- A carotis interna heeft gn zijtakken in halsregio
- A iliaca interna bevloeit het kleine bekken -> typ
Les 1 – Algemeen gluteaal klachten, ook belangr vr de darm
Vaatstelsel
- Functies
o Niet-thrombogeen transport van bloed
o Opslag van bloed
o Uitwisseling van molecules en cellen tussen vaatlumen en extravasculaire ruimte
- Bestaat uit
o Arteriën
§ Bouw: Endotheel (binnen) – Intima – Media – Adventitia (buiten)
• Anti-thrombotisch: aanmaak van anti-thrombogene en protrombotische stoffen
• Regeling vaattonus: aanmaak van vaso-actieve stoffen die VC of VD opwekken en op impulsen van
(para)sympatisch stelsel
• Herstel bij beschadiging: migratie van GSC uit media
• Bij verstoren van evenwicht, endotheliale dysfunctie -> intravasale trombose, atheromatose, intimahyperplasie
§ Soorten
• Grote elastische arteriën: Ao en vertakkingen
• Middelgrote musculaire arteriën: BV naar verschillende organen
• Kleine arteriën en arteriolen: in de organen en weefels
§ Fysiologie
• Grote arteries – voortgeleiding van de polsgolf
o Onderhoud van de bloedstroom
o Regulatie van de BD
• Elastische en musculaire arteriën
o Zetten uit tijdens systole en veren terug tijdens diastole => bloedstroom wordt onderhouden
o Atheromatose en mediacalcinose (musculaire Aa)
• Arteriolen
o Zorgen voor perifere weerstand die BD op peil houdt en weefsels beschermt tegen hypertensie
o Diffuse fibromusculaire verdikking en hyalinisatie
o Capillairen
o Venen
§ Soorten
• Oppervlakkig veneus systeem: VSM, VSP, oppervlakkige venen
• Communicerende/perforerende venen: Dodd- Boyd -Cockett-
andere
• Diep veneus systeem (liggen tsn spieren)
§ Karakteristieken
• Venewand bevat slechts weinig spiervezels: bloedstroom in venen
afhankelijk van externe factoren
• Grotere diameter dan slagaders => tragere bloedstroom
• Vooral opslagfunctie: invloed op circulerend bloedvolume
• Kleppen (gezonde) laten slechts bloedstroom toe in 1 richting: oppervlakkig naar diep en perifeer naar centraal
§ Fysiologie
• Cardiale werking
o Resterende druk na passage door capillairen (vis a tergo)
o Aanzuigeffect van R atrium bij ontlediging (vis a fronte)
• Hydrostatische druk (zwaartekracht): in principe in evenwicht tss arterieel en veneus systeem
• Spierpomp thv de onderste ledematen, enkel bij beweging
o Spiercontractie: Bloed van perifeer (distaal) naar centraal (proximaal)
o Spierrelaxatie: Bloed van opp naar diep
• Intra-abdominale en intra-thoracale drukveranderingen (ademhaling)
• Veneuze tonus
o Lymfevaten
§ Verzamelt lymfe voornamelijk bestaande uit eiwitten uit de interstitiële ruimte
§ Verhindert oedeemvorming
§ Lymfebanen leiden naar lymfeknopen die lymfe filteren (o.m. bacteriën)
§ Brengt de lymfe terug naar de veneuze circulatie
§ Lymfeflow vrijwel nul in rust, neemt toe met spieractiviteit
§ Lymfesysteem is belangrijke factor in bescherming tegen bacteriële infectie
§ 2 drainagegebieden:
• R bovenste kwadrant – via R ductus lymfaticus – R vena subclavia
• Rest – via ductus thoracicus – L vena subclavia
Semeiologie: look, listen, feel
- Anamnese: sympt, voorGE, RF, …
- Klinisch OZ: inspectie, ausc, percussie, palpatie
- Diagn OZ: invasief of niet
, Atherosclerose
- Definitie
