Sociale inclusie en diversiteit
SID: Sociale inclusie en diversiteit
HC1
Hfdstk 1: Inleiding tot het opleidingsonderdeel
Diversiteit in de samenleving (p. 2-18)
De getuigenissen van professionals
Als jeugdprofessional moet je:
Een divers-sensitieve basishouding aannemen (op 3 niveaus)
1. Microniveau: hoe de persoon zelf hun identiteit vormgeven (waarde, afspraken,…) /
creatief kunnen denken
2. Mesoniveau: inzicht + inschatten van de juiste communicatie in een lokale context
3. Macroniveau: inzicht + begrip van superdiverse samenleving
Voorbij de etnische lens leren kijken: meer zien dan enkel de etnische afkomst
Leren spreken met een correct taalgebruik
DOEN: 2-18 lezen (ook getuigenissen), begrippen noteren, woordenlijst met moeilijke woorden en
definities met bijhorend hoorcollege en seminarie → OK
Hfdstk 2: Het ontstaan van de diverse samenleving (p. 20-37)
2.1 Migratieprocessen in België
Migratie is van alle tijd en een diverse samenleving is onomkeerbaar
(stukje Nederland lezen, maar niet kennen)
Migratie = permanent verwisselen van vaste verblijfplaats 1 van individuen en/of groepen2 binnen
een groter geografisch gebied dan de geboortestreek3
1. Begin 21ste eeuw anders: minder permanent migreren (pendelen met vliegtuigen), contact
met thuisland makkelijker via technologie, doormigreren
→ ontstaan superdiversiteit (meer diversiteit binnen diversiteit)
3. Eind 19e eeuw: natiestaat; mensen identificeren zich met een gebied, maar die gebieden
hebben hun eigen regels, wetten en identiteitspapieren die bewijzen dat je behoort tot die
natie, grenzen bakenen een bepaald grondgebied af
Korte geschiedenis immigratie in België
1830: België wordt een natiestaat
Tot 1918 (einde WOI): beperkte migratie uit buurlanden
1
,Sociale inclusie en diversiteit
Interbellum (1918-1940): toename migratie door recrutering van buitenlandse arbeiders
voor steenkoolindustrie + Na WOII: behoefte aan arbeidskrachten voor heropbouw van het
land
o Slechte werkomstandigheden → Italiaanse overheid eist garanties, België ging hier
niet op in en de samenwerking stopt
o Nieuwe akkoorden met Griekenland en Spanje
Jaren 60 (golden sixties)
o 1960: onafhankelijkheid Congo. Vooral terugkerende Belgen
o Economische groei: nood aan werkvolk, opnieuw recruteren van Marokkanen en
Turken
1974: migratiestop en recruteringstop (oliecrisis = schaarste!)
o Naturalisatie van 10 000 mensen via arbeidskaart en verblijfsvergunning
o Migranten mogen blijven
o Nog geen inspanning van de overheid om integratie te bevorderen, volgens hen is de
neutralisatie (immigranten die de Belgische nationaliteit krijgen) voldoende
1981: 36% van de mensen met roots in het buitenland is in België geboren
(tijdelijkheidsgedachte = illusie)
Jaren 90
o Gezinsherenigingen
o Europese migratie binnen EU-landen (mensen kunnen zich vrij bewegen, gaan
werken,…)
o Wel nog asielaanvragen vanuit Europa en Midden-Oosten
- Golfoorlog
- Burgeroorlog en uiteenvallen Joegoslavië
21e eeuw: superdiversiteit
Vluchtelingen en asielzoekers
Soorten immigratie:
Vrijwillig: vrije keuze
Semi-vrijwillig: economisch afhankelijk, maar ook eigen keuze
Gedwongen: vluchtelingen en asielzoekers
o Gevolg einde WOII: Verdrag van Genève (geen recht om zich te vestigen in land van
aankomst)
