Oefencolleges Stem: therapie
OEFENCOLLEGE 1: PROBLEEMANALYSE TOT BEHANDELPLAN
CONCEPT MAP STEMTHERAPIE (KENNEN)
Directe therapie: spanning/houding – adem – fonatie – resonantie/articulatie
Spanning/houding: lichaamshouding, nek-schouder-kaak-keelspanning
Adem: werken aan een rustige, lage ademhaling + ademcontrole tijdens spreken
o Costo-abdominale ademhaling = spreken
o Abdominale ademhaling = zingen
o Claviculaire ademhaling
o Thoracale ademhaling = sporten
Fonatie: trilling van stemplooien ð stemgeving
Resonantie/versterking: lucht komt in de neus/keel/mondholte. Resonantie is het
meetrillen van die lucht
Indirecte therapie: stemopvoeding – counseling – cognitieve therapie
Stemopvoeding: iemand gedragingen leren toepassen om minder last te hebben
(TIP: dampen werkt goed)
1
,Oefencolleges Stem: therapie
OEFENCOLLEGE 2: SPANNING
MENTALE EN FYSIEKE SPANNING
Mentale spanning: stress of emotionele druk die het stemgebruik beïnvloedt (zaken in het hoofd)
Fysieke spanning: zichtbare of voelbare spanning tijdens het spreken
STRESSFACTOREN
Spanning: hoge schouders,
Ademhaling: hoge ademhaling,
Articulatie: vanachter, minder kaakval, horizontaal spreken ð minder resonantie
Je stem zou op 2-3 dagen moeten recupereren, indien langer last – langsgaan bij logopedist
INVLOED VAN GEDACHTEN EN EMOTIES (KUNNEN)
= Cliënten bewustmaken van gedachten en emoties!!
Casus Caroline:
Sluit je ogen en breng je aandacht naar je adem. Voel hoe je inademt en uitademt. Kijk of je ook gedachten die
door je hoofd gaan, kunt laten zijn.
Stel je nu voor dat je vooraan in de klas staat. Je geeft een les over (…). Observeer de leerlingen: wie zit er op de
eerste rij? Wie zit er verder achteraan in de klas? Wat ligt er op jouw bureau? Je laptop? Een lesvoorbereiding?
Vooraan wordt je lespresentatie geprojecteerd/staat het digibord aan/…
Terwijl je aan het uitleggen bent, zie je in je ooghoeken een propje papier door het klaslokaal. Je draait je om te
kijken wie dit gegooid heeft, maar kan niet traceren waar het propje vandaan kwam.
Wat voel je?
Wat gebeurt er?
Welke gedachten komen er op?
Merk je iets in je lichaam?”
VISUALISATIEOFENING (KENNEN)
Visualisatie toepassen (op spotify luisteren – om thuis te oefenen => spanning verminderen, niet
weghalen)
Bewustworden van gedachten – emoties – lichaam: G-E-L
Situatie: “ze gooien een propje papier naar u”
Gedachte Emotie lichaam
Wie heeft het propje gegooid Twijfel Hartslag stijgt
Moet ik hierop reageren of laat ik Teleurstelling, ontgoocheling Spanning in handen, gebalde
het zo vuisten
Ze willen met uitdagen! Onzekerheid Mentaal: draad van de les kwijt
Belangrijk om verschillende opties te hebben van gedachten. Nadenken waarom de situatie zich voordoet!
Probeer op het examen zo weinig mogelijk te zeggen “doe nu eens dit”, maar eerder vragen “wat voel je zelf?
Wat ervaar je?”
2
, Oefencolleges Stem: therapie
SPANNINGSREGULATIE
Bewustwording en aanpakken stressfactoren
TECHNIEKEN:
Algemene relaxatie
o Minder goed op LT
o Lokale ontspanningstechnieken: even geeuwen, kauwen, losmaken
o Bv. mindfulsness, yoga, rusten
Herstel musculosketaal evenwicht (in rust)
o Doel: bewustwording van lokale spanning en het leren loslaten + stukje proprioceptie +
stukje spanning leren ervaren
o Combinatie van…
Passief ontspanningsoefeningen = lokale ontspanning van
suprahyoïdale spieren
- Laryngeale manuele therapie (exterinsieke larynxspieren +
omliggende structuur)
- Nadeel: heeft geen LT-effect (evt. doorverwijzen naar
osteopaat)
Actieve ontspanningsoefeningen = oefeningen voor het loslaten van kaak-
aangezichts- en tongspanning
- Technieken: nasaleermethode van Pahn: liptril; zwaartekracht
voelen; koelte en ruimte voelen; ademstuwoefeningen
Lichaamsbewustzijn / proprioceptie: oefeningen gericht op ervaren
van spanningsvariaties uit de A.A.P (Coblenzer)
- Technieken: eifeltoren en tuimelaar
Houdingcorrectie
o Recht zitten, kin op juiste hoogte, beide voeten op de grond, knieën in
hoek van 90°
o Letten op resonantie tijdens beweging ð minder spanning
o Aanpassen ergonomie
Bewustwording
Reminders
o ‘Juiste’ spreekhouding??
