,1. Jij als mens..............................................................................................................................4
1.1 Jezelf leren kennen en de waarde daarvan......................................................................4
1.2 De 'samenstelling' van jouw persoonlijkheid...................................................................6
1.3 Kwaliteiten en valkuilen....................................................................................................6
1.4 Gevoelens en emoties......................................................................................................7
1.5 Authentiek (durven) zijn...................................................................................................7
1.6 Zelfbeeld...........................................................................................................................7
1.7 Reflecteren op jezelf en je omgeving...............................................................................8
2. Jij als (aankomend) verpleegkundige.....................................................................................9
2.1 Het vak van verpleegkundige...........................................................................................9
2.2 Waarom word je verpleegkundige?.................................................................................9
2.3 Wat is eigenlijk een 'goede' verpleegkundige?..............................................................10
3. Contact maken en een zorgrelatie aangaan.........................................................................11
3.1 Verpleegkunde = contact................................................................................................11
3.2 De relatie verpleegkundige-zorgvrager..........................................................................11
3.3 Jouw houding ten opzichte van de ander......................................................................12
3.4 Jouw relatie tot de ander...............................................................................................13
3.5 Afstemmen op (het referentiekader van) de patiënt.....................................................13
3.6 Empathie ervaren en tonen............................................................................................14
3.7 Bevestigen......................................................................................................................15
3.8 Aanraken.........................................................................................................................15
3.9 Professionele distantie...................................................................................................16
4. Over 'ziek' en 'patiënt' zijn...................................................................................................17
4.1 Wanneer is iemand 'ziek' of 'patiënt'?...........................................................................17
4.2 Ziek zijn: wat doet dat met een mens?..........................................................................17
4.3 Culturele verschillen.......................................................................................................18
4.4 Verpleegkundige houding...............................................................................................19
5. Omgaan met emoties – van de ander en jezelf....................................................................20
5.1 Over emoties..................................................................................................................20
5.2 De emoties van de ander...............................................................................................20
5.3 Wat doet het met jou?...................................................................................................21
,6. Over grenzen – aanvoelen en aangeven..............................................................................23
6.1 Over grenzen..................................................................................................................23
6.2 Je eigen grenzen aanvoelen...........................................................................................23
6.3 Grenzen en stress op de werkvloer................................................................................24
6.4 Je eigen grenzen aangeven.............................................................................................24
6.5 De grenzen van de ander................................................................................................25
7. Samenwerken – een levendige dynamiek............................................................................26
7.2 Werken in een team.......................................................................................................26
7.3 Intra- en interprofessionele samenwerking...................................................................27
7.4 Conflicten en conflicthantering......................................................................................27
7.5 Intervisie: de waarde van uitwisselen en delen.............................................................28
8. Feedback – want niemand is perfect...................................................................................29
8.1 Kritiek of feedback?........................................................................................................29
8.2 Geven van constructieve feedback................................................................................29
8.3 Interpreteren en toepassen van verkregen feedback....................................................30
8.4 360-gradenfeedback.......................................................................................................30
9. Leiderschap tonen als verpleegkundige...............................................................................31
9.1 Leiderschap: dagelijkse kost...........................................................................................31
9.2 Een goede leider zijn......................................................................................................31
9.3 Welk type leider/initiatiefnemer ben jij?.......................................................................32
9.4 Opstaan en je stem laten horen.....................................................................................32
10. Ethische dilemma's en morele sensitiviteit........................................................................33
10.1 Over ethiek en moraal..................................................................................................33
10.2 Ethische kwesties op de werkvloer..............................................................................33
10.3 Omgaan met ethische dilemma's.................................................................................34
11. Afscheid..............................................................................................................................35
11.1 Confrontatie en omgaan met de dood.........................................................................35
11.2 Jouw rol in begeleiding naar het afscheid....................................................................35
11.3 Zorgen voor jezelf.........................................................................................................35
12. De verpleegkundige die het verschil maakt.......................................................................36
12.1 Kritisch denken en nieuwsgierig blijven.......................................................................36
12.2 Werken aan kwaliteit van zorg.....................................................................................36
, 12.3 Keuzes maken en jezelf blijven ontwikkelen................................................................37
12.4 Een rolmodel zijn..........................................................................................................37
12.5 Terug naar het begin en vooruitkijken.........................................................................37
0.1 Inleiding: De unieke verpleegkundige die dicht bij zichzelf staat
Professioneel verpleegkundig handelen begint bij zelfkennis. Persoonlijke waarden, normen,
overtuigingen, emoties en levenservaringen beïnvloeden het contact met zorgvragers, collega's en
naasten. Een verpleegkundige die zichzelf kent, kan bewuster handelen, professionele grenzen
bewaken en kwalitatief hoogwaardige, persoonsgerichte zorg verlenen.
Kenmerken van professioneel functioneren:
Zelfbewustzijn.
Reflectief vermogen.
Integriteit.
Verantwoordelijkheid.
Veerkracht.
Professionele autonomie.
Levenslang leren.
Persoonlijke ontwikkeling en professionele ontwikkeling versterken elkaar voortdurend.
1. Jij als mens
Persoonlijke ontwikkeling vormt de basis voor professioneel handelen. Inzicht in het eigen
functioneren vergroot zelfregulatie, samenwerking en kwaliteit van zorg.
1.1 Jezelf leren kennen en de waarde daarvan
Zelfkennis vergroot bewustwording van eigen gedrag, overtuigingen en reacties.
Belang:
Bewust handelen.
Betere communicatie.
Professionele groei.
Zelfregulatie.
Voorkomen van blinde vlekken.
Verbeterde samenwerking.
Zelfinzicht ontstaat door ervaring, feedback en reflectie.