o Frequentste oorzaak van perifeer vaatlijden: aanwezig in +/- 100% van volwassenen in Westerse wereld, toenemend met leeftijd
o Een variabele combinatie van veranderingen in de intima zoals focale opstapeling van vetten, complexe koollhydraten, bloed en
bloedbestanddelen, fibreuze neerzettingen en Ca-afzetting, geassocieerd met secundaire wijzigingen in de media
- Pathogenese
o Complex proces, ≠ theorieën: rol van plasmalipiden, response to injury (endotheelschade), inflamm proces thv de vaatwand
o Oorzaken van plaquevorming
§ Mechanische beschadiging: plaatsen van zeer hoge of lage schuifkrachten, BD (vgl pulmonaire circulatie, veneus)
§ Chemische beschadiging, bv nicotine: direct toxische werking op endotheel
o Roken meer nefaste gevolgen vr vrouw – heeft smallere bv. Jonge vrouwen vn 40j vaak belangrijk vaatlijden
o Opm: Belangrijke rol van endotheliale dysfunctie
o Ontstaan van een plaque
Beschadiging van het endotheel leidt tot
• Accumulatie van LDL-cholesterol tussen endotheel
en BW (in intima)
• Dit wordt geoxydeerd en gefagocyteerd door
aangetrokken macrofagen
• Deze macrofagen produceren verschillende stoffen
die o.m. de migratie van GSC veroorzaken
• Macrofagen en GSC die geoxydeerd LDL opstapelen
De normale arteriële wand bestaat uit kruigen schuimig uitzicht en accumuleren tot fatty
- intima: endotheel op BM streaks
- media: elastisch BW & gladde spierclln
- adventitia
• In een verder stadium kan zich
Ca++ opstapelen in de plaque
• Wanneer het endotheel
onderbroken wordt bvb. door
ruptuur van de fibreuze kap of
bloeding in plaque ontstaat een
trombogeen opppervlak dat zal
leiden tot plaatjesadhesie en
ontstaan van thrombus
• De GSC vermenigvuldigen zich en produceren collageen en EC
matrix => verdikking van de wand ontstaat
• Cholesterol stapelt zich verder op
• Fibreus littekenweefsel vormt zich rond de plaque (fibreuze plaque)
o Systemische ziekte! (ex)
§ Iemand met AS – komt met problem in benen – toch belangr om te checken hoe de rest
vn lichaam is – ook pijn op borst bij inspanning? Al ooit een beroerte gehad?
§ Iemand heft probl in OL: 11,8% ook probl in coronairen, 3,8% in halsslagaders, 3,3% in
alle 3 vd bedden (ongelukkigen)
§ AS -> coronairen, carotiden, renales, Ao en perifere slagaders
§ ABI: ankle-brachial indew
§ CAD: coronary artery disease
§ LEAD: lower extremity artery
disearse
§ RAS: renal artery stenosis
, - Cardiovasculaire RF
o Traditioneel
§ Inherent aan de persoon: mannelijk (nu meer vrouwen ook), leeftijd, familiaal - < 55 vader; < 65 vrouw
§ Levenswijze: nicotine abusus, stressvolle levensstijl, sedentariteit, obesitas, dieetgewoontes
§ Biomedische parameters: DM, hypertensie, hyperlipidemie
§ Andere: hematologische factoren hypercoagulabiliteit, homocysteine enz.., inflammatie (CRP), nierinsufficiëntie
o Belang van RF bepaling
§ Bepaling van a priori risico op CV-ziekte: primaire preventiemaatregelen?
§ Interpretatie van klachten van patiënt: probabiliteit dat deze vasculair bepaald zijn
§ Secundaire preventie: behandelen van modifieerbare RF
o CV risico stratificatie - SCORE
§ 10- jaar risico op fataal CV incident naargelang Leeftijd, Geslacht, Rookgewoontes, Cholesterolemie, Syst BD
o Evolutie RF: mensen worden ouder, meer obesitas, meer DM.
