B001822A
Inleiding
Slides, zorg dat je die kent (ze zijn de basis)
→ In de les niet gezien, dan moet je het NIET kennen
→ Handboek bevat veel meer dan wat je ziet in de les
- Lees het om te snappen en inzicht te krijgen in context
→ Extra boekje luik publiekrecht kennen
Doelstelling = inzicht in huidig rechtsysteem
→ Verschillende rechtstakken begrijpen, vertrouwd met jargon
→ Wijze waarop juristen denken (rechtsmethodiek)
Examen
→ Open vragen (10 punten)
- Pijlen naar inzicht in cursus (elementen samenbrengen)
- Ook korte kennisvragen
→ Meerkeuze (30 punten)
- 3 opties per vraag ipv. 4
- Ongeveer 18-19 halen om er door te zijn
→ Toon dat je kunt redeneren, dat je inzicht hebt (‘geen papegaai’)
→ Thema’s niet apart bekijken, maak verbindingen
- Zie je iets in meerdere thema’s terug ⇒ Belangrijk, onthoudt dat
→ Som op = som op en GEEN verdere uitleg
Wetboeken
→ Inhoudstafel bekijken, lees artikelen en zorg dat u zaken terugvindt
→ EVRM staat in deel strafrecht
- Mag je ook apart meenemen (dubbelzijdig met nietje)
→ Lees ‘s avonds op gemak je wetboek
Inleiding tot het recht 0
,Inhoudstafel
Inleiding.................................................................................................................................. 0
Inhoudstafel............................................................................................................................ 1
Privaatrecht............................................................................................................................ 5
Thema 1: Inleidende beschouwingen.................................................................................5
Wat is recht?.................................................................................................................5
Recht - rechtvaardigheid - juristen en burgers............................................................. 9
Publiekrecht en privaatrecht.......................................................................................10
Thema 2: Basisbegrippen en indeling van het recht........................................................ 11
Basisbegrippen: norm, regel, wet............................................................................... 11
A. TERMINOLOGIE..............................................................................................11
B. GESANCTIONEERD?......................................................................................11
C. GEBIEDEND EN VERBIEDEND......................................................................11
D. DWINGEN OF AANVULLEND RECHT........................................................... 12
E. ALGEMENE NORMEN EN INDIVIDUELE BEVELEN..................................... 12
F. OBJECTIEF EN SUBJECTIEF RECHT............................................................12
G. RECHTSSUBJECTEN.....................................................................................13
H. RECHTSBEKWAAMHEID EN HANDELINGSBEKWAAMHEID...................... 13
I. RECHTSFEIT EN RECHTSHANDELING......................................................... 14
J. FORMEEL EN MATERIEEL RECHT................................................................15
K. VALSE VRIENDEN.......................................................................................... 16
Indelingen van het recht............................................................................................. 16
A. NATIONAAL PRIVAATRECHT.........................................................................17
B. NATIONAAL PUBLIEKRECHT........................................................................ 18
C. INTERNATIONAAL RECHT.............................................................................19
Thema 4: Formele rechtsbronnen en hiërarchie.............................................................. 20
Enkele principes......................................................................................................... 20
A. RECHTSREGEL MOET KENBAAR ZIJN........................................................ 20
B. HIËRARCHIE VAN FORMELE RECHTSBRONNEN.......................................20
C. WERKING IN DE TIJD.....................................................................................20
D. WERKING IN DE RUIMTE.............................................................................. 21
Het toepassen van de rechtsregel (recht vs feiten)....................................................22
A. MOMENT VAN INDUCTIE............................................................................... 22
B. INTERPRETATIE............................................................................................. 22
C. JURIDISCHE DEDUCTIE................................................................................ 23
Hiërarchie van (materiële) wetten.............................................................................. 24
A. INTER- EN SUPRANATIONALE NORMEN.....................................................25
B. DE GRONDWET..............................................................................................26
C. BIJZONDERE WETTEN EN DECRETEN....................................................... 26
D. FORMELE WETTEN, DECRETEN, ORDONNANTIES, BESLUITWETTEN,
GENUMMERDE KB’S.......................................................................................... 26
E. KB’S EN BESLUITEN VAN DE GEM/GEW. REGERING................................ 27
F. MINISTERIËLE BESLUITEN............................................................................27
Inleiding tot het recht 1
, G. PROVINCIALE EN GEMEENTELIJKE REGLEMENTEN............................... 27
H. MINISTRIËLE RONDZENDBRIEVEN............................................................. 28
I. CONTROLE OP LEGALITEIT........................................................................... 28
Rechtspraak............................................................................................................... 28
Rechtsleer.................................................................................................................. 29
Gewoonte en gebruiken............................................................................................. 29
Algemene rechtsbeginselen....................................................................................... 29
