Inleiding tot het recht
Deel I. inleiding
Hoofdstuk 1. Wat is recht?
1. Definitie van het recht
“Recht is het geheel van bindende regels tot ordening van de samenleving in
beginsel opgelegd, minstens bekrachtigd door de maatschappij en als zodanig
afdwingbaar gesteld.”
Rechtsregels => regels die afdwingbaar zijn met maatschappelijk geweld
Afgedwongen met sterke arm = m.b.v. politionele macht
Beheerst alles wat men doet in privé en professioneel leven => individu veel
geconfronteerd door recht (bv. broodje kopen = koop-verkooprecht)
Recht bekomen = zelf gebruik van maken -> recht behoort tot waakzame
Sancties beperken tot burgerlijke gevolgen (schadevergoeding) of kleine
strafsancties (geldboetes)
-Omschrijving:
-regels die ons gedrag, samenleven en functioneren ordenen
-regels + sancties die recht afdwingen (geen recht als regel die je probeert te
ordenen niet sterk kan maken)
-regels over bestaande recht te wijzigen of afschaffen want gerecht evolueert
continu
Objectief <-> subjectief recht
Objectieve rechten: rechtsregels dus het recht zoals het bestaat zoals in het leven
geroepen, afdwingen voor rechter (bv. auteurswetgeving = bepaling niemand
afbeelding van u gebruiken zonder toestemming, …)
Subjectieve rechten: rechten die u ontleent aan het objectief recht =
concretisering/individualisering/ de aanspraken die individuen kunnen laten gelden
ten opzichte van anderen (bv. recht om te kiezen en verkozen te worden, recht op
afbeelding, …)
Omzetting praktijk => procedurerecht
Hoofdstuk 2. Indeling van het nationaal recht
,1.) nationaal recht: vindt zijn oorsprong in een nationale bron (bv. Belgisch recht, …)
wordt geproduceerd door nationale vertegenwoordigers en soms omgezet vanuit
internationaal recht
<->
2.) internationaal recht: vindt zijn oorsprong in een internationale bron: ook
Europees recht
1/Het onderscheid privaat-publiek recht
1. Belang van het onderscheid
Privaatrecht = relaties tussen burgers beheren (burgers en bedrijf) (bv.
overeenkomst sluiten, aansprakelijkheid bij iemand verwonden, verkopen huis
tussen 2 burgers onderling trouwen, erven, …) => niemand moet tussenkomen
Gekenmerkt door traditie en vrijheid (contractuele verhoudingen op voet van
gelijkheid)
Publiekrecht = relatie tussen burger en overheid (bv. fiscaal recht, …) en relaties
tussen overheden onderling (bv. samenwerking ministers Coronacrisis, …)
Gekenmerkt door eenzijdige dwingende overheidsbeslissingen (overheid in
functie van algemeen belang)
2. Het privaatrecht
Burgerlijk recht
De fundamentele regels voor iedere burger: familie en gezin, erfrecht,
huwelijkscontracten, aansprakelijkheid, frequente contacten, …
Terugvinden in burgerlijk wetboek (1804) -> basisregels recht terugvinden (+
bewijsrecht: als individuen overeenkomst afsluiten moet er een bewijs zijn dat
overeenkomst is afgesloten)
Wegens veroudering nog afzonderlijke wetten, los van het BW
Met wet van 13 april 2019 (BS 14 mei 2019) => NBW => stapsgewijs opgevuld
en vervangen (oud) BW
(bv. bewijzen transacties, goederenrecht, sluiten overeenkomsten, …)
Ondernemingsrecht
Recht geschreven voor ondernemingen, specifieke regels voor ondernemingen
(bv. Wie is ondernemer? Wat moet u doen als ondernemer? Voorzien van
technieken om te helpen bij faillissementen, …)
Waarom?
