Afstudeeropdracht
Behandeling bij Patellofemoraal pijn syndroom
Naam:
Studentnr:
Datum:
HBO Bachelor Fysiotherapie
Onderzoekend Vermogen
, Voorwoord
Ter afsluiting van mijn opleiding HBO Bachelor Fysiotherapie bevindt zich hier de afstudeeropdracht
die voor de volgende bewijsstukken dient: fysiotherapeutisch handelen, kennis delen en wetenschap
beoefenen.
Tijdens deze afstudeeropdracht is een N=1 onderzoek uitgevoerd bij een patiënt gediagnosticeerd met
patellofemoraal pijnsyndroom. Het volledige proces wordt in deze opdracht beschreven van de
anamnese tot aan de afsluiting van de gegeven behandeling.
Ik bedank iedereen die mij geholpen heeft om de afstudeeropdracht tot een goed einde te brengen.
Ik wens u veel leesplezier.
Inhoudsopgave
Voorwoord……………………………………………………………………1
Inleiding………………………………………………………………………2/3
1. Vraagstuk…………………………………………………………………4
1.1 Casus en diagnostisch proces………………………………………4/5/6
1.2 Unieke hulpvraag……………………………………………………..6
2. Analyse……………………………………………………………………7
2.1 Analyse volgens ICF………………………………………………….7
2.2 Critically Appraised Topic (CAT)…………………………………….8/9/10/11
3. Oplossingsalternatieven…………………………………………………12
3.1 Interventies en kosten/baten analyse……………………………….12/13
3.2 Klinimetrie………………………………………………………………13/14/15/16
3.3 Shared decision making………………………………………………17/18
3.4 Uitvoeren van interventies……………………………………………18
3.4.1 Gestelde doelen……………………………………………………18
3.4.2 Planning/behandelplan…………………………………………….18/19
3.4.3 Evaluatieplan………………………………………………………..19/20
3.4.4 Rapportage…………………………………………………………..21/22/23/24/25/26
3.5 Afsluiten zorg……………………………………………………………27/28
3.6 Logboek………………………………………………………………….28
3.6.1 Contact met opdrachtgever………………………………………..28
3.6.2 Contact met afstudeerbegeleider………………………………….28/29
Bibliografie……………………………………………………………………..30/31/32
Bijlagen………………………………………………………………………....33
Bijlage 1 – Informed Consent……………………………………………...33
Bijlage 2 – Intake/Anamnese………………………………………………34/35
Bijlage 3 – Functieonderzoek………………………………………………36/37
Bijlage 4 – Onderzoek database………………………………………......38/39
Bijlage 5 – Controlelijst Hunnink……………………………………………40/41/42/43
Bijlage 6 – Patiënt reported experience measure……………………......44
1
, Inleiding
Patellofemoraal pijnsyndroom (PFPS) is een syndroom dat wordt toegeschreven aan het
disfunctioneren van het patellofemorale gewricht. Er zijn meerdere synoniemen te vinden voor PFPS:
anterieure kniepijn of chondromalacie van de patella.
De incidentie van PFPS in de algemene bevolking is niet beschikbaar. Wel blijkt uit een artikel binnen
een sportgeneeskundige kliniek, dat PFPS bij 25-30% van alle knieblessures voorkomt, 7.4% bij
mannen en 19.6% bij vrouwen. PFPS komt meer voor bij vrouwen dan bij mannen.
De oorzaken van het PFPS kunnen onder andere zijn: verminderde kracht bovenbeen/ heup en romp
spieren, geen goede aansturing van de knie, spierverkorting, gewricht stijfheid, toename
sportbelasting, slechte training of een val op de knie. (Berkel van, S., 2010).
De duur van het herstel van PFPS is afhankelijk van hoe erg de klachten zijn. Binnen 8-12 weken zijn
de klachten meestal aanzienlijk verminderd, een deel van de mensen met PFPS blijft langere tijd
(soms jaren) klachten houden.
