1
Angstklachten en Agorafobische Gevoelens bij Volwassenen: Een Interactie met Sociaalfobische
Klachten
Naam:
Studentnummer:
Cursus: Onderzoekspracticum Cross-sectioneel Onderzoek (PB0822)
Examinatoren:
Inleverdatum: juli 2026
, 2
Samenvatting
Agorafobische gevoelens kunnen het dagelijks functioneren beperken en komen regelmatig samen
voor met andere angstgerelateerde klachten. Het is daarom van belang om te onderzoeken welke
klachten met agorafobische gevoelens samenhangen en hoe deze klachten gezamenlijk van
betekenis zijn. In dit onderzoek werd nagegaan in hoeverre angstklachten en sociaalfobische
klachten samenhangen met agorafobische gevoelens en of de samenhang tussen angstklachten en
agorafobische gevoelens verschilt afhankelijk van de mate van sociaalfobische klachten. De gegevens
waren afkomstig uit een cross-sectioneel onderzoek onder 1089 volwassenen in Nederland. De
respondenten waren tussen de 18 en 90 jaar oud, met een gemiddelde leeftijd van 51 jaar. De
klachten werden gemeten met de schalen Agorafobie, Angst en Sociaalfobisch van de Symptom
Questionnaire-48 (SQ-48). De hypotheses werden getoetst met een meervoudige lineaire
regressieanalyse in twee stappen, waarbij een interactieterm tussen Angst en Sociaalfobisch werd
opgenomen. Zowel angstklachten als sociaalfobische klachten hingen positief samen met
agorafobische gevoelens. Daarnaast was de samenhang tussen angstklachten en agorafobische
gevoelens sterker bij mensen met meer sociaalfobische klachten. Het volledige model verklaarde
ongeveer 40% van de variantie in agorafobische gevoelens. Hiermee werden alle drie de hypotheses
ondersteund. De bevindingen wijzen erop dat niet alleen angstklachten en sociaalfobische klachten
afzonderlijk relevant zijn, maar ook de manier waarop deze klachten gezamenlijk samenhangen met
agorafobische gevoelens. Voor de praktijk suggereert dit dat het zinvol kan zijn om bij mensen met
angst- en agorafobische klachten ook aandacht te besteden aan sociaalfobische zorgen om het
klachtenpatroon beter te begrijpen.
Kernwoorden: agorafobie, angstklachten, interactie-effect, sociaalfobische klachten, SQ-48
, 3
Angstklachten en Agorafobische Gevoelens bij Volwassenen: Een Interactie met Sociaalfobische
Klachten
Dit onderzoek richt zich op de samenhang tussen angstklachten, sociaalfobische klachten en
agorafobische gevoelens bij volwassenen in Nederland. Agorafobie wordt gekenmerkt door
aanhoudende angst voor situaties waarin ontsnappen moeilijk lijkt of waarin hulp mogelijk niet
beschikbaar is, zoals menigten, open ruimtes en het openbaar vervoer (American Psychiatric
Association, 2022). Deze angst kan leiden tot vermijding en beperkingen in het dagelijks
functioneren. Uit de Netherlands Mental Health Survey and Incidence Study (NEMESIS-3), een
representatief bevolkingsonderzoek onder volwassenen, blijkt dat agorafobie bij 1,9% van de
Nederlandse volwassenen in de voorafgaande twaalf maanden voorkwam (Ten Have et al., 2023).
Agorafobie komt bovendien regelmatig samen voor met andere angstgerelateerde klachten,
waaronder sociale fobie (Ten Have et al., 2023; Trimbos-instituut, 2026). Het is daarom relevant om
te onderzoeken hoe verschillende angstklachten met agorafobische gevoelens samenhangen.
De genoemde prevalentiecijfers hebben betrekking op diagnoses, terwijl in het huidige onderzoek
wordt gekeken naar verschillen in klachtenniveau. Agorafobische gevoelens, angstklachten en
sociaalfobische klachten worden daarbij beschouwd als symptomen die in meer of mindere mate
aanwezig kunnen zijn. Deze benadering op basis van klachtenniveau maakt het mogelijk om
samenhangen te onderzoeken bij volwassenen uit de algemene bevolking, ook wanneer geen
klinische diagnose is vastgesteld.
Een eerste type klacht dat mogelijk samenhangt met agorafobische gevoelens is angst in bredere zin.
