Politicologie
Les 1: 24/09/2024
Politiek en politicologie
Praktisch
!Groen op de slides= niet in het boek maar wel belangrijk!
Boek kopen, alle drukken zijn oke
Examenvragen is vooral over de slides, boek is meer uitleg over de slides
Hoofdstuk 12 en 14 is niet te kennen
!Digitaal proefexamen de week van 4 november van 6 hoofdstukken!
!Alle vragen beantwoorden want geen giscorrectie!
Belang van politiek
Wat mag de overheid wel doen en wat niet, wat is een privézaak en wat
niet?
In hoeverre mag de politiek ingrijpen in privézaken?
Bv: verbod op roken in de auto als er kinderen bij zijn, invoeren van de
autogordel.
Over het invoeren van de autogordel was eerst enorm veel verzet, het is
namelijk een privézaak. Toch heeft deze maatregel een enorme impact
gehad, zo daalde het aantal doden.
-> de politiek heeft impact!
Linkse partijen= socialisten -> veel bemoeien van de overheid, de
overheid moet de maatschappij beschermen= big government >< rechtse
partijen= liberaal -> zelf keuzes maken, de overheid mag zich niet
bemoeien met het leven van de burgers = small government
De overheid is nu groter en groter geworden en ze bepalen meer en
meer= wil linkse partijen
Sociale media heeft een grote invloed op de samenleving en de politiek.
Spanning tussen evoluties en de politiek die achterop loopt. Bv: AI en de
fraude die hiermee gepaard gaat.
Politiek reguleert ook wat je wel en niet mag zeggen -> negationisme
MAAR
Beperkte ‘maakbaarheid’ v/d macht v/d politiek op de samenleving. Met
andere woorden de samenleving is niet helemaal maakbaar door politici, er
zijn grenzen aan de invloed van het beleid. Bv: aan transmigrantencrisis,
vluchtelingencrisis, corona, energiecrisis, radicalisering,… heeft de politiek
niets aan te kiezen.
De politiek heeft wel invloed op de manier waarop die problemen worden
aangepakt.
De samenleving ontsnapt aan de politieke beslissingen. Bv: elon musk
bepaalt zelf wat hij doet met twitter. Ook tijdens corona moest de politiek
bepaalde dingen/ maatregelen doen/uitvoeren. Hierdoor verliest de
, politiek zijn greep= dit is een beperkte maakbaarheid v/d samenleving
-> Luc Huyse
Politiek is opgebouwd uit allerlei bouwstenen.
Zo heb je de actoren (= groepen die aan politiek doen -> parlement,
partijen, ministers,..), instellingen (= federaal parlement, federale
regering,..) en het functioneren van deze.
Vervolgens kunnen we deze bouwstenen beter begrijpen als we weten
waar ze vandaan komen -> historisch.
Bv: een vakbond zorgt voor een werkloosheidsuitkering, ze waren de
eerste die hun leden verzekerde en hielpen. De overheid vond dit een goed
idee en hebben dit dus verder uitgebreid. De vakbond bestuurt dus mee de
sociale zekerheid en is ook zeker de grondlegger hiervan.
Ten slotte zullen we deze bouwstenen met elkaar vergelijken.
Comparative Politics
= belangrijke tak in de politieke wetenschappen die zich bezig houdt met het
vergelijken van nationale systemen en landen.
‘If you only know one country, you do not know any country at all’ (Lipset)
Vergelijken tussen landen en politieke systemen leert ons hoe een land
ineen zit. Ons land heeft bijvoo rbeeld veel versnipperingen want wij
hebben heel veel partijen nodig om een parlement te vormen. In
Nederland is dit nog erger.
Vergelijken zorgt voor inzichten.
Bv: In Wallonië heb je geen rechts populistische partijen, in Vlaanderen wel
(VB). Door deze regio’s te vergelijken, kan je begrijpen waarom VB hier
heel populair is en daar eerder de PVDA.
-> Ontevredenheid hier: VB en daar: PVDA.