- Preventie
o Primaire preventie
§ Aanpak van RF bij “gezonde personen”
§ Risico op ontwikkelen van CV lijden op basis van SCORE
§ >5%/10j CV-mortaliteit: risico aanpak aangewezen
o Secundaire preventie (examen)
§ Aanpak bij patiënten met gekend (ev. asymptomatisch) CV lijden
§ Hypertensie
o Doel: RR ≤ 130 mm Hg (bij patiënten met CV lijden of belangrijke RF)
o Algemene maatregelen <zout, gewicht, overmatig alcoholgebruik…
o GM: ACE-inhibitoren, Sartanen, Ca-antagonisten, diuretica, β-blokkers – combinatiepreparaten
§ Hyperlipidemie (LDL < 70 mg/dl (<55 mg/dl); hypertriglyceridemie (<200 mg/dl))
o Dieet
o Statines: secundaire preventie na CVA, MI – atorvastatine 40-80 mg/d; rovusatatine 20-40 mg/dl. Pleiomorf effect:
aangewezen bij nagenoeg iedereen in sec. preventie
o Ev. bijkomende medicatie fibraten, nicotinezuur, ezetemibe
§ Rookstop
o Wellicht meest kosten-efficiënt van alle maatregelen
o Na 3-5 j: gelijkaardig risico als niet-roker
o 5 A’s Ask – Assess - Advise – Assist – Arrange. Ondersteuning noodzakelijk (succes 5->40%)
§ Lichaamsbeweging 5 km/uur dagelijks
§ Obesitas 10% gewichtsreductie: buikomtrek, metabool syndroom
§ DM
o Doel: HbA1c ≤ 7 %
o Controle BD en lipidenprofiel >> diabetes
§ GM
o Acetylsalicylzuur: 75-100 mg aangewezen bij alle patiënten met vaatlijden tenzij CI. Hoeft vrijwel nooit gestopt voor
operatieve ingreep
o Andere anti-aggregantia clopidogrel, ticagrelor, prasugrel…
o NOAC nieuwe orale anticoagulantia
o Statines !!!
o ACE-inhibitoren (Protectief effect in bepaalde risicogroepen), β-blokkers (Lage dosis bij hoog risico vaatheelkunde)
o Vaccinatie tegen griep, COVID… -zkr bij diabeten, coronair lijden, zwakkeren, …
o NIET: “bloedvatverwijders”, voedingssupplementen
Stollingsstoornissen - les veneus lijden, lessen hematologie
Anticoagulantia, antiaggregantia, fibrinolytica – les cardiologie
- A iliaca interna bevloeit het kleine bekken -> typ
Les 1 – Algemeen gluteaal klachten, ook belangr vr de darm
Vaatstelsel
- Functies
o Niet-thrombogeen transport van bloed
o Opslag van bloed
o Uitwisseling van molecules en cellen tussen vaatlumen en extravasculaire ruimte
- Bestaat uit
o Arteriën
§ Bouw: Endotheel (binnen) – Intima – Media – Adventitia (buiten)
• Anti-thrombotisch: aanmaak van anti-thrombogene en protrombotische stoffen
• Regeling vaattonus: aanmaak van vaso-actieve stoffen die VC of VD opwekken en op impulsen van
(para)sympatisch stelsel
• Herstel bij beschadiging: migratie van GSC uit media
• Bij verstoren van evenwicht, endotheliale dysfunctie -> intravasale trombose, atheromatose, intimahyperplasie
§ Soorten
• Grote elastische arteriën: Ao en vertakkingen
• Middelgrote musculaire arteriën: BV naar verschillende organen
• Kleine arteriën en arteriolen: in de organen en weefels
§ Fysiologie
• Grote arteries – voortgeleiding van de polsgolf
o Onderhoud van de bloedstroom
o Regulatie van de BD
• Elastische en musculaire arteriën
o Zetten uit tijdens systole en veren terug tijdens diastole => bloedstroom wordt onderhouden
o Atheromatose en mediacalcinose (musculaire Aa)
• Arteriolen
o Zorgen voor perifere weerstand die BD op peil houdt en weefsels beschermt tegen hypertensie
o Diffuse fibromusculaire verdikking en hyalinisatie
o Capillairen
o Venen
§ Soorten
• Oppervlakkig veneus systeem: VSM, VSP, oppervlakkige venen
• Communicerende/perforerende venen: Dodd- Boyd -Cockett-
andere
• Diep veneus systeem (liggen tsn spieren)
§ Karakteristieken
• Venewand bevat slechts weinig spiervezels: bloedstroom in venen