Patellofemorale klachten zijn frequent voorkomende klachten bij adolescenten en jongvolwassen
(<50jaar), maar kan ook voorkomen op oudere leeftijd. De pijn bevindt zich meestal aan de voorzijde
van de knie onder of rondom de patella. De klachten treden met name op bij traplopen, hurken, fietsen
en langere tijd met gebogen knieën zitten. De klachten kunnen leiden tot beperkingen in het dagelijks
leven en sportactiviteiten. (Berkel van, S., 2010).
Er is geen KNGF-richtlijn voor PFPS en dus geen duidelijke instructie welke behandeling het beste toe
te passen is bij deze aandoening. Er is ook weinig bewijs en wetenschappelijk onderzoek naar wat de
een effectieve manier van behandeling is.
Ik merkte tijdens mijn stageperiodes, dat elke therapeut bij patiënten met PFPS een andere
behandeling toepast en op verschillende manieren. De manieren waren bijvoorbeeld: tapen, trainen
van alleen de Vastus Medialis of alleen de Quadriceps, massage of dry needling.
Hierdoor ben ik benieuwd geworden naar wat een effectieve behandeling is voor patiënten met het
Patellofemoraal pijnsyndroom en wil ik dit onderzoeken. Hieruit is de klinische hoofdvraag gekomen:
wat is een effectieve fysiotherapeutische behandeling voor pijnvermindering en functionaliteit bij
patiënten met patellofemoraal pijnsyndroom.
Uit verschillende onderzoeken is gebleken dat het toepassen van tape techniek effect heeft op de
pijnvermindering van PFPS. Zowel het kinesio tape en McConnell tape hebben effect op het
verminderen van pijn en op basis van de huidige studies verbeteren beide soorten de kwaliteit van
leven, maar verbetert niet de proprioceptie en motorische functie. Het is dus wel mogelijk om de
tapetechniek toe te passen bij het uitvoeren van de oefeningen en dagelijks leven om de pijn tijdens
deze periode te verlichten. (Wen-Dien C., 2015) en (Logan, C.A., 2017).
De patiënt die in dit verslag wordt besproken is een vrouw van 50 jaar en heeft knieklachten
overgehouden na de Marathon te Rotterdam in 2021. Mevrouw is onwel geworden tijdens de
marathon en buiten bewust zijn geweest. Na de val is mevrouw door middel van een ambulance
meegenomen naar het ziekenhuis, veertien dagen heeft mevrouw in het ziekenhuis gelegen. Mevrouw
had de volgende klachten naar aanleiding van de val: zware hersenschudding, schouderluxatie, neus
fractuur, heupklachten en knieklachten. Bij thuiskomst heeft mevrouw weer bedrust gehad van tien
dagen, omdat mevrouw een zware hersenschudding had kon ze geen prikkels verdragen en had nog
veel pijn. Mevrouw is aangemeld bij …… voor een revalidatietraject, dit revalidatietraject is in augustus
2022 gestart voor de duur van negen maanden. Tijdens het revalidatietraject in ……. is voornamelijk
gewerkt aan de schouderluxatie en het herstel van de zware hersenschudding (cognitieve klachten).
Tijdens het revalidatietraject binnen ……. hebben ze het volgende gedaan: schouder mobiliteit en
kracht, belasting/belastbaarheid, signalen herkennen voor overprikkeling, angst/stress door
controleverlies, re-integratie en spraak.
Mevrouw is na het revalidatie traject van gedurende 9 maanden gediagnosticeerd met patellofemoraal
pijnsyndroom en heeft van de specialist een verwijzing meegekregen. Mevrouw ervaart de klachten bij
fietsen, wandelen, hardlopen, zitten/staan, langdurig zitten, traplopen en hurken, hierdoor wordt
mevrouw beperkt in haar sport, hobby, werk en ADL-activiteiten. Bij mevrouw is er mogelijk sprake
van een vermindering van de fysieke capaciteit/spierkracht, spierverkorting en mogelijke
overbelasting.