Angststoornissen verschillen in de situaties of prikkels waarop de angst is gericht, maar angst, vrees
en vermijding spelen bij verschillende angststoornissen een centrale rol (Ohi et al., 2025). Omdat
Angstklachten en Agorafobische Gevoelens bij Volwassenen: Een Interactie met Sociaalfobische
Klachten
Naam:
Studentnummer:
Cursus: Onderzoekspracticum Cross-sectioneel Onderzoek (PB0822)
Examinatoren:
Inleverdatum: juli 2026
, 2
Samenvatting
Agorafobische gevoelens kunnen het dagelijks functioneren beperken en komen regelmatig samen
voor met andere angstgerelateerde klachten. Het is daarom van belang om te onderzoeken welke
klachten met agorafobische gevoelens samenhangen en hoe deze klachten gezamenlijk van
betekenis zijn. In dit onderzoek werd nagegaan in hoeverre angstklachten en sociaalfobische
klachten samenhangen met agorafobische gevoelens en of de samenhang tussen angstklachten en
agorafobische gevoelens verschilt afhankelijk van de mate van sociaalfobische klachten. De gegevens
waren afkomstig uit een cross-sectioneel onderzoek onder 1089 volwassenen in Nederland. De
respondenten waren tussen de 18 en 90 jaar oud, met een gemiddelde leeftijd van 51 jaar. De
klachten werden gemeten met de schalen Agorafobie, Angst en Sociaalfobisch van de Symptom
Questionnaire-48 (SQ-48). De hypotheses werden getoetst met een meervoudige lineaire
regressieanalyse in twee stappen, waarbij een interactieterm tussen Angst en Sociaalfobisch werd
opgenomen. Zowel angstklachten als sociaalfobische klachten hingen positief samen met
agorafobische gevoelens. Daarnaast was de samenhang tussen angstklachten en agorafobische
gevoelens sterker bij mensen met meer sociaalfobische klachten. Het volledige model verklaarde
ongeveer 40% van de variantie in agorafobische gevoelens. Hiermee werden alle drie de hypotheses
ondersteund. De bevindingen wijzen erop dat niet alleen angstklachten en sociaalfobische klachten
afzonderlijk relevant zijn, maar ook de manier waarop deze klachten gezamenlijk samenhangen met
agorafobische gevoelens. Voor de praktijk suggereert dit dat het zinvol kan zijn om bij mensen met
angst- en agorafobische klachten ook aandacht te besteden aan sociaalfobische zorgen om het
klachtenpatroon beter te begrijpen.
Kernwoorden: agorafobie, angstklachten, interactie-effect, sociaalfobische klachten, SQ-48
, 3
Angstklachten en Agorafobische Gevoelens bij Volwassenen: Een Interactie met Sociaalfobische
Klachten
Dit onderzoek richt zich op de samenhang tussen angstklachten, sociaalfobische klachten en
agorafobische gevoelens bij volwassenen in Nederland. Agorafobie wordt gekenmerkt door
aanhoudende angst voor situaties waarin ontsnappen moeilijk lijkt of waarin hulp mogelijk niet
beschikbaar is, zoals menigten, open ruimtes en het openbaar vervoer (American Psychiatric
Association, 2022). Deze angst kan leiden tot vermijding en beperkingen in het dagelijks
functioneren. Uit de Netherlands Mental Health Survey and Incidence Study (NEMESIS-3), een
representatief bevolkingsonderzoek onder volwassenen, blijkt dat agorafobie bij 1,9% van de
Nederlandse volwassenen in de voorafgaande twaalf maanden voorkwam (Ten Have et al., 2023).
Agorafobie komt bovendien regelmatig samen voor met andere angstgerelateerde klachten,
waaronder sociale fobie (Ten Have et al., 2023; Trimbos-instituut, 2026). Het is daarom relevant om
te onderzoeken hoe verschillende angstklachten met agorafobische gevoelens samenhangen.
De genoemde prevalentiecijfers hebben betrekking op diagnoses, terwijl in het huidige onderzoek
wordt gekeken naar verschillen in klachtenniveau. Agorafobische gevoelens, angstklachten en
sociaalfobische klachten worden daarbij beschouwd als symptomen die in meer of mindere mate
aanwezig kunnen zijn. Deze benadering op basis van klachtenniveau maakt het mogelijk om
samenhangen te onderzoeken bij volwassenen uit de algemene bevolking, ook wanneer geen
klinische diagnose is vastgesteld.
Een eerste type klacht dat mogelijk samenhangt met agorafobische gevoelens is angst in bredere zin.
Angststoornissen verschillen in de situaties of prikkels waarop de angst is gericht, maar angst, vrees
en vermijding spelen bij verschillende angststoornissen een centrale rol (Ohi et al., 2025). Omdat
