SOCIALEZEKERHEIDS
RECHT
,Inhoudsopgave
1
, Inleiding
Wat is sociale zekerheid?
Wat is sociale zekerheid?
- Terminologie vaag en uiteenlopend
o Sociaal recht
o Sociale zekerheid
o Sociale verzekering
o Sociale risico’s
= risico’s die in je levensloop kunnen voorkomen en die kunnen leiden
tot een zwakkere positie
o Sociaal statuut
o Sociale bescherming
o Sociale bijstand
o Ook: sociale voorzieningen (huisvesting), arbeidsmarkt en tewerkstelling,
welzijnsrecht → ontwikkeling verzorgingsstaat/sociale welvaartsstaat
- Definitie sociale zekerheid: aantal ankerpunten
o Zowel nationaal als internationaal
ILO Verdrag nr. 102 betreffende de minimumnormen der sociale
zekerheid (negen sociale risico’s) (1952)
Europese Verordeningen 883/2004/EG en 987/2009/EG
Algemene Beginselenwet Sociale Zekerheid (art. 3) (1981) en Wet
Kruispuntbank Sociale Zekerheid (art. 2, 1°) (1990)
Grondwet (art. 23) (1994) (infra)
Wet Handvest Sociaal Verzekerde (art. 2, 1°) (1995)
Ruimer: ook overheidspersoneel, zelfstandigen, sociale
bijdrage
o Sociaal statuut van zelfstandigen: veel recenter dan
sociale bescherming van werknemers MAAR ook
belangrijke evolutie in de bescherming van
zelfstandigen
- Art. 23 Gw.
o Recht op sociale zekerheid, bescherming van de gezondheid en sociale,
geneeskundige en juridische bijstand + standstill-beginsel (= Mega Mindy van
het recht!)
2
, Standstill-beginsel = verbod wetgever om bestaand
beschermingsniveau inzake sociale zekerheid aanzienlijk te
verminderen zonder redenen van algemeen belang
Toetsing Grondwettelijk Hof (vernietigingsberoep, prejudiciële
vraag), maar ook RvS (reglementaire akten) en zelfs gewone
hoven en rechtbanken (art. 159 Gw.)
Voorbeeld: (nieuwe) verplichting om 10 jaar in België werkelijk
verbleven te hebben (waarvan ten minste 5 ononderbroken)
voor inkomensgarantie voor ouderen (GwH 23 januari 2019,
nr. 6/2019
Hoe organiseer je dat?
- Loonaanvullende vergoedingen (je krijgt iets extra)
o Gezondheidszorg
Beroepsactiviteit of afgeleide rechten
Vrijwel de ganse bevolking
o Gezinsbijslagen
Recht van het kind
- Loonvervangende uitkeringen (het vervangt je loon)
o Arbeidsongeschiktheid
Ziekte en ongeval privéleven
Arbeidsongeval en beroepsziekte (professioneel risico)
o Werkloosheid
o Ouderdom en overlijden
→ Op basis van beroepsactiviteit (obv gederfde loon)
- 3 grote beroepsgroepen
o Werknemers → 2e plaats
o Zelfstandigen → 3e plaats
o Ambtenaren (≠ overheidspersoneel) → best beschermd
→ grote verschillen in financiering en prestaties
- Sociale bijstand
o = vangnet
o Onderzoek bestaansmiddelen
Mate van bescherming hangt af van de mate waarin je zelf over
bestaansmiddelen beschikt
Vb je kan niet werken maar je hebt wel aantal panden
waarmee je huurinkomsten hebt, dan zal je geen leefloon
krijgen
o Versus individuele rechten in de klassieke sociale zekerheid
3
RECHT
,Inhoudsopgave
1
, Inleiding
Wat is sociale zekerheid?
Wat is sociale zekerheid?
- Terminologie vaag en uiteenlopend
o Sociaal recht
o Sociale zekerheid
o Sociale verzekering
o Sociale risico’s
= risico’s die in je levensloop kunnen voorkomen en die kunnen leiden
tot een zwakkere positie
o Sociaal statuut
o Sociale bescherming
o Sociale bijstand
o Ook: sociale voorzieningen (huisvesting), arbeidsmarkt en tewerkstelling,
welzijnsrecht → ontwikkeling verzorgingsstaat/sociale welvaartsstaat
- Definitie sociale zekerheid: aantal ankerpunten
o Zowel nationaal als internationaal
ILO Verdrag nr. 102 betreffende de minimumnormen der sociale
zekerheid (negen sociale risico’s) (1952)
Europese Verordeningen 883/2004/EG en 987/2009/EG
Algemene Beginselenwet Sociale Zekerheid (art. 3) (1981) en Wet
Kruispuntbank Sociale Zekerheid (art. 2, 1°) (1990)
Grondwet (art. 23) (1994) (infra)
Wet Handvest Sociaal Verzekerde (art. 2, 1°) (1995)
Ruimer: ook overheidspersoneel, zelfstandigen, sociale
bijdrage
o Sociaal statuut van zelfstandigen: veel recenter dan
sociale bescherming van werknemers MAAR ook
belangrijke evolutie in de bescherming van
zelfstandigen
- Art. 23 Gw.
o Recht op sociale zekerheid, bescherming van de gezondheid en sociale,
geneeskundige en juridische bijstand + standstill-beginsel (= Mega Mindy van
het recht!)
2
, Standstill-beginsel = verbod wetgever om bestaand
beschermingsniveau inzake sociale zekerheid aanzienlijk te
verminderen zonder redenen van algemeen belang
Toetsing Grondwettelijk Hof (vernietigingsberoep, prejudiciële
vraag), maar ook RvS (reglementaire akten) en zelfs gewone
hoven en rechtbanken (art. 159 Gw.)
Voorbeeld: (nieuwe) verplichting om 10 jaar in België werkelijk
verbleven te hebben (waarvan ten minste 5 ononderbroken)
voor inkomensgarantie voor ouderen (GwH 23 januari 2019,
nr. 6/2019
Hoe organiseer je dat?
- Loonaanvullende vergoedingen (je krijgt iets extra)
o Gezondheidszorg
Beroepsactiviteit of afgeleide rechten
Vrijwel de ganse bevolking
o Gezinsbijslagen
Recht van het kind
- Loonvervangende uitkeringen (het vervangt je loon)
o Arbeidsongeschiktheid
Ziekte en ongeval privéleven
Arbeidsongeval en beroepsziekte (professioneel risico)
o Werkloosheid
o Ouderdom en overlijden
→ Op basis van beroepsactiviteit (obv gederfde loon)
- 3 grote beroepsgroepen
o Werknemers → 2e plaats
o Zelfstandigen → 3e plaats
o Ambtenaren (≠ overheidspersoneel) → best beschermd
→ grote verschillen in financiering en prestaties
- Sociale bijstand
o = vangnet
o Onderzoek bestaansmiddelen
Mate van bescherming hangt af van de mate waarin je zelf over
bestaansmiddelen beschikt
Vb je kan niet werken maar je hebt wel aantal panden
waarmee je huurinkomsten hebt, dan zal je geen leefloon
krijgen
o Versus individuele rechten in de klassieke sociale zekerheid
3