Naar aanleiding van mijn PICO vraag: wat is een effectieve fysiotherapeutische behandeling op
pijnvermindering en functionaliteit bij patiënten met patellofemoraal pijnsyndroom
P: patiënten met patellofemoraal pijnsyndroom
2
, I: fysiotherapeutische behandeling
C: niet van toepassing
O: pijnvermindering en functionaliteit
Ik heb zowel de organisatie als mevrouw van tevoren gevraagd om toestemming of ik het onderzoek
mocht uitvoeren. Ik heb uitgelegd, dat conform de wet- en regelgeving ……. verplicht is de
afstudeeropdracht te tonen aan externe toezichthouders en de afstudeeropdracht gedurende zeven
jaar bewaard wordt in het archief van ……...
De patiënt heeft volgens de Algemene Verordening Gegevensbescherming (AVG) recht op
transparantie over de opslag van de verstrekte gegevens, recht op inzage van de gegevens en recht
op vergetelheid.
Het onderzoek valt niet onder de Wet medisch-wetenschappelijk onderzoek (WMO), omdat niet wordt
voldaan aan het eerste criterium (geen sprake van medisch wetenschappelijk onderzoek). Het
onderzoek hoeft niet eerst door de Centrale Commissie Mensgebonden Onderzoek of een Erkende
Medisch Ethische ToetsingsCommisie te worden getoetst.
Volgens de Wet op Geneeskundige Behandelingsovereenkomsten (WGBO) is een belangrijk
uitgangspunt van het gezondheidsrecht is dat de patiënt toestemming geeft voor het uitvoeren van
een behandeling. De patiënt heeft het recht zich terug te trekken uit het onderzoek. De patiënt is
geïnformeerd over de opdracht, het onderzoek, de behandeling en nazorg en heeft het informed
consentformulier ondertekend (zie bijlage 1).
3
Behandeling bij Patellofemoraal pijn syndroom
Naam:
Studentnr:
Datum:
HBO Bachelor Fysiotherapie
Onderzoekend Vermogen
, Voorwoord
Ter afsluiting van mijn opleiding HBO Bachelor Fysiotherapie bevindt zich hier de afstudeeropdracht
die voor de volgende bewijsstukken dient: fysiotherapeutisch handelen, kennis delen en wetenschap
beoefenen.
Tijdens deze afstudeeropdracht is een N=1 onderzoek uitgevoerd bij een patiënt gediagnosticeerd met
patellofemoraal pijnsyndroom. Het volledige proces wordt in deze opdracht beschreven van de
anamnese tot aan de afsluiting van de gegeven behandeling.
Ik bedank iedereen die mij geholpen heeft om de afstudeeropdracht tot een goed einde te brengen.
Ik wens u veel leesplezier.
