2) perinatale geneeskunde
2) perinatale geneeskunde
Perinatale geneeskunde — uitleg met examenfocus
Gebaseerd op 3) perinatale gnk.pdf. De kern van dit hoofdstuk: foetus en pasgeborene beschermen rond
zwangerschap, geboorte en vroege neonatale periode. De cursus legt veel nadruk op maternele risicofactoren →
foetale/neonatale gevolgen en op herkenbare examencasus.
1. Kernidee
Zwangerschap
→ risico’s bij moeder herkennen
→ foetus beschermen
→ prenataal screenen
→ geboorte voorbereiden
→ neonatale adaptatie controleren
Examenlogica:
Moeder DM + macrosoom kind + jitteriness
→ hypoglycemie
Pregestationele DM
→ congenitale afwijkingen
Gestationele diabetes
→ macrosomie, hypoglycemie, RDS
→ géén typische congenitale malformaties
CMV
→ HSM + petechiën + gehoorverlies + virus in urine
Rubella 1e trimester
→ cataract + doofheid + hartafwijking
Toxoplasmose
→ hydrocefalie + intracraniële calcificaties + chorioretinitis
Opiaten
→ neonataal abstinentiesyndroom
Alcohol
→ foetaal alcoholsyndroom
Sectio + respiratoire distress + fissuurvocht op RX
→ TTN
2) perinatale geneeskunde 1
,2) perinatale geneeskunde
2. Overzichtsschema
PERINATALE GENEESKUNDE
│
├─ 1. Pre-pregnancy care
│ ├─ foliumzuur
│ ├─ rookstop
│ ├─ alcohol vermijden
│ ├─ vitamine A-overmaat vermijden
│ ├─ kwik vermijden
│ └─ infectiepreventie
│
├─ 2. Antenatale diagnostiek
│ ├─ maternale bloedname
│ ├─ NIPT / AFP / triple test
│ └─ echo
│
├─ 3. Obstetrische aandoeningen
│ ├─ pre-eclampsie
│ ├─ placenta-insufficiëntie
│ ├─ preterme arbeid
│ └─ meerlingen
│
├─ 4. Maternale aandoeningen
│ ├─ diabetes
│ ├─ Graves
│ ├─ SLE
│ ├─ rhesus-iso-immunisatie
│ └─ maternele antistoffen
│
├─ 5. Maternele middelen
│ ├─ alcohol
│ └─ opiaten
│
├─ 6. Congenitale infecties
│ ├─ CMV
│ ├─ rubella
│ ├─ toxoplasmose
│ ├─ varicella
│ └─ listeria
│
├─ 7. Neonatale adaptatie
│ ├─ ademhaling
│ ├─ circulatie
│ ├─ glucose
│ ├─ temperatuur
│ └─ bilirubine
│
└─ 8. Postnataal
├─ APGAR
2) perinatale geneeskunde 2
,2) perinatale geneeskunde
├─ hielprik
├─ gehoortest
├─ vitamine K
└─ opvolging icterus
3. Pre-pregnancy care
Doel: schade voorkomen vóór en vroeg in de zwangerschap.
Risico Gevolg Examenclue
Roken IUGR, prematuriteit moeder rookt → baby te klein
Alcohol foetaal alcoholsyndroom microcefalie, vlak filtrum, dunne
bovenlip
Foliumzuurtekort neurale buisdefecten preventief vóór zwangerschap
Te veel vitamine A teratogeen lever vermijden
Te veel roofvis/tonijn kwikbelasting tonijn beperken
Rauw vlees toxoplasmose rauw/onvoldoende verhit vlees
vermijden
Niet-gepasteuriseerde listeria zachte rauwmelkse kazen vermijden
kaas
Examenvraag — toxoplasmosepreventie
Vraag: primigravida, niet immuun voor toxoplasmose. Wat adviseer je?
Antwoord: D — vermijden van rauwe vleesproducten.
Waarom: toxoplasmose wordt klassiek geassocieerd met rauw/onvoldoende verhit vlees. Foliumzuur voorkomt
neurale buisdefecten. Zachte/niet-gepasteuriseerde kazen passen bij listeria. Tonijn gaat over kwik.
