Samenvatting Interviewen H1
Hoofdstuk 1: Sociale processen in gesprekken
Het verschil tussen een gewoon gesprek en een interview: bij een interview bepaalt de ene
gesprekspartner het onderwerp, de structuur, de duur van het gesprek en stelt hij alleen maar vragen.
Inhoud en gesprekschemie
Een goed gesprek zal altijd bestaan uit de daadwerkelijke inhoud en de ‘gesprekschemie’. De ene keer is
het vooral de inhoud die het gesprek zo interessant maakt. De andere keer is het overwegend de sociale
kant van het gesprek die maakt dat je voelt dat je op dezelfde golflengte zit met elkaar: dan is er sprake
van een goede gesprekschemie. Dit onderscheid tussen inhoud en het sociale aspect is erg belangrijk.
Om een goed gesprek op gang te brengen dat in een interessant interview resulteert, moet je namelijk
zowel met de inhoud als met de chemie tussen mensen weten om te gaan.
Bedoelingen en intenties
Volgens taalfilosoof Paul Grice zijn gesprekspartners in principe altijd coöperatief ingesteld: met een
gesprek willen beide partijen bepaalde gemeenschappelijke doelen bereiken. Om het gezamenlijke doel
te bereiken meten de gesprekspartners vier stelregels hanteren, die moeten bijdragen aan het
overbrengen van de inhoud. De kernbegrippen van deze regels zijn:
- kwantiteit (geef niet te veel of te weinig informatie)
- kwaliteit (geef deugdelijke informatie)
- relatie (wees relevant)
- stijl (vermijd dubbelzinnigheid en duistere uitdrukkingswijzen)
Met deze stelregels, die onderdeel uitmaken van wat Grice het ‘samenwerkingsbeginsel’ noemt, weten
gesprekspartners zowel hoe ze een conversatie kunnen produceren, als hoe ze uitingen van anderen
kunnen analyseren.
Gezichtsverlies
‘Face’ is een term die door Ervin Goffman werd geïntroduceerd. De term staat voor het ‘gezicht’ dat je
hebt naar de buitenwereld toe. Het is als het ware iemands imago of reputatie. ‘Face’ is iets dat alleen
ontstaat als we in contact zijn met anderen. Als we Grice mogen geloven, proberen gesprekspartners dus
zo efficiënt mogelijk te communiceren, en houden ze volgens Goffman tegelijkertijd rekening met
iemands ‘face’, door de ander geen gezichtsverlies te laten lijden.
Status en sociale afstand
Wat zijn de kenmerken die bepalen welke houding we aannemen als we met een ander praten? Volgens
Brown en Levinson spelen de volgende kenmerken een rol:
- sociale afstand: geeft aan hoe goed je iemand kent, hoe vertrouwd je bent moet iemand en hoe aardig
je iemand vindt. Je reageert namelijk heel anders op een vreemde dan op een bekende.
- relatieve macht (of status): iemand met meer relatieve macht of status staat hoger in de sociale
hiërarchie. We behandelen hem met meer respect (met u aanspreken). Wanneer je iemand met u
aanspreekt is de sociale afstand vaak ook groter.
- rangorde van opleggingen
Hoofdstuk 1: Sociale processen in gesprekken
Het verschil tussen een gewoon gesprek en een interview: bij een interview bepaalt de ene
gesprekspartner het onderwerp, de structuur, de duur van het gesprek en stelt hij alleen maar vragen.
Inhoud en gesprekschemie
Een goed gesprek zal altijd bestaan uit de daadwerkelijke inhoud en de ‘gesprekschemie’. De ene keer is
het vooral de inhoud die het gesprek zo interessant maakt. De andere keer is het overwegend de sociale
kant van het gesprek die maakt dat je voelt dat je op dezelfde golflengte zit met elkaar: dan is er sprake
van een goede gesprekschemie. Dit onderscheid tussen inhoud en het sociale aspect is erg belangrijk.
Om een goed gesprek op gang te brengen dat in een interessant interview resulteert, moet je namelijk
zowel met de inhoud als met de chemie tussen mensen weten om te gaan.
Bedoelingen en intenties
Volgens taalfilosoof Paul Grice zijn gesprekspartners in principe altijd coöperatief ingesteld: met een
gesprek willen beide partijen bepaalde gemeenschappelijke doelen bereiken. Om het gezamenlijke doel
te bereiken meten de gesprekspartners vier stelregels hanteren, die moeten bijdragen aan het
overbrengen van de inhoud. De kernbegrippen van deze regels zijn:
- kwantiteit (geef niet te veel of te weinig informatie)
- kwaliteit (geef deugdelijke informatie)
- relatie (wees relevant)
- stijl (vermijd dubbelzinnigheid en duistere uitdrukkingswijzen)
Met deze stelregels, die onderdeel uitmaken van wat Grice het ‘samenwerkingsbeginsel’ noemt, weten
gesprekspartners zowel hoe ze een conversatie kunnen produceren, als hoe ze uitingen van anderen
kunnen analyseren.
Gezichtsverlies
‘Face’ is een term die door Ervin Goffman werd geïntroduceerd. De term staat voor het ‘gezicht’ dat je
hebt naar de buitenwereld toe. Het is als het ware iemands imago of reputatie. ‘Face’ is iets dat alleen
ontstaat als we in contact zijn met anderen. Als we Grice mogen geloven, proberen gesprekspartners dus
zo efficiënt mogelijk te communiceren, en houden ze volgens Goffman tegelijkertijd rekening met
iemands ‘face’, door de ander geen gezichtsverlies te laten lijden.
Status en sociale afstand
Wat zijn de kenmerken die bepalen welke houding we aannemen als we met een ander praten? Volgens
Brown en Levinson spelen de volgende kenmerken een rol:
- sociale afstand: geeft aan hoe goed je iemand kent, hoe vertrouwd je bent moet iemand en hoe aardig
je iemand vindt. Je reageert namelijk heel anders op een vreemde dan op een bekende.
- relatieve macht (of status): iemand met meer relatieve macht of status staat hoger in de sociale
hiërarchie. We behandelen hem met meer respect (met u aanspreken). Wanneer je iemand met u
aanspreekt is de sociale afstand vaak ook groter.
- rangorde van opleggingen