Politiek en Politieke Wetenschap
Politiek
Sturen van de/een samenleving
-> politiek speelt zich ook af in een gezin. Hier worden er afspraken
gemaakt over het gsm gebruik en over de vakantieplannen.
Afspraken en regels maken als mensen iets samen willen doen
Hoe groter de groep, hoe meer afspraken er zijn. Deze afspraken zullen we
dan moeten opschrijven -> we maken ze dus formeel.
Alles wat met de staat/ polis (=stadsstaat) te maken heeft
Hierbij is er per definitie ook altijd een meningsverschil of conflict over hoe
je de samenleving gaar sturen.
Politiek is overal, het is een zeer brede definitie. Want overal waar regels
bestaan, spreken we van politiek. Ook in verenigingen er organisaties spreken we
van politiek.
Politici leren hoe je met mensen moet samenwerken en hoe je regels
maakt in verenigingen en organisaties. Bv: bij de scouts leer je hoe je
, afspraken moet maken. Deze vormen dus de leerschool voor de ‘grote’
politiek.
Als verveningen en organisaties verdwijnen, komt de politiek in gevaar.
-> aangezien ze de leerschool zijn van de grote politiek.
Variaties in politiek
1. Territorium
= een stuk grondgebied waar een beslissing over gemaakt moet
worden.
Welk soort samenleving wordt gestuurd?
Er zijn samenlevingen met een territorium en zonder.
Kan je eruit stappen of niet?
Je kan niet ontsnappen aan een staat die je leven zal reguleren.
Want geen belastingen betalen, wel roken waar een rookverbod is,..
zal altijd zorgen voor een boete, een deurwaarder,.. Je kan dus niet
niet meedoen aan de politiek.
-> een politiek systeem met territorium is dus omvattender en
bindend
De regels binnen een territorium zijn bindend, de regels niet volgen
zal voor een sanctie zorgen. Dit is enkel zo bij territorium politieke
systemen. Bij niet politieke systemen met een territorium zijn de
regels niet binden. Bv: bij een fietsclub, jeugdbeweging
Vaticaanstad is een territorium van de kerk, voor de rest heeft een
kerk geen territorium. We kunnen dus perfect zondigen, aangezien
ze geen echt territorium hebben. De kerk wil wel sturen, maar ze
hebben geen territorium om hun regels binden te maken.
Waar de sharia geldt, hier zijn religieuze regels ook bindend binnen
dit territorium.
Staten hebben wel grondgebied (niet alle zoals bij decentralisatie en
internationalisering) en zijn daar ook soeverein. Dit wil zeggen dat
ze geen macht boven hun hebben en dus de hoogste macht binnen
hun grondgebied hebben. Dat is ook de definitie van een staat.
Bv: Russen doen een referendum, want ze willen Oekraïense delen
onder hun soevereiniteit krijgen.
EU is een vrije keuze om er bij te komen of niet en heeft dus geen
bindende regels of gezag.
Een gemeente is ook geen staat, want een gemeente moet luisteren
naar de regio’s.
2. Cultureel
=Waar mag de overheid zich mee mag bemoeien, dit noemt men de
reikwijdte en hier zijn enorm veel verschillende opvattingen over. Deze
opvattingen zijn verschoven doorheen de jaren.
19e eeuw= nachtwakersstaat. Hier was er enkel ordehandhaving,
defensie en belastingen. De mensen konden dus kiezen wat ze
deden.
Maar later kwam er steeds meer vraag om bepaalde domeinen
politiek te regelen.
Bv: de arbeidsbeweging die opkwam voor de uitbuiting van de
, arbeiders en de sociale bescherming van de arbeiders. Later wou
men ook dat de overheid het milieu en het klimaat politiek ging
regelen.
Grenzen tussen privé en politiek/publiek verschuiven, aangezien de
reikwijdte van de politiek groter werd. Nu houden ze zich bezig met
bv migratie, homohuwelijk, adoptie. Zo heeft de politiek regels
gemaakt over bv: het verplicht aanwerven van mensen met een
migratieachtergrond door werkgevers, roken in bijzijn van kinderen
werd verbonden,…
We verwachten nu ook dat de overheid bepaalde zaken reguleert.