4. Diabetes in zwangerschap
4.1 Kernmechanisme
Maternele hyperglycemie
→ glucose passeert placenta
→ foetus maakt veel insuline
→ insuline werkt als groeifactor
→ macrosomie
Na geboorte
→ maternale glucose valt weg
→ foetale insuline blijft hoog
→ neonatale hypoglycemie
2) perinatale geneeskunde 3
, 2) perinatale geneeskunde
4.2 Pregestationele versus gestationele diabetes
Type diabetes Timing Gevolg
Pregestationele DM al aanwezig bij organogenese congenitale malformaties
Gestationele diabetes meestal later ontdekt macrosomie, hypoglycemie, RDS
Slecht geregelde DM hele zwangerschap macrosomie, polycythemie,
hyperbilirubinemie, hypoglycemie
DM met vasculaire ziekte placenta-insufficiëntie IUGR
Belangrijk onderscheid:
Congenitale afwijkingen ontstaan vooral bij pregestationele DM, niet bij zuiver late gestationele diabetes.
Examenclues diabetes
Casus Denk aan
Macrosoom kind + jitteriness hypoglycemie
+ lethargie
Diagnose via vingerprik hypoglycemie
Pregestationele DM + caudale regressie
aangeboren afwijking
DM1 maar niet gestationele hypoplastisch linker colon
diabetes
DM ontdekt rond 30 weken risico RDS / neonatale problemen
Examenvraag — macrosomie
Vraag: zwangere met glucosurie, foetus groeit te veel, geboortegewicht 4,7 kg. Oorzaak?
Antwoord: A — foetaal hyperinsulinisme.
Waarom: glucose passeert placenta, insuline niet. Foetus krijgt hyperglycemie en reageert met hyperinsulinisme.
Insuline stimuleert groei.
Examenvraag — jitteriness bij macrosoom kind
Vraag: slecht opgevolgde zwangerschap, baby 4 kg, jitteriness/flapperen, lethargie, diagnose via vingerprik. Wat zie
je?
Antwoord: B — hypoglycemie.
Waarom: na geboorte valt maternale glucosetoevoer weg, maar insuline blijft hoog. Daardoor daalt glycemie.
5. Maternale IgG-effecten
Sommige maternele ziekten geven foetale/neonatale ziekte door transplacentaire IgG-antistoffen.
Maternale aandoening Antistof Neonataal gevolg
Graves TSH-receptor-antistoffen neonatale hyperthyreoïdie
SLE anti-SSA/SSB congenitaal hartblok, rash
Rhesus-iso-immunisatie anti-Rh IgG hemolyse, hydrops
Auto-immune anti-plaatjes IgG trombocytopenie, bloeding
trombocytopenie
2) perinatale geneeskunde 4
2) perinatale geneeskunde
Perinatale geneeskunde — uitleg met examenfocus
Gebaseerd op 3) perinatale gnk.pdf. De kern van dit hoofdstuk: foetus en pasgeborene beschermen rond
zwangerschap, geboorte en vroege neonatale periode. De cursus legt veel nadruk op maternele risicofactoren →
foetale/neonatale gevolgen en op herkenbare examencasus.
1. Kernidee
Zwangerschap
→ risico’s bij moeder herkennen
→ foetus beschermen
→ prenataal screenen
→ geboorte voorbereiden
→ neonatale adaptatie controleren
Examenlogica:
Moeder DM + macrosoom kind + jitteriness
→ hypoglycemie
Pregestationele DM
→ congenitale afwijkingen
Gestationele diabetes
→ macrosomie, hypoglycemie, RDS
→ géén typische congenitale malformaties
CMV
→ HSM + petechiën + gehoorverlies + virus in urine
Rubella 1e trimester
→ cataract + doofheid + hartafwijking
Toxoplasmose
→ hydrocefalie + intracraniële calcificaties + chorioretinitis
Opiaten
→ neonataal abstinentiesyndroom
Alcohol
→ foetaal alcoholsyndroom
Sectio + respiratoire distress + fissuurvocht op RX
→ TTN
2) perinatale geneeskunde 1
,2) perinatale geneeskunde
2. Overzichtsschema
PERINATALE GENEESKUNDE
│
├─ 1. Pre-pregnancy care
│ ├─ foliumzuur
│ ├─ rookstop
│ ├─ alcohol vermijden
│ ├─ vitamine A-overmaat vermijden
│ ├─ kwik vermijden
│ └─ infectiepreventie
│
├─ 2. Antenatale diagnostiek
│ ├─ maternale bloedname
│ ├─ NIPT / AFP / triple test
│ └─ echo
│
├─ 3. Obstetrische aandoeningen
│ ├─ pre-eclampsie
│ ├─ placenta-insufficiëntie
│ ├─ preterme arbeid
│ └─ meerlingen
│
├─ 4. Maternale aandoeningen
│ ├─ diabetes
│ ├─ Graves
│ ├─ SLE
│ ├─ rhesus-iso-immunisatie
│ └─ maternele antistoffen
│
├─ 5. Maternele middelen
│ ├─ alcohol
│ └─ opiaten
│
├─ 6. Congenitale infecties
│ ├─ CMV
│ ├─ rubella
│ ├─ toxoplasmose
│ ├─ varicella
│ └─ listeria
│
├─ 7. Neonatale adaptatie
│ ├─ ademhaling
│ ├─ circulatie
│ ├─ glucose
│ ├─ temperatuur
│ └─ bilirubine
│
└─ 8. Postnataal
├─ APGAR
2) perinatale geneeskunde 2
,2) perinatale geneeskunde
├─ hielprik
├─ gehoortest
├─ vitamine K
└─ opvolging icterus
3. Pre-pregnancy care
Doel: schade voorkomen vóór en vroeg in de zwangerschap.
