt dat het onmogelijk is om het instrumentele te scheiden van onze intrinsieke waarden.
The intrinsic and instrumental values of general liberal education
In de filosofie van de liberale educatie van Richard S. Peters gaat de ontwikkeling van de persoon
samen met de ontwikkeling van de reden. Verschillende ervaringen en kennis komen zo erg samen
dat ze met elkaar verweven zijn. maar er kwam en nieuw idee over dit onderdeel.
Barrow gaat in op dat peters zegt dat het hoofddoel van educatie is dat de mind van de mens zich
ontwikkeld, mensen leren redeneren en grijpen. Bij de liberale educatie is de intrinsieke waarde veel
belangrijker. Hierbij moeten de mensen kunnen deelnemen in betekenisvolle activiteiten. Peters
erkende de sociale publieke en culturele features van educatie en hij richtte zich voornamelijk op de
intrinsieke goods en dat die worden onderwezen. Hij is dus tegen het instrumentele en zegt dat de
educatie van het intrinsieke voorgaat en het instrumentele op de tweede plaats staat.