Bv: ingrijpen bij corona en maatregelen opstellen zoals een
verplaatsingsverbond. Vroeger zou de bevolking de overheid niet
steunen met deze maatregels, maar nu is daar meer en meer nood
aan.
3. Vormen/ variaties
= welke vorm neemt de sturing van de (territoriale) samenleving aan?
Je hebt jeugdbewegingen maar ook de staat.
Deze vorm is niet overal gelijk tussen politieke systemen of regimes.
Autoritaire regimes >< democratische regimes
-> macht is tijdelijk, gespreid, heeft fundamentele rechten
(vrijemeningsuiting) en verkozen via vertegenwoordigers
Unitaire >< federale staten
-> bestuur vanuit 1punt of niet
Variaties in instellingen en procedures
-> Parlement, partijen, grondwet, staatshoofd, verkiezingen (bv:
anders in Groot-Brittannië dan bij ons)
Politicoloog
Doel
= politiek gedrag v/d mens bestuderen
In bepaalde fenomenen een regelmaat vinden, in een heleboel
zaken een patroon ontdekken. Bv: waarom stemmen vrouwen vaker
op linkse partijen.
-> hierdoor ga je dingen kunnen voorspellen in de toekomst.
= complexe fenomenen (bv: stemgedrag) vereenvoudigen. Bv:
haarkleur en haarlengte heeft geen invloed of banden met politieke
voorkeur of politiek gedrag.
Sociale werkelijkheid is complex en reflexief, het gebeurt vanzelf. Het voorspellen
van menselijk gedrag is daarom ook zeer moeilijk, want het wordt beïnvloedt
door verschillende zaken.
Bv: je doet een peiling naar het stemgedrag van de mensen. De uitslag hiervan
gaat mensen beïnvloeden, want men wil een nuttige stem uitbrengen en niet op
de verliezers stemmen.
Een politicoloog gaat daarom de werkelijkheid formaliseren in variabelen,
om zo analytisch aan de slag te kunnen.
Les 1: 24/09/2024
Politiek en politicologie
Praktisch
!Groen op de slides= niet in het boek maar wel belangrijk!
Boek kopen, alle drukken zijn oke
Examenvragen is vooral over de slides, boek is meer uitleg over de slides
Hoofdstuk 12 en 14 is niet te kennen
!Digitaal proefexamen de week van 4 november van 6 hoofdstukken!
!Alle vragen beantwoorden want geen giscorrectie!
Belang van politiek
Wat mag de overheid wel doen en wat niet, wat is een privézaak en wat
niet?
In hoeverre mag de politiek ingrijpen in privézaken?
Bv: verbod op roken in de auto als er kinderen bij zijn, invoeren van de
autogordel.
Over het invoeren van de autogordel was eerst enorm veel verzet, het is
namelijk een privézaak. Toch heeft deze maatregel een enorme impact
gehad, zo daalde het aantal doden.
-> de politiek heeft impact!
Linkse partijen= socialisten -> veel bemoeien van de overheid, de
overheid moet de maatschappij beschermen= big government >< rechtse
partijen= liberaal -> zelf keuzes maken, de overheid mag zich niet
bemoeien met het leven van de burgers = small government
De overheid is nu groter en groter geworden en ze bepalen meer en
meer= wil linkse partijen
Sociale media heeft een grote invloed op de samenleving en de politiek.
Spanning tussen evoluties en de politiek die achterop loopt. Bv: AI en de
fraude die hiermee gepaard gaat.
Politiek reguleert ook wat je wel en niet mag zeggen -> negationisme
MAAR
Beperkte ‘maakbaarheid’ v/d macht v/d politiek op de samenleving. Met
andere woorden de samenleving is niet helemaal maakbaar door politici, er
zijn grenzen aan de invloed van het beleid. Bv: aan transmigrantencrisis,
vluchtelingencrisis, corona, energiecrisis, radicalisering,… heeft de politiek
niets aan te kiezen.
De politiek heeft wel invloed op de manier waarop die problemen worden
aangepakt.