, -In ondernemingsleven zaken soepeler en sneller moeten gaan (bv. transacties)
-Aparte regels om handel te drijven, …
-Boven bepaald bedrag geschrift nodig om te bewijzen = niet mogelijk voor
ondernemingen
-…
Regels over ondernemingsrecht:
Terug te vinden in zeer groot wetboek van economisch recht en
ondernemingsrecht (WER):
-Opgedeeld in verschillende boeken behandelen aparte problematiek (bv.
consumentenbescherming, elektronische handel, …)
-Ook veel afzonderlijke wetten waarin we ondernemingsrecht terugvinden
WVV = wetboek (van) vennootschappen (en) verenigingen
Naast WVV nog afzonderlijke wetten
Privaatrechtelijk procesrecht = gerechtelijk recht
Regels om recht af te dwingen -> naar rechtbank gaan, beroepsprocessen, …
Terug te vinden in gerechtelijk wetboek (1967):
-Indeling + bevoegdheid van verschillende privaatrechtelijke rechtscolleges (bv.
vredegerecht, rechtbank van eerste aanleg, …)
-Verloop van de procedures
Naast GW nog veel afzonderlijke wetten
3. Het publiekrecht
1.) grondwettelijk recht:
Regels in onze grondwet => Wat vinden we terug in onze grondwet?
1. Staatsstructuur (federale overheid, gemeenschappen, gewesten, provincies en
gemeenten)
2. Basisbeginselen/principes voor onze maatschappij (fundamenteel) bv.
scheiding der machten: (bv. Wie maakt wetten? Wie is het staatshoofd en wat
zijn diens bevoegdheden? Wie wordt belast met rechtspraak?)
3. Rechten + vrijheden die worden gegarandeerd (bv. vrijheid onderwijs,
vereniging, …)
2.) bestuursrecht:
Niet echt 1 wetboek
Regelgeving uitvoerende macht (=regering) (regeling + inrichting) (bv. statuut
ambtenaren, stedenbouw, werking van ministeries, gemeenten en provincies,
ruimtelijke ordening, …)
, 3.) fiscaal recht:
Regelen relatie overheid en burgers
Regelt staatsinkomsten: inkomstenbelasting, VN-belasting, belastingen op
toegevoegde waarde, registratierechten, successierechten, accijnzen, …
Meerdere wetboeken (bv. btw-wetboek, wetboek inkomstenbelastingen, …)
4.) strafrecht:
Geheel van normen die tot het behoud van de openbare orde en de veiligheid
worden uitgevaardigd en bepaalt de misdrijven en de straffen
Niet aanvaardbare handelingen in dagelijks leven (bv. slagen en verwondingen,
drugshandel, …) => toch doen = straf
Vertelt ons welke straffen we kunnen krijgen voor bepaalde misdrijven
Strafwetgeving zegt wat niet mag en wat straf ervoor is
Aangeven politie en parket (overheid) beslissen vervolgen of niet => overheid
dagvaarden
Strafwetboek + afzonderlijke wetten
5.) strafprocesrecht:
Afdwingen van de verboden gedragingen uit het strafrecht
Dader tegenover gemeenschap stellen, vertegenwoordigd door Openbaar Ministerie
Procedures die men volgt als gevolg dat het strafrecht van toepassing is geweest
Wijze van procederen is fundamenteel anders dan in het privaatrechtelijk recht
(bv. Je wordt aangehouden. Wat zijn je rechten?)
Wetboek van strafvordering
2/Het onderscheid + relativering
1. Relevantie van het onderscheid
Privaatrecht (burgerlijk recht) => aanvullend/suppletief recht (= kunnen afwijken
van rechtsregels en andere regels bepalen) (bv. voor welke rechtbank
verschijnen bij conflict met internetprovider Proximus => dagvaarden waar
woonst gelegen is normaal maar (bv. contract afsluiten waarin staat dat
Proximus in Brussel procedeert)
=> op moment geen regelgeving is voorzien bv. bij verkoopovereenkomst:
levertijd, wanneer betalen, …
Huwelijksvermogensrecht:
3 vermogens: partner 1, partner 2 en gedeeld
Deel I. inleiding
Hoofdstuk 1. Wat is recht?