o Asielzoekers: persoon die het thuisland ontvlucht en een asielaanvraag doet
o Vluchteling: status die na onderzoek van de asielaanvraag kan worden toegekend
aan de asielzoeker
Wereldwijd 70,8 miljoen mensen op de vlucht → slechts 0,8% vroegen asiel aan in de EU
2
,Sociale inclusie en diversiteit
2016: verdrag Turkije en EU: stop vluchtelingenstroom (grenzen sluiten)
o Mensenrechtenschendingen
o Vervolging van mensenrechtenorganisaties en reddingsschepen door een aantal
Europese landen
Cijfers
11% van Belgische inwoners heeft geen Belgisch paspoort
19% heeft wortels in migratie (hebben migratie in hun/ hun families geschiedenis gekend)
Termen
Migrant of beter "mensen met een migratie-achtergrond": wie een migratiebeweging maakt
Immigrant: migratiebeweging gemaakt uit een land van herkomst en dan in België komen wonen
Emigrant: migratiebeweging van een Belg naar een ander land
Vreemdeling: iemand met een andere nationaliteit
DOEN: 20-31 lezen (Nederland gewoon doorlezen) → OK
2.2 Emancipatiebewegingen
Verschillende emancipatiebewegingen in 20ste en begin 21ste eeuw (= het vrijkomen van vroegere
beperkende bepalingen en het verkrijgen van gelijke rechten)
2.2.1 Feminisme
Enkele weetjes
Stemrecht vrouwen: 1948
Vrouwen hebben geen toestemming meer nodig van hun echtgenoot om buitenshuis te
werken: 1958
Huwelijk voor mensen van hetzelfde geslacht: 2003
https://www.gendergeschiedenis.be/jongens-meisjes/extras/extra07.pdf
Invloed van kerk en staat: op rollen en rechten van vrouwen
Daarom heeft het feminisme (vrouwenbewegingen) een belangrijke rol gespeelt
Enkele definities
Feminisme = een beweging die streeft naar maatschappelijke veranderingen om de positie
van vrouwen te verbeteren
Als strijd voor gelijkheid van mannen en vrouwen en verzet tegen patriarchaat (een smlv
waarin mannelijkheid domineert) en seksisme
Is een denkbeeld: bril, manier van kijken naar de wereld
Verschillende stromingen
3
, Sociale inclusie en diversiteit
Beweging
Die machtsverhouding tussen mannen en vrouwen probeert te veranderen
Die streeft om gelijkheid tussen mannen en vrouwen
Die streeft naar elimineren van genderstratificatie en normen die vrouwen beperken
Die streeft naar beëindigen van seksueel geweld en bevorderen van seksuele vrijheid
Niet enkel tegen vrouwendiscriminatie en gelijke rechten → beweging is geëvolueerd naar streven
naar gendergelijkheid. Misvatting dat het enkel iets voor vrouwen is en dat het niet meer nodig is.
Gender is een van de SDG’s (ontwikkelingsdoelen). Meer info op www.Genderklik.be
Gender
Verschil sekse en gender
Het woord ‘gender’ verwijst naar:
o Ideeën, verwachtingen en normen die aan mannen en vrouwen worden toegekend
o Verwachtingen over wat het betekent om een jongen of een meisje te zijn
o Wat als ‘mannelijk’ of ‘vrouwelijk’ wordt beschouwd
o Welke opties en mogelijkheden we voor vrouwen en mannen zien
o Wat het voor een maatschappij betekent om man of vrouw te zijn
De indeling tussen mannen en vrouwen gebeurt niet gelijk. Gender is dan ook een mechanisme van
macht. Door zaken in te delen in twee categorieën met een waardeoordeel waarbij ‘mannelijke
eigenschappen’ vaak hoger worden ingeschat dan ‘vrouwelijke eigenschappen’, (re)creëert gender
een machtspatroon tussen de biologische geslachten.