Dynamisch! (afwisselen)
Techniek: Paraatheidshouding
Soms is spiertraining noodzakelijk ifv stabiliteit (core)
Terugvinden van spanningsevenwicht bij fonatie (zie OC5/OC6 fonatie)
MOGELIJKE THERAPIEDOELEN
Mogelijke hoofddoelen voor behandelplan:
o Bewustwording van de invloed van gedachten en emoties op de stemgeving i.f.v.
spanningsregulatie
o Herstellen of verbeteren van proprioceptie
o Opheffen van onnodige en ondoelmatige spierspanningen die de stemkwaliteit negatief
beïnvloeden
3
OEFENCOLLEGE 1: PROBLEEMANALYSE TOT BEHANDELPLAN
CONCEPT MAP STEMTHERAPIE (KENNEN)
Directe therapie: spanning/houding – adem – fonatie – resonantie/articulatie
Spanning/houding: lichaamshouding, nek-schouder-kaak-keelspanning
Adem: werken aan een rustige, lage ademhaling + ademcontrole tijdens spreken
o Costo-abdominale ademhaling = spreken
o Abdominale ademhaling = zingen
o Claviculaire ademhaling
o Thoracale ademhaling = sporten
Fonatie: trilling van stemplooien ð stemgeving
Resonantie/versterking: lucht komt in de neus/keel/mondholte. Resonantie is het
meetrillen van die lucht
Indirecte therapie: stemopvoeding – counseling – cognitieve therapie
Stemopvoeding: iemand gedragingen leren toepassen om minder last te hebben
(TIP: dampen werkt goed)
1
,Oefencolleges Stem: therapie
OEFENCOLLEGE 2: SPANNING
MENTALE EN FYSIEKE SPANNING
Mentale spanning: stress of emotionele druk die het stemgebruik beïnvloedt (zaken in het hoofd)
Fysieke spanning: zichtbare of voelbare spanning tijdens het spreken
STRESSFACTOREN
Spanning: hoge schouders,
Ademhaling: hoge ademhaling,
Articulatie: vanachter, minder kaakval, horizontaal spreken ð minder resonantie
Je stem zou op 2-3 dagen moeten recupereren, indien langer last – langsgaan bij logopedist
INVLOED VAN GEDACHTEN EN EMOTIES (KUNNEN)
= Cliënten bewustmaken van gedachten en emoties!!
Casus Caroline:
Sluit je ogen en breng je aandacht naar je adem. Voel hoe je inademt en uitademt. Kijk of je ook gedachten die
door je hoofd gaan, kunt laten zijn.
Stel je nu voor dat je vooraan in de klas staat. Je geeft een les over (…). Observeer de leerlingen: wie zit er op de
eerste rij? Wie zit er verder achteraan in de klas? Wat ligt er op jouw bureau? Je laptop? Een lesvoorbereiding?
Vooraan wordt je lespresentatie geprojecteerd/staat het digibord aan/…
Terwijl je aan het uitleggen bent, zie je in je ooghoeken een propje papier door het klaslokaal. Je draait je om te
kijken wie dit gegooid heeft, maar kan niet traceren waar het propje vandaan kwam.
Wat voel je?
Wat gebeurt er?
Welke gedachten komen er op?
Merk je iets in je lichaam?”
VISUALISATIEOFENING (KENNEN)
Visualisatie toepassen (op spotify luisteren – om thuis te oefenen => spanning verminderen, niet
weghalen)
Bewustworden van gedachten – emoties – lichaam: G-E-L
Situatie: “ze gooien een propje papier naar u”
Gedachte Emotie lichaam
Wie heeft het propje gegooid Twijfel Hartslag stijgt
Moet ik hierop reageren of laat ik Teleurstelling, ontgoocheling Spanning in handen, gebalde
het zo vuisten
Ze willen met uitdagen! Onzekerheid Mentaal: draad van de les kwijt
Belangrijk om verschillende opties te hebben van gedachten. Nadenken waarom de situatie zich voordoet!
Probeer op het examen zo weinig mogelijk te zeggen “doe nu eens dit”, maar eerder vragen “wat voel je zelf?
Wat ervaar je?”
2
, Oefencolleges Stem: therapie
SPANNINGSREGULATIE
Bewustwording en aanpakken stressfactoren
TECHNIEKEN:
Algemene relaxatie
o Minder goed op LT
o Lokale ontspanningstechnieken: even geeuwen, kauwen, losmaken
o Bv. mindfulsness, yoga, rusten
Herstel musculosketaal evenwicht (in rust)
o Doel: bewustwording van lokale spanning en het leren loslaten + stukje proprioceptie +
stukje spanning leren ervaren
o Combinatie van…
Passief ontspanningsoefeningen = lokale ontspanning van
suprahyoïdale spieren
- Laryngeale manuele therapie (exterinsieke larynxspieren +
omliggende structuur)
- Nadeel: heeft geen LT-effect (evt. doorverwijzen naar
osteopaat)
Actieve ontspanningsoefeningen = oefeningen voor het loslaten van kaak-
aangezichts- en tongspanning
- Technieken: nasaleermethode van Pahn: liptril; zwaartekracht
voelen; koelte en ruimte voelen; ademstuwoefeningen
Lichaamsbewustzijn / proprioceptie: oefeningen gericht op ervaren
van spanningsvariaties uit de A.A.P (Coblenzer)
- Technieken: eifeltoren en tuimelaar
Houdingcorrectie
o Recht zitten, kin op juiste hoogte, beide voeten op de grond, knieën in
hoek van 90°
o Letten op resonantie tijdens beweging ð minder spanning
o Aanpassen ergonomie
Bewustwording
Reminders
o ‘Juiste’ spreekhouding??
Dynamisch! (afwisselen)
Techniek: Paraatheidshouding
Soms is spiertraining noodzakelijk ifv stabiliteit (core)
Terugvinden van spanningsevenwicht bij fonatie (zie OC5/OC6 fonatie)
MOGELIJKE THERAPIEDOELEN
Mogelijke hoofddoelen voor behandelplan:
o Bewustwording van de invloed van gedachten en emoties op de stemgeving i.f.v.
spanningsregulatie
o Herstellen of verbeteren van proprioceptie
o Opheffen van onnodige en ondoelmatige spierspanningen die de stemkwaliteit negatief
beïnvloeden
3
