Algemene farmacologie
Wat is farmacologie
Definitie
Farmacologie ( geneesmiddelenleer ) = de wetenschap die de
wisselwerking onderzoekt tussen levende organismen en scheikundige
stoffen.
Farmacon ( geneesmiddel ) = chemische substantie met gekende
structuur die bij toediening een biologisch effect veroorzaakt.
Chemisch : alles wordt in een fabriek gemaakt, ook natuurlijke zaken
worden nagebootst
Gekende structuur : om identiek te reproduceren
Geneesmiddel is geen juiste benaming, het geneest namelijk vaak niet.
Medicijn is een betere benaming
Onderverdeling in de farmacologie
Farmacologie is vrij groot en wordt onderverdeeld in
Dierenexperimentele farmacologie
Klinische farmacologie
Farmacotherapie – voor ons van belang
Farmacotherapie = behandeling van patiënten met geneesmiddelen.
Deze wordt nog eens gedeeld in ….
Profylactische of preventieve therapie
Ziekte voorkomen door toediening van geneesmiddel
Bv. vaccin, malariapillen
Causale of curatieve therapie
Behandeling waarbij geneesmiddel ziekte doet verdwijnen door oorzaak te
behandelen
‘ geneest de ziekte ‘
Bv. antibiotica
Symptomatische therapie
Farmacon wordt gebruikt om gevolgen, klachten of ziekteverschijnselen (=
symptomen) te verlichten / onderdrukken – geneest niet, maar houd de
kwaliteit van het leven tot stand
Bv. paracetamol om koorts te minderen
1
Algemene farmacologie
,Palliatieve therapie
Farmacon toedienen om de levenskwaliteit zo goed mogelijk te maken,
wanneer genezen onmogelijk is, en de dood nabij is
Substitutie therapie
Geneesmiddel vult een tekort aan lichaamseigen stoffen of stoffen uit
voeding aan levensnoodzakelijk
Bv. vitamine K bij pasgeborene, ijzer bij anemie
Diagnostische therapie
Er wordt een diagnose gesteld aan de hand van een geneesmiddel, door
bv contactstof toe te voegen
Bv. allergietest , kleurstof om doorlaatbaarheid van aderen te zien
Placebo therapie
Toedienen van een niet-geneesmiddel, en zeggen dat het een
geneesmiddel is. ( doet soms wonderen
Bv. tiktak
Farmacologische fases
1.Farmaceutische fase
= vormgeving aan het geneesmiddel om het beschikbaar te maken voor
de patiënt
Via wetenschappelijk onderzoek het actief ingrediënt ( werkzame stof )
identificeren – isolatie van het actief principe
Actief ingrediënt identificeren
Analyse farmacokinetische en farmacodynamische eigenschappen
Gebruik in constante en precieze dosering bepalen ( hoe en
hoeveel )
Mogelijkheid tot chemische synthese garanderne
Werkzame stof ≠ geneesmiddel – farmacon moet nog in farmaceutische
vorm gezet worden ( = farmacie )
Farmaceutische vorm moet
Juiste hoeveelheid werkzame stof bevatten
Voldoende stabiel zijn ( hoe moet het bewaard worden )
Werkzame bestanddeel in vivo in voldoende mate afgeven ( = het
jasje rond de stof moet door het lichaam kunnen worden afgebroken,
op de juiste plaats en met de juiste snelheid )
2
Algemene farmacologie
,2.Farmacokinetische fase
= bestudeerd de weg die het geneesmiddel volgt in ons lichaam / ‘ wat
doet het lichaam met het geneesmiddel ‘
Bereikt het farmacon de plaats van werking ?
Dit wordt opgedeeld in 4 processen ( ADME )
Absorptie : opname gm in bloed
Distributie : verdeling gm in grote bloedsomloop – verschillende
weefsels
Metabolisatie : omzetten gm in afbraakproduct ( in lever )
Excretie : uitscheiding van gm
Eliminatie = totale proces van verwijderen uit het lichaam
Als iets de lever niet overleeft, wordt het bv IM ingebracht om deze te vermijden
Plasmaconcentratie- tijdcurve
= de snelheid
waarmee een stof
wordt opgenomen in
het lichaam
Opname en afbraak
lopen in realiteit ter
gelijk, de opname
moet dus groter zijn
dan de afbraak, om
effect te hebben.