afhankelijk van externe factoren
• Grotere diameter dan slagaders => tragere bloedstroom
• Vooral opslagfunctie: invloed op circulerend bloedvolume
• Kleppen (gezonde) laten slechts bloedstroom toe in 1 richting: oppervlakkig naar diep en perifeer naar centraal
§ Fysiologie
• Cardiale werking
o Resterende druk na passage door capillairen (vis a tergo)
o Aanzuigeffect van R atrium bij ontlediging (vis a fronte)
• Hydrostatische druk (zwaartekracht): in principe in evenwicht tss arterieel en veneus systeem
• Spierpomp thv de onderste ledematen, enkel bij beweging
o Spiercontractie: Bloed van perifeer (distaal) naar centraal (proximaal)
o Spierrelaxatie: Bloed van opp naar diep
• Intra-abdominale en intra-thoracale drukveranderingen (ademhaling)
• Veneuze tonus
o Lymfevaten
§ Verzamelt lymfe voornamelijk bestaande uit eiwitten uit de interstitiële ruimte
§ Verhindert oedeemvorming
§ Lymfebanen leiden naar lymfeknopen die lymfe filteren (o.m. bacteriën)
§ Brengt de lymfe terug naar de veneuze circulatie
§ Lymfeflow vrijwel nul in rust, neemt toe met spieractiviteit
§ Lymfesysteem is belangrijke factor in bescherming tegen bacteriële infectie
§ 2 drainagegebieden:
• R bovenste kwadrant – via R ductus lymfaticus – R vena subclavia
• Rest – via ductus thoracicus – L vena subclavia
Semeiologie: look, listen, feel
- Anamnese: sympt, voorGE, RF, …
- Klinisch OZ: inspectie, ausc, percussie, palpatie
- Diagn OZ: invasief of niet
, Atherosclerose
- Definitie
o Frequentste oorzaak van perifeer vaatlijden: aanwezig in +/- 100% van volwassenen in Westerse wereld, toenemend met leeftijd
o Een variabele combinatie van veranderingen in de intima zoals focale opstapeling van vetten, complexe koollhydraten, bloed en
bloedbestanddelen, fibreuze neerzettingen en Ca-afzetting, geassocieerd met secundaire wijzigingen in de media
- Pathogenese
o Complex proces, ≠ theorieën: rol van plasmalipiden, response to injury (endotheelschade), inflamm proces thv de vaatwand
o Oorzaken van plaquevorming
§ Mechanische beschadiging: plaatsen van zeer hoge of lage schuifkrachten, BD (vgl pulmonaire circulatie, veneus)
§ Chemische beschadiging, bv nicotine: direct toxische werking op endotheel
o Roken meer nefaste gevolgen vr vrouw – heeft smallere bv. Jonge vrouwen vn 40j vaak belangrijk vaatlijden
o Opm: Belangrijke rol van endotheliale dysfunctie
o Ontstaan van een plaque
Beschadiging van het endotheel leidt tot
• Accumulatie van LDL-cholesterol tussen endotheel
en BW (in intima)
• Dit wordt geoxydeerd en gefagocyteerd door
aangetrokken macrofagen
• Deze macrofagen produceren verschillende stoffen
die o.m. de migratie van GSC veroorzaken
• Macrofagen en GSC die geoxydeerd LDL opstapelen
De normale arteriële wand bestaat uit kruigen schuimig uitzicht en accumuleren tot fatty
- intima: endotheel op BM streaks
- media: elastisch BW & gladde spierclln
- adventitia
• In een verder stadium kan zich
Ca++ opstapelen in de plaque
• Wanneer het endotheel
onderbroken wordt bvb. door
ruptuur van de fibreuze kap of
bloeding in plaque ontstaat een
trombogeen opppervlak dat zal
leiden tot plaatjesadhesie en
ontstaan van thrombus
• De GSC vermenigvuldigen zich en produceren collageen en EC
matrix => verdikking van de wand ontstaat
• Cholesterol stapelt zich verder op
• Fibreus littekenweefsel vormt zich rond de plaque (fibreuze plaque)
o Systemische ziekte! (ex)
§ Iemand met AS – komt met problem in benen – toch belangr om te checken hoe de rest
vn lichaam is – ook pijn op borst bij inspanning? Al ooit een beroerte gehad?