De samenleving ontsnapt aan de politieke beslissingen. Bv: elon musk
bepaalt zelf wat hij doet met twitter. Ook tijdens corona moest de politiek
bepaalde dingen/ maatregelen doen/uitvoeren. Hierdoor verliest de
, politiek zijn greep= dit is een beperkte maakbaarheid v/d samenleving
-> Luc Huyse
Politiek is opgebouwd uit allerlei bouwstenen.
Zo heb je de actoren (= groepen die aan politiek doen -> parlement,
partijen, ministers,..), instellingen (= federaal parlement, federale
regering,..) en het functioneren van deze.
Vervolgens kunnen we deze bouwstenen beter begrijpen als we weten
waar ze vandaan komen -> historisch.
Bv: een vakbond zorgt voor een werkloosheidsuitkering, ze waren de
eerste die hun leden verzekerde en hielpen. De overheid vond dit een goed
idee en hebben dit dus verder uitgebreid. De vakbond bestuurt dus mee de
sociale zekerheid en is ook zeker de grondlegger hiervan.
Ten slotte zullen we deze bouwstenen met elkaar vergelijken.
Comparative Politics
= belangrijke tak in de politieke wetenschappen die zich bezig houdt met het
vergelijken van nationale systemen en landen.
‘If you only know one country, you do not know any country at all’ (Lipset)
Vergelijken tussen landen en politieke systemen leert ons hoe een land
ineen zit. Ons land heeft bijvoo rbeeld veel versnipperingen want wij
hebben heel veel partijen nodig om een parlement te vormen. In
Nederland is dit nog erger.
Vergelijken zorgt voor inzichten.
Bv: In Wallonië heb je geen rechts populistische partijen, in Vlaanderen wel
(VB). Door deze regio’s te vergelijken, kan je begrijpen waarom VB hier
heel populair is en daar eerder de PVDA.
-> Ontevredenheid hier: VB en daar: PVDA.
Politiek en Politieke Wetenschap
Politiek
Sturen van de/een samenleving
-> politiek speelt zich ook af in een gezin. Hier worden er afspraken
gemaakt over het gsm gebruik en over de vakantieplannen.
Afspraken en regels maken als mensen iets samen willen doen
Hoe groter de groep, hoe meer afspraken er zijn. Deze afspraken zullen we
dan moeten opschrijven -> we maken ze dus formeel.
Alles wat met de staat/ polis (=stadsstaat) te maken heeft
Hierbij is er per definitie ook altijd een meningsverschil of conflict over hoe
je de samenleving gaar sturen.
Politiek is overal, het is een zeer brede definitie. Want overal waar regels
bestaan, spreken we van politiek. Ook in verenigingen er organisaties spreken we
van politiek.
Politici leren hoe je met mensen moet samenwerken en hoe je regels
maakt in verenigingen en organisaties. Bv: bij de scouts leer je hoe je
, afspraken moet maken. Deze vormen dus de leerschool voor de ‘grote’
politiek.
Als verveningen en organisaties verdwijnen, komt de politiek in gevaar.
-> aangezien ze de leerschool zijn van de grote politiek.
Variaties in politiek
1. Territorium
= een stuk grondgebied waar een beslissing over gemaakt moet
worden.
Welk soort samenleving wordt gestuurd?
Er zijn samenlevingen met een territorium en zonder.
Kan je eruit stappen of niet?
Je kan niet ontsnappen aan een staat die je leven zal reguleren.
Want geen belastingen betalen, wel roken waar een rookverbod is,..
zal altijd zorgen voor een boete, een deurwaarder,.. Je kan dus niet
niet meedoen aan de politiek.
-> een politiek systeem met territorium is dus omvattender en
bindend
De regels binnen een territorium zijn bindend, de regels niet volgen
zal voor een sanctie zorgen. Dit is enkel zo bij territorium politieke
systemen. Bij niet politieke systemen met een territorium zijn de
regels niet binden. Bv: bij een fietsclub, jeugdbeweging
Vaticaanstad is een territorium van de kerk, voor de rest heeft een
kerk geen territorium. We kunnen dus perfect zondigen, aangezien
ze geen echt territorium hebben. De kerk wil wel sturen, maar ze
hebben geen territorium om hun regels binden te maken.
