Written by students who passed Immediately available after payment Read online or as PDF Wrong document? Swap it for free 4.6 TrustPilot
logo-home
Summary

Organische chemie | Volledige samenvatting: H1 - H11 (alle hoofdstukken) | UA Steven Martens

Rating
-
Sold
1
Pages
159
Uploaded on
16-07-2026
Written in
2025/2026

Uitgebreide & volledige samenvatting van de door prof. Steven Martens gedoceerde theorielessen van het vak Organische Chemie (o.a. gegeven in 1Ba Diergeneeskunde – Universiteit Antwerpen). Deze samenvatting bundelt de volledige leerstof (H1 - H11) van het vak in een zeer overzichtelijke en gestructureerde vorm, met veel schema's, tabellen, voorbeelden en illustraties, waardoor de leerstof gemakkelijker te begrijpen en te studeren is. Alsook vindt u op de laatste bladzijde een schema terug als hulpmiddel voor de oefeningen, bedoelt om het juiste reactiemechanisme te bepalen. Dit beknopte schema is gebaseerd op de uitleg tijdens de seminaries. Dankzij de informatie in deze samenvatting zal een groot deel van de oefeningen ook al duidelijk zijn. Bij het goed doorlezen/ studeren van deze samenvatting + veel oefeningen maken, is uw slaagkans zeer hoog.

Show more Read less
Institution
Course

Content preview

Organische chemie
1Ba DGK
2025 - 2026




Nienke Van Boxelaer

,Inhoud
Hoofdstuk 1: Inleiding ....................................................................................................................................................................7
Geschiedenis .................................................................................................................................................... 7
Waarom organische chemie? ............................................................................................................................... 7
Cruciale informatie ............................................................................................................................................ 8
Typen bindingen ........................................................................................................................................... 8
Ruimtelijke structuur..................................................................................................................................... 9
Voorstelling van organische structuurformules ..................................................................................................... 10
Brutoformule ............................................................................................................................................. 10
Structuurformule ........................................................................................................................................ 10
Skeletstructuur ........................................................................................................................................... 11
Oxidatiegraad ................................................................................................................................................. 11
Hoofdstuk 2: Inleiding tot organische verbindingen ................................................................................................................12
Alkanen = Verzadigde koolwaterstoffen.............................................................................................................. 12
Acyclische alkanen ..................................................................................................................................... 12
Cycloalkanen ............................................................................................................................................. 14
Sp3-Hybridisatie ......................................................................................................................................... 15
Alkylhalogeniden, alkylhaliden of halogeenalkanen......................................................................................... 15
Ethers ............................................................................................................................................................ 16
Lineaire ethers ........................................................................................................................................... 16
Cyclische ethers ......................................................................................................................................... 17
Kroonethers ............................................................................................................................................... 17
Alcoholen ...................................................................................................................................................... 18
Amines .......................................................................................................................................................... 19
Lineaire amines .......................................................................................................................................... 19
Quaternaire ammoniumzouten ...................................................................................................................... 21
Cyclische amines ........................................................................................................................................ 21
Fysische eigenschappen van alkanen, alkylhaliden, ethers, alcoholen en aminen ....................................................... 22
Kookpunt .................................................................................................................................................. 22
Smeltpunt .................................................................................................................................................. 24
Oplosbaarheid ............................................................................................................................................ 24
Structuur van alkanen ...................................................................................................................................... 26
Projecties van alkanen ................................................................................................................................. 26
Conformaties van alkanen ............................................................................................................................ 26
Structuur van cycloalkanen ............................................................................................................................... 28
Cyclopropaan, -butaan & -pentaan ................................................................................................................ 28
Cyclohexaan .............................................................................................................................................. 29
Stoelvorm tekenen ...................................................................................................................................... 30
Monogesubstitueerd cyclohexaan .................................................................................................................. 31