Risico Gevolg Examenclue
Roken IUGR, prematuriteit moeder rookt → baby te klein
Alcohol foetaal alcoholsyndroom microcefalie, vlak filtrum, dunne
bovenlip
Foliumzuurtekort neurale buisdefecten preventief vóór zwangerschap
Te veel vitamine A teratogeen lever vermijden
Te veel roofvis/tonijn kwikbelasting tonijn beperken
Rauw vlees toxoplasmose rauw/onvoldoende verhit vlees
vermijden
Niet-gepasteuriseerde listeria zachte rauwmelkse kazen vermijden
kaas
Examenvraag — toxoplasmosepreventie
Vraag: primigravida, niet immuun voor toxoplasmose. Wat adviseer je?
Antwoord: D — vermijden van rauwe vleesproducten.
Waarom: toxoplasmose wordt klassiek geassocieerd met rauw/onvoldoende verhit vlees. Foliumzuur voorkomt
neurale buisdefecten. Zachte/niet-gepasteuriseerde kazen passen bij listeria. Tonijn gaat over kwik.
4. Diabetes in zwangerschap
4.1 Kernmechanisme
Maternele hyperglycemie
→ glucose passeert placenta
→ foetus maakt veel insuline
→ insuline werkt als groeifactor
→ macrosomie
Na geboorte
→ maternale glucose valt weg
→ foetale insuline blijft hoog
→ neonatale hypoglycemie
2) perinatale geneeskunde 3
, 2) perinatale geneeskunde
4.2 Pregestationele versus gestationele diabetes
Type diabetes Timing Gevolg
Pregestationele DM al aanwezig bij organogenese congenitale malformaties
Gestationele diabetes meestal later ontdekt macrosomie, hypoglycemie, RDS
Slecht geregelde DM hele zwangerschap macrosomie, polycythemie,
hyperbilirubinemie, hypoglycemie
DM met vasculaire ziekte placenta-insufficiëntie IUGR
Belangrijk onderscheid:
Congenitale afwijkingen ontstaan vooral bij pregestationele DM, niet bij zuiver late gestationele diabetes.
Examenclues diabetes
Casus Denk aan
Macrosoom kind + jitteriness hypoglycemie
+ lethargie
Diagnose via vingerprik hypoglycemie
Pregestationele DM + caudale regressie
aangeboren afwijking
DM1 maar niet gestationele hypoplastisch linker colon
diabetes
DM ontdekt rond 30 weken risico RDS / neonatale problemen
Examenvraag — macrosomie
Vraag: zwangere met glucosurie, foetus groeit te veel, geboortegewicht 4,7 kg. Oorzaak?
Antwoord: A — foetaal hyperinsulinisme.
Waarom: glucose passeert placenta, insuline niet. Foetus krijgt hyperglycemie en reageert met hyperinsulinisme.
Insuline stimuleert groei.
Examenvraag — jitteriness bij macrosoom kind
Vraag: slecht opgevolgde zwangerschap, baby 4 kg, jitteriness/flapperen, lethargie, diagnose via vingerprik. Wat zie
je?
Antwoord: B — hypoglycemie.
Waarom: na geboorte valt maternale glucosetoevoer weg, maar insuline blijft hoog. Daardoor daalt glycemie.
5. Maternale IgG-effecten
Sommige maternele ziekten geven foetale/neonatale ziekte door transplacentaire IgG-antistoffen.
Maternale aandoening Antistof Neonataal gevolg
Graves TSH-receptor-antistoffen neonatale hyperthyreoïdie
SLE anti-SSA/SSB congenitaal hartblok, rash
Rhesus-iso-immunisatie anti-Rh IgG hemolyse, hydrops
Auto-immune anti-plaatjes IgG trombocytopenie, bloeding
trombocytopenie
2) perinatale geneeskunde 4