Inhoudsopgave
Voorwoord……………………………………………………………………1
Inleiding………………………………………………………………………2/3
1. Vraagstuk…………………………………………………………………4
1.1 Casus en diagnostisch proces………………………………………4/5/6
1.2 Unieke hulpvraag……………………………………………………..6
2. Analyse……………………………………………………………………7
2.1 Analyse volgens ICF………………………………………………….7
2.2 Critically Appraised Topic (CAT)…………………………………….8/9/10/11
3. Oplossingsalternatieven…………………………………………………12
3.1 Interventies en kosten/baten analyse……………………………….12/13
3.2 Klinimetrie………………………………………………………………13/14/15/16
3.3 Shared decision making………………………………………………17/18
3.4 Uitvoeren van interventies……………………………………………18
3.4.1 Gestelde doelen……………………………………………………18
3.4.2 Planning/behandelplan…………………………………………….18/19
3.4.3 Evaluatieplan………………………………………………………..19/20
3.4.4 Rapportage…………………………………………………………..21/22/23/24/25/26
3.5 Afsluiten zorg……………………………………………………………27/28
3.6 Logboek………………………………………………………………….28
3.6.1 Contact met opdrachtgever………………………………………..28
3.6.2 Contact met afstudeerbegeleider………………………………….28/29
Bibliografie……………………………………………………………………..30/31/32
Bijlagen………………………………………………………………………....33
Bijlage 1 – Informed Consent……………………………………………...33
Bijlage 2 – Intake/Anamnese………………………………………………34/35
Bijlage 3 – Functieonderzoek………………………………………………36/37
Bijlage 4 – Onderzoek database………………………………………......38/39
Bijlage 5 – Controlelijst Hunnink……………………………………………40/41/42/43
Bijlage 6 – Patiënt reported experience measure……………………......44
1
, Inleiding
Patellofemoraal pijnsyndroom (PFPS) is een syndroom dat wordt toegeschreven aan het
disfunctioneren van het patellofemorale gewricht. Er zijn meerdere synoniemen te vinden voor PFPS:
anterieure kniepijn of chondromalacie van de patella.
De incidentie van PFPS in de algemene bevolking is niet beschikbaar. Wel blijkt uit een artikel binnen
een sportgeneeskundige kliniek, dat PFPS bij 25-30% van alle knieblessures voorkomt, 7.4% bij
mannen en 19.6% bij vrouwen. PFPS komt meer voor bij vrouwen dan bij mannen.
De oorzaken van het PFPS kunnen onder andere zijn: verminderde kracht bovenbeen/ heup en romp
spieren, geen goede aansturing van de knie, spierverkorting, gewricht stijfheid, toename
sportbelasting, slechte training of een val op de knie. (Berkel van, S., 2010).
De duur van het herstel van PFPS is afhankelijk van hoe erg de klachten zijn. Binnen 8-12 weken zijn
de klachten meestal aanzienlijk verminderd, een deel van de mensen met PFPS blijft langere tijd
(soms jaren) klachten houden.
Patellofemorale klachten zijn frequent voorkomende klachten bij adolescenten en jongvolwassen
(<50jaar), maar kan ook voorkomen op oudere leeftijd. De pijn bevindt zich meestal aan de voorzijde
van de knie onder of rondom de patella. De klachten treden met name op bij traplopen, hurken, fietsen
en langere tijd met gebogen knieën zitten. De klachten kunnen leiden tot beperkingen in het dagelijks
leven en sportactiviteiten. (Berkel van, S., 2010).
Er is geen KNGF-richtlijn voor PFPS en dus geen duidelijke instructie welke behandeling het beste toe
te passen is bij deze aandoening. Er is ook weinig bewijs en wetenschappelijk onderzoek naar wat de
een effectieve manier van behandeling is.
Ik merkte tijdens mijn stageperiodes, dat elke therapeut bij patiënten met PFPS een andere
behandeling toepast en op verschillende manieren. De manieren waren bijvoorbeeld: tapen, trainen
van alleen de Vastus Medialis of alleen de Quadriceps, massage of dry needling.
Hierdoor ben ik benieuwd geworden naar wat een effectieve behandeling is voor patiënten met het
Patellofemoraal pijnsyndroom en wil ik dit onderzoeken. Hieruit is de klinische hoofdvraag gekomen:
wat is een effectieve fysiotherapeutische behandeling voor pijnvermindering en functionaliteit bij
patiënten met patellofemoraal pijnsyndroom.
Uit verschillende onderzoeken is gebleken dat het toepassen van tape techniek effect heeft op de
pijnvermindering van PFPS. Zowel het kinesio tape en McConnell tape hebben effect op het
verminderen van pijn en op basis van de huidige studies verbeteren beide soorten de kwaliteit van
leven, maar verbetert niet de proprioceptie en motorische functie. Het is dus wel mogelijk om de
tapetechniek toe te passen bij het uitvoeren van de oefeningen en dagelijks leven om de pijn tijdens
deze periode te verlichten. (Wen-Dien C., 2015) en (Logan, C.A., 2017).