Thema 5: Fundamentele rechten en vrijheden.................................................................30
Algemeen................................................................................................................... 30
A. FUNDAMENTELE RECHTEN......................................................................... 30
De klassieke vrijheden............................................................................................... 30
A. ABSOLUTE RECHTEN....................................................................................30
B. GEKWALIFICEERDE RECHTEN.................................................................... 31
C. VRIJHEID FYSIEKE PERSOON..................................................................... 31
D. VRIJHEID VAN DE GEEST............................................................................. 32
Het gelijkheidsbeginsel...............................................................................................33
A. GRONDWETTELIJKE BEGINSELEN..............................................................33
B. FORMELE EN MATERIËLE GELIJKHEID.......................................................33
C. BESTRIJDING RACISME................................................................................33
Thema 6: Rechtshandhaving (deel privaatrecht)............................................................. 34
De Rechterlijke macht................................................................................................ 34
A. HET GERECHTELIJK RECHT........................................................................ 34
Controle op de naleving van het recht........................................................................35
A. ORGANISATIE.................................................................................................35
B. FUNDAMENTELE RECHTEN EN PRINCIPES............................................... 37
C. DE ACTOREN VAN JUSTITIE.........................................................................37
D. PROCEDUREVERLOOP IN BURGERLIJKE ZAKEN..................................... 39
E. BEWIJSRECHT............................................................................................... 42
Thema 8: Verbintenissenrecht..........................................................................................43
Definitie en soorten.................................................................................................... 43
A. DEFINITIE........................................................................................................43
B. SOORTEN VOLGENS ONTSTAANSWIJZE....................................................43
C. SOORTEN VOLGENS VOORWERP...............................................................44
Algemeen regime van verbintenissen........................................................................ 44
A. MODALITEITEN...............................................................................................44
B. PLURALITEIT VAN RECHTSSUBJECTEN..................................................... 45
Verbintenissen uit overeenkomsten (contracten)....................................................... 46
A. SOORTEN CONTRACTEN (art. 5.5 e.v. BW)..................................................46
B. TOTSTANDKOMING VAN HET CONTRACT.................................................. 47
C. GELDIGHEID VAN HET CONTRACT............................................................. 47
D. NIETIGHEID.................................................................................................... 50
E. GEVOLGEN TUSSEN PARTIJEN................................................................... 50
F. GEVOLGEN BIJ NIET-NAKOMING..................................................................51
G. GEVOLGEN VAN HET CONTRACT VOOR DERDEN................................... 51
Inleiding tot het recht 2
, H. TENIETGAAN VAN HET CONTRACT.............................................................52
Verbintenissen uit buitencontractuele aansprakelijkheid............................................52
A. ONRECHTMATIGE DAAD...............................................................................52
B. FOUTAANSPRAKELIJKHEID..........................................................................53
Thema 10: Bijzondere overeenkomsten...........................................................................55
A. ALGEMEEN..................................................................................................... 55
B. KOOP...............................................................................................................55
C. HUUR...............................................................................................................57
D. AANNEMING................................................................................................... 59
E. LASTGEVING.................................................................................................. 60
Publiekrecht: Staatsrecht....................................................................................................62
Federale staatsstructuur.............................................................................................62
A. BELGIË IS EEN FEDERALE STAAT............................................................... 62
B. OORSPRONG................................................................................................. 62
C. DE FEDERALE STAAT EN DEELSTATEN......................................................63
D. DE FEDERALE STAAT: AUTONOMIE.............................................................64
E. SCHEIDING DER MACHTEN..........................................................................64
Bevoegdheidsverdeling.............................................................................................. 67
Publiekrecht: Bestuursrecht............................................................................................... 74
Curatieve rechtsbescherming...........................................................................................74
Curatieve rechtsbescherming.....................................................................................74
De rechterlijke macht..................................................................................................74