1. Definitie van het recht
“Recht is het geheel van bindende regels tot ordening van de samenleving in
beginsel opgelegd, minstens bekrachtigd door de maatschappij en als zodanig
afdwingbaar gesteld.”
Rechtsregels => regels die afdwingbaar zijn met maatschappelijk geweld
Afgedwongen met sterke arm = m.b.v. politionele macht
Beheerst alles wat men doet in privé en professioneel leven => individu veel
geconfronteerd door recht (bv. broodje kopen = koop-verkooprecht)
Recht bekomen = zelf gebruik van maken -> recht behoort tot waakzame
Sancties beperken tot burgerlijke gevolgen (schadevergoeding) of kleine
strafsancties (geldboetes)
-Omschrijving:
-regels die ons gedrag, samenleven en functioneren ordenen
-regels + sancties die recht afdwingen (geen recht als regel die je probeert te
ordenen niet sterk kan maken)
-regels over bestaande recht te wijzigen of afschaffen want gerecht evolueert
continu
Objectief <-> subjectief recht
Objectieve rechten: rechtsregels dus het recht zoals het bestaat zoals in het leven
geroepen, afdwingen voor rechter (bv. auteurswetgeving = bepaling niemand
afbeelding van u gebruiken zonder toestemming, …)
Subjectieve rechten: rechten die u ontleent aan het objectief recht =
concretisering/individualisering/ de aanspraken die individuen kunnen laten gelden
ten opzichte van anderen (bv. recht om te kiezen en verkozen te worden, recht op
afbeelding, …)
Omzetting praktijk => procedurerecht
Hoofdstuk 2. Indeling van het nationaal recht
,1.) nationaal recht: vindt zijn oorsprong in een nationale bron (bv. Belgisch recht, …)
wordt geproduceerd door nationale vertegenwoordigers en soms omgezet vanuit
internationaal recht
<->
2.) internationaal recht: vindt zijn oorsprong in een internationale bron: ook
Europees recht
1/Het onderscheid privaat-publiek recht
1. Belang van het onderscheid
Privaatrecht = relaties tussen burgers beheren (burgers en bedrijf) (bv.
overeenkomst sluiten, aansprakelijkheid bij iemand verwonden, verkopen huis
tussen 2 burgers onderling trouwen, erven, …) => niemand moet tussenkomen
Gekenmerkt door traditie en vrijheid (contractuele verhoudingen op voet van
gelijkheid)
Publiekrecht = relatie tussen burger en overheid (bv. fiscaal recht, …) en relaties
tussen overheden onderling (bv. samenwerking ministers Coronacrisis, …)
Gekenmerkt door eenzijdige dwingende overheidsbeslissingen (overheid in
functie van algemeen belang)
2. Het privaatrecht
Burgerlijk recht
De fundamentele regels voor iedere burger: familie en gezin, erfrecht,
huwelijkscontracten, aansprakelijkheid, frequente contacten, …
Terugvinden in burgerlijk wetboek (1804) -> basisregels recht terugvinden (+
bewijsrecht: als individuen overeenkomst afsluiten moet er een bewijs zijn dat
overeenkomst is afgesloten)
Wegens veroudering nog afzonderlijke wetten, los van het BW
Met wet van 13 april 2019 (BS 14 mei 2019) => NBW => stapsgewijs opgevuld
en vervangen (oud) BW
(bv. bewijzen transacties, goederenrecht, sluiten overeenkomsten, …)
Ondernemingsrecht
Recht geschreven voor ondernemingen, specifieke regels voor ondernemingen
(bv. Wie is ondernemer? Wat moet u doen als ondernemer? Voorzien van
technieken om te helpen bij faillissementen, …)
Waarom?