1.1 Jezelf leren kennen en de waarde daarvan......................................................................4
1.2 De 'samenstelling' van jouw persoonlijkheid...................................................................6
1.3 Kwaliteiten en valkuilen....................................................................................................6
1.4 Gevoelens en emoties......................................................................................................7
1.5 Authentiek (durven) zijn...................................................................................................7
1.6 Zelfbeeld...........................................................................................................................7
1.7 Reflecteren op jezelf en je omgeving...............................................................................8
2. Jij als (aankomend) verpleegkundige.....................................................................................9
2.1 Het vak van verpleegkundige...........................................................................................9
2.2 Waarom word je verpleegkundige?.................................................................................9
2.3 Wat is eigenlijk een 'goede' verpleegkundige?..............................................................10
3. Contact maken en een zorgrelatie aangaan.........................................................................11
3.1 Verpleegkunde = contact................................................................................................11
3.2 De relatie verpleegkundige-zorgvrager..........................................................................11
3.3 Jouw houding ten opzichte van de ander......................................................................12
3.4 Jouw relatie tot de ander...............................................................................................13
3.5 Afstemmen op (het referentiekader van) de patiënt.....................................................13
3.6 Empathie ervaren en tonen............................................................................................14
3.7 Bevestigen......................................................................................................................15
3.8 Aanraken.........................................................................................................................15
3.9 Professionele distantie...................................................................................................16
4. Over 'ziek' en 'patiënt' zijn...................................................................................................17
4.1 Wanneer is iemand 'ziek' of 'patiënt'?...........................................................................17
4.2 Ziek zijn: wat doet dat met een mens?..........................................................................17
4.3 Culturele verschillen.......................................................................................................18
4.4 Verpleegkundige houding...............................................................................................19
5. Omgaan met emoties – van de ander en jezelf....................................................................20
5.1 Over emoties..................................................................................................................20
5.2 De emoties van de ander...............................................................................................20
5.3 Wat doet het met jou?...................................................................................................21
,6. Over grenzen – aanvoelen en aangeven..............................................................................23
6.1 Over grenzen..................................................................................................................23
6.2 Je eigen grenzen aanvoelen...........................................................................................23
6.3 Grenzen en stress op de werkvloer................................................................................24
6.4 Je eigen grenzen aangeven.............................................................................................24
6.5 De grenzen van de ander................................................................................................25
7. Samenwerken – een levendige dynamiek............................................................................26
7.2 Werken in een team.......................................................................................................26
7.3 Intra- en interprofessionele samenwerking...................................................................27
7.4 Conflicten en conflicthantering......................................................................................27
7.5 Intervisie: de waarde van uitwisselen en delen.............................................................28
8. Feedback – want niemand is perfect...................................................................................29
8.1 Kritiek of feedback?........................................................................................................29
8.2 Geven van constructieve feedback................................................................................29
8.3 Interpreteren en toepassen van verkregen feedback....................................................30
8.4 360-gradenfeedback.......................................................................................................30
9. Leiderschap tonen als verpleegkundige...............................................................................31
9.1 Leiderschap: dagelijkse kost...........................................................................................31
9.2 Een goede leider zijn......................................................................................................31
9.3 Welk type leider/initiatiefnemer ben jij?.......................................................................32
9.4 Opstaan en je stem laten horen.....................................................................................32
10. Ethische dilemma's en morele sensitiviteit........................................................................33
10.1 Over ethiek en moraal..................................................................................................33
10.2 Ethische kwesties op de werkvloer..............................................................................33
10.3 Omgaan met ethische dilemma's.................................................................................34
11. Afscheid..............................................................................................................................35
11.1 Confrontatie en omgaan met de dood.........................................................................35
11.2 Jouw rol in begeleiding naar het afscheid....................................................................35
11.3 Zorgen voor jezelf.........................................................................................................35
12. De verpleegkundige die het verschil maakt.......................................................................36
12.1 Kritisch denken en nieuwsgierig blijven.......................................................................36
12.2 Werken aan kwaliteit van zorg.....................................................................................36
, 12.3 Keuzes maken en jezelf blijven ontwikkelen................................................................37
12.4 Een rolmodel zijn..........................................................................................................37
12.5 Terug naar het begin en vooruitkijken.........................................................................37
0.1 Inleiding: De unieke verpleegkundige die dicht bij zichzelf staat
Professioneel verpleegkundig handelen begint bij zelfkennis. Persoonlijke waarden, normen,
overtuigingen, emoties en levenservaringen beïnvloeden het contact met zorgvragers, collega's en
naasten. Een verpleegkundige die zichzelf kent, kan bewuster handelen, professionele grenzen
bewaken en kwalitatief hoogwaardige, persoonsgerichte zorg verlenen.
Kenmerken van professioneel functioneren:
Zelfbewustzijn.
Reflectief vermogen.
Integriteit.
Verantwoordelijkheid.
Veerkracht.
Professionele autonomie.
Levenslang leren.
Persoonlijke ontwikkeling en professionele ontwikkeling versterken elkaar voortdurend.
1. Jij als mens
Persoonlijke ontwikkeling vormt de basis voor professioneel handelen. Inzicht in het eigen
functioneren vergroot zelfregulatie, samenwerking en kwaliteit van zorg.
1.1 Jezelf leren kennen en de waarde daarvan
Zelfkennis vergroot bewustwording van eigen gedrag, overtuigingen en reacties.
Belang:
Bewust handelen.
Betere communicatie.
Professionele groei.
Zelfregulatie.
Voorkomen van blinde vlekken.
Verbeterde samenwerking.
Zelfinzicht ontstaat door ervaring, feedback en reflectie.