Circulair proces die
elkaar overlapt. D wordt dus nooit volledig bereikt.
3
Algemene farmacologie
, In welke vorm je iets inneemt, speelt een rol in de
curve
De steilheid van de curve is afhankelijk van de
snelheid waarmee het farmacon geabsorbeerd wordt.
Farmacodynamische fase
= bestudeerd de werking van het gm op een organisme/ welk effect het
gm heeft op het lichaam/ wat het doet met het lichaam.
Farmaconeffecten kunnen op verschillende niveaus inspelen
Moleculair niveau ( meest fundamenteel )
Cellulair niveau
Niveau van de weefsels
‘’ organen
Populatie van organismen
Het farmacon speelt in op het doeleiwit, waardoor de activiteit van de
biologische processen veranderd.
Farmacotherapeutische fase
= leidt de farmacologische werking van een farmacon tot het gewenste
therapeutische effect ?
Besluit
De dosis, dosering frequentie en toedieningswijze bepalen de sterkte
van het uiteindelijke effect en de werkingsduur.
Eigenschappen en vorm van gm spelen ook een rol
Gesteldheid van patiënt beïnvloed de werking ook
Farmacodynamiek bepaald fasmacologische klasse
Farmacokinetiek bepaald dosering en frequentie.
Farmaceutische fase
= het ontwikkelen van geneesmiddelen
Oorsprong van een farmacon
Bepaalde stoffen zijn soms geneesmiddelen, soms potentieel giftig, als ze
in verkeerde dosis worden toegediend.
3 elementen keren terug bij het ontdekken van farmaca
Toeval ontdekking : toevallige ontdekking uit planten, dieren en
MO
Bv. alexander fleming ontdekte penciline uit een schimmel
4
Algemene farmacologie
Wat is farmacologie
Definitie
Farmacologie ( geneesmiddelenleer ) = de wetenschap die de
wisselwerking onderzoekt tussen levende organismen en scheikundige
stoffen.
Farmacon ( geneesmiddel ) = chemische substantie met gekende
structuur die bij toediening een biologisch effect veroorzaakt.
Chemisch : alles wordt in een fabriek gemaakt, ook natuurlijke zaken
worden nagebootst
Gekende structuur : om identiek te reproduceren
Geneesmiddel is geen juiste benaming, het geneest namelijk vaak niet.
Medicijn is een betere benaming
Onderverdeling in de farmacologie
Farmacologie is vrij groot en wordt onderverdeeld in
Dierenexperimentele farmacologie
Klinische farmacologie
Farmacotherapie – voor ons van belang
Farmacotherapie = behandeling van patiënten met geneesmiddelen.
Deze wordt nog eens gedeeld in ….