Sekse versus gender
Sekse: biologische verschillen (penis of vagina, zwanger of niet, teelballen of eierstokken,…)
Gender: sociale verschillen (lang of kort haar, voetbal of ballet, roze of blauw,…)
4
SID: Sociale inclusie en diversiteit
HC1
Hfdstk 1: Inleiding tot het opleidingsonderdeel
Diversiteit in de samenleving (p. 2-18)
De getuigenissen van professionals
Als jeugdprofessional moet je:
Een divers-sensitieve basishouding aannemen (op 3 niveaus)
1. Microniveau: hoe de persoon zelf hun identiteit vormgeven (waarde, afspraken,…) /
creatief kunnen denken
2. Mesoniveau: inzicht + inschatten van de juiste communicatie in een lokale context
3. Macroniveau: inzicht + begrip van superdiverse samenleving
Voorbij de etnische lens leren kijken: meer zien dan enkel de etnische afkomst
Leren spreken met een correct taalgebruik
DOEN: 2-18 lezen (ook getuigenissen), begrippen noteren, woordenlijst met moeilijke woorden en
definities met bijhorend hoorcollege en seminarie → OK
Hfdstk 2: Het ontstaan van de diverse samenleving (p. 20-37)
2.1 Migratieprocessen in België
Migratie is van alle tijd en een diverse samenleving is onomkeerbaar
(stukje Nederland lezen, maar niet kennen)
Migratie = permanent verwisselen van vaste verblijfplaats 1 van individuen en/of groepen2 binnen
een groter geografisch gebied dan de geboortestreek3
1. Begin 21ste eeuw anders: minder permanent migreren (pendelen met vliegtuigen), contact
met thuisland makkelijker via technologie, doormigreren
→ ontstaan superdiversiteit (meer diversiteit binnen diversiteit)
3. Eind 19e eeuw: natiestaat; mensen identificeren zich met een gebied, maar die gebieden
hebben hun eigen regels, wetten en identiteitspapieren die bewijzen dat je behoort tot die
natie, grenzen bakenen een bepaald grondgebied af
Korte geschiedenis immigratie in België
1830: België wordt een natiestaat
Tot 1918 (einde WOI): beperkte migratie uit buurlanden
1
,Sociale inclusie en diversiteit
Interbellum (1918-1940): toename migratie door recrutering van buitenlandse arbeiders
voor steenkoolindustrie + Na WOII: behoefte aan arbeidskrachten voor heropbouw van het
land
o Slechte werkomstandigheden → Italiaanse overheid eist garanties, België ging hier
niet op in en de samenwerking stopt
o Nieuwe akkoorden met Griekenland en Spanje
Jaren 60 (golden sixties)
o 1960: onafhankelijkheid Congo. Vooral terugkerende Belgen
o Economische groei: nood aan werkvolk, opnieuw recruteren van Marokkanen en
Turken
1974: migratiestop en recruteringstop (oliecrisis = schaarste!)
o Naturalisatie van 10 000 mensen via arbeidskaart en verblijfsvergunning
o Migranten mogen blijven
o Nog geen inspanning van de overheid om integratie te bevorderen, volgens hen is de
neutralisatie (immigranten die de Belgische nationaliteit krijgen) voldoende
1981: 36% van de mensen met roots in het buitenland is in België geboren
(tijdelijkheidsgedachte = illusie)
Jaren 90
o Gezinsherenigingen
o Europese migratie binnen EU-landen (mensen kunnen zich vrij bewegen, gaan
werken,…)
o Wel nog asielaanvragen vanuit Europa en Midden-Oosten
- Golfoorlog
- Burgeroorlog en uiteenvallen Joegoslavië
21e eeuw: superdiversiteit
Vluchtelingen en asielzoekers
Soorten immigratie:
Vrijwillig: vrije keuze
Semi-vrijwillig: economisch afhankelijk, maar ook eigen keuze
Gedwongen: vluchtelingen en asielzoekers
o Gevolg einde WOII: Verdrag van Genève (geen recht om zich te vestigen in land van
aankomst)