Waar de sharia geldt, hier zijn religieuze regels ook bindend binnen
dit territorium.
Staten hebben wel grondgebied (niet alle zoals bij decentralisatie en
internationalisering) en zijn daar ook soeverein. Dit wil zeggen dat
ze geen macht boven hun hebben en dus de hoogste macht binnen
hun grondgebied hebben. Dat is ook de definitie van een staat.
Bv: Russen doen een referendum, want ze willen Oekraïense delen
onder hun soevereiniteit krijgen.
EU is een vrije keuze om er bij te komen of niet en heeft dus geen
bindende regels of gezag.
Een gemeente is ook geen staat, want een gemeente moet luisteren
naar de regio’s.
2. Cultureel
=Waar mag de overheid zich mee mag bemoeien, dit noemt men de
reikwijdte en hier zijn enorm veel verschillende opvattingen over. Deze
opvattingen zijn verschoven doorheen de jaren.
19e eeuw= nachtwakersstaat. Hier was er enkel ordehandhaving,
defensie en belastingen. De mensen konden dus kiezen wat ze
deden.
Maar later kwam er steeds meer vraag om bepaalde domeinen
politiek te regelen.
Bv: de arbeidsbeweging die opkwam voor de uitbuiting van de
, arbeiders en de sociale bescherming van de arbeiders. Later wou
men ook dat de overheid het milieu en het klimaat politiek ging
regelen.
Grenzen tussen privé en politiek/publiek verschuiven, aangezien de
reikwijdte van de politiek groter werd. Nu houden ze zich bezig met
bv migratie, homohuwelijk, adoptie. Zo heeft de politiek regels
gemaakt over bv: het verplicht aanwerven van mensen met een
migratieachtergrond door werkgevers, roken in bijzijn van kinderen
werd verbonden,…
We verwachten nu ook dat de overheid bepaalde zaken reguleert.
Bv: ingrijpen bij corona en maatregelen opstellen zoals een
verplaatsingsverbond. Vroeger zou de bevolking de overheid niet
steunen met deze maatregels, maar nu is daar meer en meer nood
aan.
3. Vormen/ variaties
= welke vorm neemt de sturing van de (territoriale) samenleving aan?
Je hebt jeugdbewegingen maar ook de staat.
Deze vorm is niet overal gelijk tussen politieke systemen of regimes.
Autoritaire regimes >< democratische regimes
-> macht is tijdelijk, gespreid, heeft fundamentele rechten
(vrijemeningsuiting) en verkozen via vertegenwoordigers
Unitaire >< federale staten
-> bestuur vanuit 1punt of niet
Variaties in instellingen en procedures
-> Parlement, partijen, grondwet, staatshoofd, verkiezingen (bv:
anders in Groot-Brittannië dan bij ons)
Politicoloog
Doel
= politiek gedrag v/d mens bestuderen
In bepaalde fenomenen een regelmaat vinden, in een heleboel
zaken een patroon ontdekken. Bv: waarom stemmen vrouwen vaker
op linkse partijen.
-> hierdoor ga je dingen kunnen voorspellen in de toekomst.
= complexe fenomenen (bv: stemgedrag) vereenvoudigen. Bv:
haarkleur en haarlengte heeft geen invloed of banden met politieke
voorkeur of politiek gedrag.
Sociale werkelijkheid is complex en reflexief, het gebeurt vanzelf. Het voorspellen
van menselijk gedrag is daarom ook zeer moeilijk, want het wordt beïnvloedt
door verschillende zaken.
Bv: je doet een peiling naar het stemgedrag van de mensen. De uitslag hiervan
gaat mensen beïnvloeden, want men wil een nuttige stem uitbrengen en niet op
de verliezers stemmen.
Een politicoloog gaat daarom de werkelijkheid formaliseren in variabelen,
om zo analytisch aan de slag te kunnen.