, -In ondernemingsleven zaken soepeler en sneller moeten gaan (bv. transacties)
-Aparte regels om handel te drijven, …
-Boven bepaald bedrag geschrift nodig om te bewijzen = niet mogelijk voor
ondernemingen
-…
Regels over ondernemingsrecht:
Terug te vinden in zeer groot wetboek van economisch recht en
ondernemingsrecht (WER):
-Opgedeeld in verschillende boeken behandelen aparte problematiek (bv.
consumentenbescherming, elektronische handel, …)
-Ook veel afzonderlijke wetten waarin we ondernemingsrecht terugvinden
WVV = wetboek (van) vennootschappen (en) verenigingen
Naast WVV nog afzonderlijke wetten
Privaatrechtelijk procesrecht = gerechtelijk recht
Regels om recht af te dwingen -> naar rechtbank gaan, beroepsprocessen, …
Terug te vinden in gerechtelijk wetboek (1967):
-Indeling + bevoegdheid van verschillende privaatrechtelijke rechtscolleges (bv.
vredegerecht, rechtbank van eerste aanleg, …)
-Verloop van de procedures
Naast GW nog veel afzonderlijke wetten
3. Het publiekrecht
1.) grondwettelijk recht:
Regels in onze grondwet => Wat vinden we terug in onze grondwet?
1. Staatsstructuur (federale overheid, gemeenschappen, gewesten, provincies en
gemeenten)
2. Basisbeginselen/principes voor onze maatschappij (fundamenteel) bv.
scheiding der machten: (bv. Wie maakt wetten? Wie is het staatshoofd en wat
zijn diens bevoegdheden? Wie wordt belast met rechtspraak?)
3. Rechten + vrijheden die worden gegarandeerd (bv. vrijheid onderwijs,
vereniging, …)
2.) bestuursrecht:
Niet echt 1 wetboek
Regelgeving uitvoerende macht (=regering) (regeling + inrichting) (bv. statuut
ambtenaren, stedenbouw, werking van ministeries, gemeenten en provincies,
ruimtelijke ordening, …)
, 3.) fiscaal recht:
Regelen relatie overheid en burgers
Regelt staatsinkomsten: inkomstenbelasting, VN-belasting, belastingen op
toegevoegde waarde, registratierechten, successierechten, accijnzen, …
Meerdere wetboeken (bv. btw-wetboek, wetboek inkomstenbelastingen, …)
4.) strafrecht:
Geheel van normen die tot het behoud van de openbare orde en de veiligheid
worden uitgevaardigd en bepaalt de misdrijven en de straffen
Niet aanvaardbare handelingen in dagelijks leven (bv. slagen en verwondingen,
drugshandel, …) => toch doen = straf
Vertelt ons welke straffen we kunnen krijgen voor bepaalde misdrijven
Strafwetgeving zegt wat niet mag en wat straf ervoor is
Aangeven politie en parket (overheid) beslissen vervolgen of niet => overheid
dagvaarden
Strafwetboek + afzonderlijke wetten
5.) strafprocesrecht:
Afdwingen van de verboden gedragingen uit het strafrecht
Dader tegenover gemeenschap stellen, vertegenwoordigd door Openbaar Ministerie
Procedures die men volgt als gevolg dat het strafrecht van toepassing is geweest
Wijze van procederen is fundamenteel anders dan in het privaatrechtelijk recht
(bv. Je wordt aangehouden. Wat zijn je rechten?)
Wetboek van strafvordering
2/Het onderscheid + relativering
1. Relevantie van het onderscheid
Privaatrecht (burgerlijk recht) => aanvullend/suppletief recht (= kunnen afwijken
van rechtsregels en andere regels bepalen) (bv. voor welke rechtbank
verschijnen bij conflict met internetprovider Proximus => dagvaarden waar
woonst gelegen is normaal maar (bv. contract afsluiten waarin staat dat
Proximus in Brussel procedeert)
=> op moment geen regelgeving is voorzien bv. bij verkoopovereenkomst:
levertijd, wanneer betalen, …
Huwelijksvermogensrecht:
3 vermogens: partner 1, partner 2 en gedeeld