o Asielzoekers: persoon die het thuisland ontvlucht en een asielaanvraag doet
o Vluchteling: status die na onderzoek van de asielaanvraag kan worden toegekend
aan de asielzoeker
Wereldwijd 70,8 miljoen mensen op de vlucht → slechts 0,8% vroegen asiel aan in de EU
2
,Sociale inclusie en diversiteit
2016: verdrag Turkije en EU: stop vluchtelingenstroom (grenzen sluiten)
o Mensenrechtenschendingen
o Vervolging van mensenrechtenorganisaties en reddingsschepen door een aantal
Europese landen
Cijfers
11% van Belgische inwoners heeft geen Belgisch paspoort
19% heeft wortels in migratie (hebben migratie in hun/ hun families geschiedenis gekend)
Termen
Migrant of beter "mensen met een migratie-achtergrond": wie een migratiebeweging maakt
Immigrant: migratiebeweging gemaakt uit een land van herkomst en dan in België komen wonen
Emigrant: migratiebeweging van een Belg naar een ander land
Vreemdeling: iemand met een andere nationaliteit
DOEN: 20-31 lezen (Nederland gewoon doorlezen) → OK
2.2 Emancipatiebewegingen
Verschillende emancipatiebewegingen in 20ste en begin 21ste eeuw (= het vrijkomen van vroegere
beperkende bepalingen en het verkrijgen van gelijke rechten)
2.2.1 Feminisme
Enkele weetjes
Stemrecht vrouwen: 1948
Vrouwen hebben geen toestemming meer nodig van hun echtgenoot om buitenshuis te
werken: 1958
Huwelijk voor mensen van hetzelfde geslacht: 2003
https://www.gendergeschiedenis.be/jongens-meisjes/extras/extra07.pdf
Invloed van kerk en staat: op rollen en rechten van vrouwen
Daarom heeft het feminisme (vrouwenbewegingen) een belangrijke rol gespeelt
Enkele definities
Feminisme = een beweging die streeft naar maatschappelijke veranderingen om de positie
van vrouwen te verbeteren
Als strijd voor gelijkheid van mannen en vrouwen en verzet tegen patriarchaat (een smlv
waarin mannelijkheid domineert) en seksisme
Is een denkbeeld: bril, manier van kijken naar de wereld
Verschillende stromingen
3
, Sociale inclusie en diversiteit
Beweging
Die machtsverhouding tussen mannen en vrouwen probeert te veranderen
Die streeft om gelijkheid tussen mannen en vrouwen
Die streeft naar elimineren van genderstratificatie en normen die vrouwen beperken
Die streeft naar beëindigen van seksueel geweld en bevorderen van seksuele vrijheid
Niet enkel tegen vrouwendiscriminatie en gelijke rechten → beweging is geëvolueerd naar streven
naar gendergelijkheid. Misvatting dat het enkel iets voor vrouwen is en dat het niet meer nodig is.
Gender is een van de SDG’s (ontwikkelingsdoelen). Meer info op www.Genderklik.be
Gender
Verschil sekse en gender
Het woord ‘gender’ verwijst naar:
o Ideeën, verwachtingen en normen die aan mannen en vrouwen worden toegekend
o Verwachtingen over wat het betekent om een jongen of een meisje te zijn
o Wat als ‘mannelijk’ of ‘vrouwelijk’ wordt beschouwd
o Welke opties en mogelijkheden we voor vrouwen en mannen zien
o Wat het voor een maatschappij betekent om man of vrouw te zijn
De indeling tussen mannen en vrouwen gebeurt niet gelijk. Gender is dan ook een mechanisme van
macht. Door zaken in te delen in twee categorieën met een waardeoordeel waarbij ‘mannelijke
eigenschappen’ vaak hoger worden ingeschat dan ‘vrouwelijke eigenschappen’, (re)creëert gender
een machtspatroon tussen de biologische geslachten.
Sekse versus gender
Sekse: biologische verschillen (penis of vagina, zwanger of niet, teelballen of eierstokken,…)
Gender: sociale verschillen (lang of kort haar, voetbal of ballet, roze of blauw,…)
4