1

, Digesubstitueerd cyclohexaan ...................................................................................................................... 31
Bicyclische & polycyclische systemen ........................................................................................................... 32
Functionele groepen ........................................................................................................................................ 33
Hoofdstuk 3: Alkenen & alkynen = Onverzadigde koolwaterstoffen.....................................................................................34
Inleiding ........................................................................................................................................................ 34
Hybridisatie.................................................................................................................................................... 34
Sp2-hybridisatie bij alkenen.......................................................................................................................... 34
Sp-Hybridisatie bij alkynen .......................................................................................................................... 35
Nomenclatuur ................................................................................................................................................. 36
Systematisch .............................................................................................................................................. 36
E/Z-nomenclatuur van alkanen ..................................................................................................................... 39
Gebruiksnamen .......................................................................................................................................... 41
Fysische eigenschappen van alkenen & alkynen .................................................................................................. 42
Diënen & polyenen.......................................................................................................................................... 42
Resonantie................................................................................................................................................. 44
Geconjugeerde polyenen & kleur .................................................................................................................. 46
Terpenen ................................................................................................................................................... 48
Hoofdstuk 4: Aromaten ................................................................................................................................................................51
Inleiding ........................................................................................................................................................ 51
Structuur van benzeen ...................................................................................................................................... 51
Nomenclatuur benzeenderivaten ........................................................................................................................ 52
Monogesubstitueerde derivaten..................................................................................................................... 52
Digesubstitueerde derivaten ......................................................................................................................... 52
Meer dan 2 substituenten ............................................................................................................................. 52
Benzeen in substituent ................................................................................................................................. 53
Aromaticiteit .................................................................................................................................................. 53
Voorwaarden aromatische formules: .............................................................................................................. 53
Voorwaarden anti-aromaticiteit ..................................................................................................................... 53
Niet-aromatische moleculen ......................................................................................................................... 54
Vergelijking stabiliteit ................................................................................................................................. 54
Annulenen...................................................................................................................................................... 54
Polyaromaten = Polycyclische aromatische koolwaterstoffen (PAK) ....................................................................... 55
Heteroaromaten .............................................................................................................................................. 55
Pyridine .................................................................................................................................................... 56
Pyrrool & porfyrine-ringsysteem................................................................................................................... 57
Furaan & thiofeen ....................................................................................................................................... 58
Chinoline, indool, imidazool, purine & pyrimidine .......................................................................................... 58
Hoofdstuk 5: Stereochemie ..........................................................................................................................................................60
Inleiding ........................................................................................................................................................ 60
Conformationele isomeren = Conformeren.......................................................................................................... 60

2

, Configurationele isomeren ................................................................................................................................ 60
Chiraliteit .................................................................................................................................................. 61
Stereoisomeren tekenen.................................................................................................................................... 61
Enantiomeren (Configurationele stereoisomeren) ................................................................................................. 62
Diastereomeren (Configurationele stereoisomeren) .............................................................................................. 64
Epimeren................................................................................................................................................... 64
Mesomeren .................................................................................................................................................... 65
Optische activiteit ........................................................................................................................................... 65
Fysische eigenschappen van stereoisomeren ........................................................................................................ 66
Chiraliteit & geneesmiddelen ............................................................................................................................ 67
Hoofdstuk 6: Zuren & basen .......................................................................................................................................................68
Inleiding ........................................................................................................................................................ 68
Evenwichtsligging van een zuur-basereactie........................................................................................................ 68
Zuur of base? .................................................................................................................................................. 69
Effect van de structuur op de pKa....................................................................................................................... 70
Inleiding.................................................................................................................................................... 70
Resonantie................................................................................................................................................. 70
Elektronegativiteit ...................................................................................................................................... 74
Atoomgrootte ............................................................................................................................................. 74
Hybridisatie ............................................................................................................................................... 74
Inductieve effecten...................................................................................................................................... 75
Lading ...................................................................................................................................................... 76
Algemeen overzicht effect op de pKa ............................................................................................................. 76
Basische eigenschappen van heteroaromaten ....................................................................................................... 77
Pyridine & imidazool .................................................................................................................................. 77
Pyrrool ...................................................................................................................................................... 77
Effect van de pKa op de structuur van de organische formule ................................................................................. 78
Hoofdstuk 7: Organische reacties (deel 1) .................................................................................................................................79
Inleiding ........................................................................................................................................................ 79
Elektrofiele additiereactie aan alkenen................................................................................................................ 81
Algemeen .................................................................................................................................................. 81
Additie van waterstofhalogeniden (HX) ......................................................................................................... 82
Additie van water ....................................................................................................................................... 83
Additie van alcoholen.................................................................................................................................. 84
Additie van halogenen ................................................................................................................................. 84
Additiereactie van waterstof aan alkenen en alkynen ............................................................................................ 85
Metaalgekatalyseerde cycloadditiereactie aan alkynen .......................................................................................... 86
Elektrofiele aromatische substitutie .................................................................................................................... 87
Algemeen .................................................................................................................................................. 87