A. BEGRIP RECHTERLIJKE MACHT..................................................................74
Controle op het bestuur..............................................................................................75
A. OVERZICHT.................................................................................................... 75
B. OMBUDSDIENST............................................................................................ 75
C. BESTUURLIJK BEROEP.................................................................................75
D. JURISDICTIONEEL BEROEP......................................................................... 76
Controle op de wetgever............................................................................................ 78
A. GRONDWETTELIJK HOF............................................................................... 78
Externe controle op de rechter................................................................................... 78
A. ALGEMEEN..................................................................................................... 78
B. HOGE RAAD VOOR DE JUSTITIE................................................................. 78
Het bestuursrecht in kort bestek.......................................................................................79
Bestuursrecht definitie en indelingen......................................................................... 79
A. HET BESTUURSRECHT................................................................................. 79
B. INDELING BESTUURSRECHT....................................................................... 80
Het bestuur................................................................................................................. 80
A. ALGEMEEN..................................................................................................... 80
B. HET POLITIEKE BESTUUR (FEDERAAL NIVEAU)....................................... 81
C. HET POLITIEKE BESTUUR (DEELSTATELIJK NIVEAU)...............................84
D. HET POLITIEKE BESTUUR (LOKAAL NIVEAU)............................................ 84
E. HET NIET-POLITIEKE BESTUUR................................................................... 85
De bestuurlijke rechtshandeling................................................................................. 88
Inleiding tot het recht 3
, A. INLEIDING....................................................................................................... 88
B. BEGRIP EN CONSTITUTIEVE BESTANDDELEN.......................................... 88
C. KENMERKEN (PRIVILEGES/VOORRECHTEN)............................................ 89
D. ONDERSCHEID GEBONDEN EN DISCRETIONAIRE................................... 90
E. WERKING IN DE TIJD.....................................................................................90
Algemene principes en beginselen van bestuursrecht...............................................92
A. INLEIDING....................................................................................................... 92
B. WETTIGHEIDSBEGINSEL.............................................................................. 92
C. BEGINSELEN VAN BEHOORLIJK BESTUUR (BBB) (belangrijk).................. 92
Formele motivering van bestuurshandelingen........................................................... 94
A. FORMELE MOTIVERINGSPLICHT.................................................................94
Openbaarheid van bestuur(sdocumenten).................................................................95
A. GRONDSLAG.................................................................................................. 95
B. ACTIEVE OPENBAARHEID............................................................................ 95
C. PASSIEVE OPENBAARHEID..........................................................................96
Bestuurlijke handhaving................................................................................................... 98
A. BEGRIP, DOEL EN VORMEN......................................................................... 98
Naar een meer gewapend bestuur...........................................................................100
Instrumenten van de bestuurlijke handhaving..........................................................100
Actoren in de bestuurlijke handhaving..................................................................... 101
Algemene principes van de bestuurlijke handhaving............................................... 101
Wet bestuurlijke hervorming.............................................................................................103
Inleiding tot het recht 4
, Privaatrecht
Thema 1: Inleidende beschouwingen
Wat is recht?
Sluiten van contracten (overeenkomsten) gebeurt dagelijks
= afspraak waar juridische gevolgen aan gekoppeld zijn
Casus:
Koppel gaat trouwen en nodigt uit via Facebook, 300 mensen gaven aan te komen maar uiteindelijk
kwamen er 50.
⇒ Het koppel dagvaardde de niet-komers om kosten terug te betalen onder het juridisch principe
van het contract.
België is van nature afhankelijk van het Frans systeem.
→ 1804: Code Napoleon = Burgerlijk wetboek van Napoleon (koophandel, strafwet, …)
- Tot op vandaag de basis van het huidig (oud) Burgerlijk Wetboek
→ Men is het nieuwe ‘Burgerlijk Wetboek’ (onder impuls van Koen Geens) aan het schrijven
- Boek 7 is de laatste aanwinst en er komt nog en Boek 9
- - - - CASUS: PUKKELPOP - - - -
Pukkelpop = juridisch ‘kluwen’ (= ingewikkeld geheel)
= (Besloten) Vennootschap
= kluwen aan rechtsverhoudingen
→ Contracten met muzikanten, verzekering, festivalgangers, gemeente, …
Ondernemingsnummer in KBO steken
→ Wie zijn aandeelhouders? Hoeveel Winst? Verlies? ..
→ Iedereen kan dat zien, als ermee te doen hebt moet je weten als ze te vertrouwen zijn
Er loopt iets fout tijdens Pukkelpop, kan de organisatie aangesproken worden?
→ In principe niet, tenzij onrechtmatige daad
= iets doet zich voor waar partijen geen contract met elkaar voor hebben afgesloten
= het is onrechtmatig, er is daar geen enkel recht voor, u mocht dat niet doen..
= meestal ongevallen (vb. aanrijding)
Casus: Storm Pukkelpop 18 augustus 2011:
Storm = rechtsfeit, een (schadeverwekkende) gebeurtenis die juridische gevolgen heeft
Inleiding tot het recht 5