2020/
2021
Korte samenvatting van
belangrijke personen en
begrippen
WETENSCHAPSTHEORIE
PSBA2-05 MET DOCENT: MAARTEN DERKSEN
, SAMENVATTING PERSONEN & BEGRIPPEN WETENSCHAPSTHEORIE 2020/2021
PERSONEN & HUN IDEE:
Naam Stroming Idee
Karl Popper Falsificatie Demarcatie – wat onderscheidt het? (wetenschap, non-
Demarcatie wetenschap, pseudowetenschap)
Wetenschappelijke beweringen zijn falsificeerbaar –
Replicatie anders is het pseudowetenschap (zoals psychoanalyse en
marxisme – altijd verklaringen)
Hypothetisch Alleen zekerheid over wanneer iets niet het geval is =
deductivisme doel
Replicatie: (falsificeren & repliceren)
1. onderzoeken gebeurtenissen/fenomenen die haalbaar
zijn
2. regels voor wanneer fenomeen optreedt (methode
duidelijk)
3. iedereen moet theorie kunnen toetsen
Theorie/vermoeden observatie falsificatie
weten wat niet het geval is (deductief) – proces van
uitsluiten
Kritiek hypothetisch deductivisme:
- Beperkte ontwikkeling theorie
- Elitair
- Mythe
David Hume Inductieprobleem Uitgaan van een uniforme wereld
Deductie Causale relaties onmogelijk
Empirisme Inductie kan niet rationeel worden gerechtvaardigd
Uniformity of
Nature
Thomas Bayes Bayesiaans Theorie als subjectieve waarschijnlijkheid + getallen aan
statistiek toekennen, theorie bijstellen o.b.v. data
Kans schatten o.b.v. uitkomsten eerdere experimenten
Interpretatie waarschijnlijkheid
Carl Hempel Covering Law Verklaren ≈ voorspellen
Normatieve theorie 2 premissen: (allemaal waar)
deductie (voorbeeld 1) één of meer wetmatigheden +
facial feedback) 2) specifieke feiten =
Empirisme Te verklaren fenomeen
Argument = premissen gevolgd door conclusie
Premisse legt conclusie uit = deductie
Wederkerig: wet <-> conclusie
Samir Okasha Probleem van Argumenten tégen Hempel:
symmetrie - Verklaren is asymmetrisch (te verklaren feit <->
verklarende feiten)
Probleem van irrelevantie: iets moet gebaseerd zijn op
relevante info (vb: man die niet zwanger is door
pilgebruik: wel goede uitlegstructuur)
Aanhanger causaliteit
Hillary Putnam No miracles Tegenargumenten tegen anti-realisme
argumenten - Is er wel een scherpe grens tussen (on)observeerbaar?
- Aannemen dat indien adequate theorie, het ook een
2021
Korte samenvatting van
belangrijke personen en
begrippen
WETENSCHAPSTHEORIE
PSBA2-05 MET DOCENT: MAARTEN DERKSEN
, SAMENVATTING PERSONEN & BEGRIPPEN WETENSCHAPSTHEORIE 2020/2021
PERSONEN & HUN IDEE:
Naam Stroming Idee
Karl Popper Falsificatie Demarcatie – wat onderscheidt het? (wetenschap, non-
Demarcatie wetenschap, pseudowetenschap)
Wetenschappelijke beweringen zijn falsificeerbaar –
Replicatie anders is het pseudowetenschap (zoals psychoanalyse en
marxisme – altijd verklaringen)
Hypothetisch Alleen zekerheid over wanneer iets niet het geval is =
deductivisme doel
Replicatie: (falsificeren & repliceren)
1. onderzoeken gebeurtenissen/fenomenen die haalbaar
zijn
2. regels voor wanneer fenomeen optreedt (methode
duidelijk)
3. iedereen moet theorie kunnen toetsen
Theorie/vermoeden observatie falsificatie
weten wat niet het geval is (deductief) – proces van
uitsluiten
Kritiek hypothetisch deductivisme:
- Beperkte ontwikkeling theorie
- Elitair
- Mythe
David Hume Inductieprobleem Uitgaan van een uniforme wereld
Deductie Causale relaties onmogelijk
Empirisme Inductie kan niet rationeel worden gerechtvaardigd
Uniformity of
Nature
Thomas Bayes Bayesiaans Theorie als subjectieve waarschijnlijkheid + getallen aan
statistiek toekennen, theorie bijstellen o.b.v. data
Kans schatten o.b.v. uitkomsten eerdere experimenten
Interpretatie waarschijnlijkheid
Carl Hempel Covering Law Verklaren ≈ voorspellen
Normatieve theorie 2 premissen: (allemaal waar)
deductie (voorbeeld 1) één of meer wetmatigheden +
facial feedback) 2) specifieke feiten =
Empirisme Te verklaren fenomeen
Argument = premissen gevolgd door conclusie
Premisse legt conclusie uit = deductie
Wederkerig: wet <-> conclusie
Samir Okasha Probleem van Argumenten tégen Hempel:
symmetrie - Verklaren is asymmetrisch (te verklaren feit <->
verklarende feiten)
Probleem van irrelevantie: iets moet gebaseerd zijn op
relevante info (vb: man die niet zwanger is door
pilgebruik: wel goede uitlegstructuur)
Aanhanger causaliteit
Hillary Putnam No miracles Tegenargumenten tegen anti-realisme
argumenten - Is er wel een scherpe grens tussen (on)observeerbaar?
- Aannemen dat indien adequate theorie, het ook een