§ Iemand heft probl in OL: 11,8% ook probl in coronairen, 3,8% in halsslagaders, 3,3% in
alle 3 vd bedden (ongelukkigen)
§ AS -> coronairen, carotiden, renales, Ao en perifere slagaders
§ ABI: ankle-brachial indew
§ CAD: coronary artery disease
§ LEAD: lower extremity artery
disearse
§ RAS: renal artery stenosis
, - Cardiovasculaire RF
o Traditioneel
§ Inherent aan de persoon: mannelijk (nu meer vrouwen ook), leeftijd, familiaal - < 55 vader; < 65 vrouw
§ Levenswijze: nicotine abusus, stressvolle levensstijl, sedentariteit, obesitas, dieetgewoontes
§ Biomedische parameters: DM, hypertensie, hyperlipidemie
§ Andere: hematologische factoren hypercoagulabiliteit, homocysteine enz.., inflammatie (CRP), nierinsufficiëntie
o Belang van RF bepaling
§ Bepaling van a priori risico op CV-ziekte: primaire preventiemaatregelen?
§ Interpretatie van klachten van patiënt: probabiliteit dat deze vasculair bepaald zijn
§ Secundaire preventie: behandelen van modifieerbare RF
o CV risico stratificatie - SCORE
§ 10- jaar risico op fataal CV incident naargelang Leeftijd, Geslacht, Rookgewoontes, Cholesterolemie, Syst BD
o Evolutie RF: mensen worden ouder, meer obesitas, meer DM.
- Preventie
o Primaire preventie
§ Aanpak van RF bij “gezonde personen”
§ Risico op ontwikkelen van CV lijden op basis van SCORE
§ >5%/10j CV-mortaliteit: risico aanpak aangewezen
o Secundaire preventie (examen)
§ Aanpak bij patiënten met gekend (ev. asymptomatisch) CV lijden
§ Hypertensie
o Doel: RR ≤ 130 mm Hg (bij patiënten met CV lijden of belangrijke RF)
o Algemene maatregelen <zout, gewicht, overmatig alcoholgebruik…
o GM: ACE-inhibitoren, Sartanen, Ca-antagonisten, diuretica, β-blokkers – combinatiepreparaten
§ Hyperlipidemie (LDL < 70 mg/dl (<55 mg/dl); hypertriglyceridemie (<200 mg/dl))
o Dieet
o Statines: secundaire preventie na CVA, MI – atorvastatine 40-80 mg/d; rovusatatine 20-40 mg/dl. Pleiomorf effect:
aangewezen bij nagenoeg iedereen in sec. preventie
o Ev. bijkomende medicatie fibraten, nicotinezuur, ezetemibe
§ Rookstop
o Wellicht meest kosten-efficiënt van alle maatregelen
o Na 3-5 j: gelijkaardig risico als niet-roker
o 5 A’s Ask – Assess - Advise – Assist – Arrange. Ondersteuning noodzakelijk (succes 5->40%)
§ Lichaamsbeweging 5 km/uur dagelijks
§ Obesitas 10% gewichtsreductie: buikomtrek, metabool syndroom
§ DM
o Doel: HbA1c ≤ 7 %
o Controle BD en lipidenprofiel >> diabetes
§ GM
o Acetylsalicylzuur: 75-100 mg aangewezen bij alle patiënten met vaatlijden tenzij CI. Hoeft vrijwel nooit gestopt voor
operatieve ingreep
o Andere anti-aggregantia clopidogrel, ticagrelor, prasugrel…
o NOAC nieuwe orale anticoagulantia
o Statines !!!
o ACE-inhibitoren (Protectief effect in bepaalde risicogroepen), β-blokkers (Lage dosis bij hoog risico vaatheelkunde)
o Vaccinatie tegen griep, COVID… -zkr bij diabeten, coronair lijden, zwakkeren, …
o NIET: “bloedvatverwijders”, voedingssupplementen
Stollingsstoornissen - les veneus lijden, lessen hematologie
Anticoagulantia, antiaggregantia, fibrinolytica – les cardiologie