Profylactische of preventieve therapie
Ziekte voorkomen door toediening van geneesmiddel
Bv. vaccin, malariapillen
Causale of curatieve therapie
Behandeling waarbij geneesmiddel ziekte doet verdwijnen door oorzaak te
behandelen
‘ geneest de ziekte ‘
Bv. antibiotica
Symptomatische therapie
Farmacon wordt gebruikt om gevolgen, klachten of ziekteverschijnselen (=
symptomen) te verlichten / onderdrukken – geneest niet, maar houd de
kwaliteit van het leven tot stand
Bv. paracetamol om koorts te minderen
1
Algemene farmacologie
,Palliatieve therapie
Farmacon toedienen om de levenskwaliteit zo goed mogelijk te maken,
wanneer genezen onmogelijk is, en de dood nabij is
Substitutie therapie
Geneesmiddel vult een tekort aan lichaamseigen stoffen of stoffen uit
voeding aan levensnoodzakelijk
Bv. vitamine K bij pasgeborene, ijzer bij anemie
Diagnostische therapie
Er wordt een diagnose gesteld aan de hand van een geneesmiddel, door
bv contactstof toe te voegen
Bv. allergietest , kleurstof om doorlaatbaarheid van aderen te zien
Placebo therapie
Toedienen van een niet-geneesmiddel, en zeggen dat het een
geneesmiddel is. ( doet soms wonderen
Bv. tiktak
Farmacologische fases
1.Farmaceutische fase
= vormgeving aan het geneesmiddel om het beschikbaar te maken voor
de patiënt
Via wetenschappelijk onderzoek het actief ingrediënt ( werkzame stof )
identificeren – isolatie van het actief principe
Actief ingrediënt identificeren
Analyse farmacokinetische en farmacodynamische eigenschappen
Gebruik in constante en precieze dosering bepalen ( hoe en
hoeveel )
Mogelijkheid tot chemische synthese garanderne
Werkzame stof ≠ geneesmiddel – farmacon moet nog in farmaceutische
vorm gezet worden ( = farmacie )
Farmaceutische vorm moet
Juiste hoeveelheid werkzame stof bevatten
Voldoende stabiel zijn ( hoe moet het bewaard worden )
Werkzame bestanddeel in vivo in voldoende mate afgeven ( = het
jasje rond de stof moet door het lichaam kunnen worden afgebroken,
op de juiste plaats en met de juiste snelheid )
2
Algemene farmacologie
,2.Farmacokinetische fase
= bestudeerd de weg die het geneesmiddel volgt in ons lichaam / ‘ wat
doet het lichaam met het geneesmiddel ‘
Bereikt het farmacon de plaats van werking ?
Dit wordt opgedeeld in 4 processen ( ADME )
Absorptie : opname gm in bloed
Distributie : verdeling gm in grote bloedsomloop – verschillende
weefsels
Metabolisatie : omzetten gm in afbraakproduct ( in lever )
Excretie : uitscheiding van gm
Eliminatie = totale proces van verwijderen uit het lichaam
Als iets de lever niet overleeft, wordt het bv IM ingebracht om deze te vermijden
Plasmaconcentratie- tijdcurve
= de snelheid
waarmee een stof
wordt opgenomen in
het lichaam
Opname en afbraak
lopen in realiteit ter
gelijk, de opname
moet dus groter zijn
dan de afbraak, om
effect te hebben.
Circulair proces die
elkaar overlapt. D wordt dus nooit volledig bereikt.
3
Algemene farmacologie
, In welke vorm je iets inneemt, speelt een rol in de
curve
De steilheid van de curve is afhankelijk van de
snelheid waarmee het farmacon geabsorbeerd wordt.
Farmacodynamische fase
= bestudeerd de werking van het gm op een organisme/ welk effect het
gm heeft op het lichaam/ wat het doet met het lichaam.
Farmaconeffecten kunnen op verschillende niveaus inspelen
Moleculair niveau ( meest fundamenteel )
Cellulair niveau
Niveau van de weefsels
‘’ organen
Populatie van organismen
Het farmacon speelt in op het doeleiwit, waardoor de activiteit van de
biologische processen veranderd.
Farmacotherapeutische fase
= leidt de farmacologische werking van een farmacon tot het gewenste
therapeutische effect ?
Besluit
De dosis, dosering frequentie en toedieningswijze bepalen de sterkte
van het uiteindelijke effect en de werkingsduur.
Eigenschappen en vorm van gm spelen ook een rol
Gesteldheid van patiënt beïnvloed de werking ook
Farmacodynamiek bepaald fasmacologische klasse
Farmacokinetiek bepaald dosering en frequentie.
Farmaceutische fase
= het ontwikkelen van geneesmiddelen
Oorsprong van een farmacon
Bepaalde stoffen zijn soms geneesmiddelen, soms potentieel giftig, als ze
in verkeerde dosis worden toegediend.
3 elementen keren terug bij het ontdekken van farmaca
Toeval ontdekking : toevallige ontdekking uit planten, dieren en
MO
Bv. alexander fleming ontdekte penciline uit een schimmel
4
Algemene farmacologie