De patiënt die in dit verslag wordt besproken is een vrouw van 50 jaar en heeft knieklachten
overgehouden na de Marathon te Rotterdam in 2021. Mevrouw is onwel geworden tijdens de
marathon en buiten bewust zijn geweest. Na de val is mevrouw door middel van een ambulance
meegenomen naar het ziekenhuis, veertien dagen heeft mevrouw in het ziekenhuis gelegen. Mevrouw
had de volgende klachten naar aanleiding van de val: zware hersenschudding, schouderluxatie, neus
fractuur, heupklachten en knieklachten. Bij thuiskomst heeft mevrouw weer bedrust gehad van tien
dagen, omdat mevrouw een zware hersenschudding had kon ze geen prikkels verdragen en had nog
veel pijn. Mevrouw is aangemeld bij …… voor een revalidatietraject, dit revalidatietraject is in augustus
2022 gestart voor de duur van negen maanden. Tijdens het revalidatietraject in ……. is voornamelijk
gewerkt aan de schouderluxatie en het herstel van de zware hersenschudding (cognitieve klachten).
Tijdens het revalidatietraject binnen ……. hebben ze het volgende gedaan: schouder mobiliteit en
kracht, belasting/belastbaarheid, signalen herkennen voor overprikkeling, angst/stress door
controleverlies, re-integratie en spraak.
Mevrouw is na het revalidatie traject van gedurende 9 maanden gediagnosticeerd met patellofemoraal
pijnsyndroom en heeft van de specialist een verwijzing meegekregen. Mevrouw ervaart de klachten bij
fietsen, wandelen, hardlopen, zitten/staan, langdurig zitten, traplopen en hurken, hierdoor wordt
mevrouw beperkt in haar sport, hobby, werk en ADL-activiteiten. Bij mevrouw is er mogelijk sprake
van een vermindering van de fysieke capaciteit/spierkracht, spierverkorting en mogelijke
overbelasting.
Naar aanleiding van mijn PICO vraag: wat is een effectieve fysiotherapeutische behandeling op
pijnvermindering en functionaliteit bij patiënten met patellofemoraal pijnsyndroom
P: patiënten met patellofemoraal pijnsyndroom
2
, I: fysiotherapeutische behandeling
C: niet van toepassing
O: pijnvermindering en functionaliteit
Ik heb zowel de organisatie als mevrouw van tevoren gevraagd om toestemming of ik het onderzoek
mocht uitvoeren. Ik heb uitgelegd, dat conform de wet- en regelgeving ……. verplicht is de
afstudeeropdracht te tonen aan externe toezichthouders en de afstudeeropdracht gedurende zeven
jaar bewaard wordt in het archief van ……...
De patiënt heeft volgens de Algemene Verordening Gegevensbescherming (AVG) recht op
transparantie over de opslag van de verstrekte gegevens, recht op inzage van de gegevens en recht
op vergetelheid.
Het onderzoek valt niet onder de Wet medisch-wetenschappelijk onderzoek (WMO), omdat niet wordt
voldaan aan het eerste criterium (geen sprake van medisch wetenschappelijk onderzoek). Het
onderzoek hoeft niet eerst door de Centrale Commissie Mensgebonden Onderzoek of een Erkende
Medisch Ethische ToetsingsCommisie te worden getoetst.
Volgens de Wet op Geneeskundige Behandelingsovereenkomsten (WGBO) is een belangrijk
uitgangspunt van het gezondheidsrecht is dat de patiënt toestemming geeft voor het uitvoeren van
een behandeling. De patiënt heeft het recht zich terug te trekken uit het onderzoek. De patiënt is
geïnformeerd over de opdracht, het onderzoek, de behandeling en nazorg en heeft het informed
consentformulier ondertekend (zie bijlage 1).
3