3

, Substitutie aan benzeen ............................................................................................................................... 87
Substitutie aan een gesubstitueerd benzeen ..................................................................................................... 88
Substitutie aan heteroaromaten ..................................................................................................................... 92
Diazoniumzouten als elektrofielen ................................................................................................................ 92
Radicalaire substitutiereacties aan alkanen en ethers ............................................................................................. 94
Halogenering van alkanen ............................................................................................................................ 94
Radicalaire substitutiereactie van ethers met zuurstofgas .................................................................................. 95
Nucleofiele substitutiereacties van alkylhalogeniden en alcoholen .......................................................................... 96
Inleiding.................................................................................................................................................... 96
Sn2-reactie ................................................................................................................................................. 96
Invloed van het nucleofiel op de SN2-reactie ................................................................................................... 98
SN1-reactie ................................................................................................................................................ 98
Invloed van de leaving-group op de SN2- & SN1-reactie ..................................................................................100
Biologische leaving-groepen .......................................................................................................................101
Vergelijking tussen SN2 & SN1.....................................................................................................................102
Reactieproducten van nucleofiele substitutiereacties van alkylhalogeniden.........................................................102
Reactie van alcoholen met waterstofhalogeniden ............................................................................................103
Eliminatiereacties E1 en E2 .............................................................................................................................104
Dehydrohalogenering tot alkenen .................................................................................................................104
Substitutie & eliminatie in competitie ...........................................................................................................105
Dehydratatie van alcoholen tot alkenen .........................................................................................................106
Regel van Zaitsev ......................................................................................................................................107
Oxidatie- & reductiereacties ............................................................................................................................108
Inleiding...................................................................................................................................................108
Additie van zuurstof via peroxycarbonzuur ...................................................................................................108
Additiereactie van zuurstof aan PAK’s ..........................................................................................................109
Oxidatie van alkylgroepen op een benzeenring ...............................................................................................110
Oxidatie van alcoholen en hydrochinonen .....................................................................................................110
Hoofdstuk 8: Aldehyden, ketonen, carbonzuren & hun derivaten ....................................................................................... 111
Inleiding .......................................................................................................................................................111
Nomenclatuur ................................................................................................................................................112
Aldehyden – RCHO of CH2O ......................................................................................................................112
Ketonen – RCOR’ .....................................................................................................................................112
Carbonzuren – RCOOH ..............................................................................................................................113
Zouten .....................................................................................................................................................114
Esters – RCOOR’ = RCO2R’ .......................................................................................................................115
Zuurhalogeniden = Acylhalogenide - RCOX..................................................................................................115
Zuuranhydriden .........................................................................................................................................116
Amiden ....................................................................................................................................................116



4

, Nitrillen ...................................................................................................................................................117
Moleculen met meervoudige bindingen & functionele groepen .........................................................................117
De carbonylgroep ...........................................................................................................................................117
Fysische eigenschappen ..................................................................................................................................118
Kookpunt .................................................................................................................................................118
Oplosbaarheid ...........................................................................................................................................118
Biologische functies van carbonylverbindingen ..................................................................................................119
Vetzuren ...................................................................................................................................................119
Zepen ......................................................................................................................................................120
Wassen.....................................................................................................................................................121
Vetten & oliën ...........................................................................................................................................122
Intermezzo................................................................................................................................................122
Fosfoglyceriden & sfingolipiden ..................................................................................................................123
Hoofdstuk 9: Organische reacties (deel 2) ...............................................................................................................................125
Inleiding .......................................................................................................................................................125
Keto-enol-tautomerie ......................................................................................................................................125
Nucleofiele addities aan carbonylgroepen ..........................................................................................................127
Additie van water ......................................................................................................................................128
Additie van alcoholen.................................................................................................................................129
Additie van stikstofnucleotiden ....................................................................................................................130
Aldolcondensatie ...........................................................................................................................................131
Biologische aldolcondensatie ......................................................................................................................131
Oxidatie- & reductiereacties met carbonylverbindingen .......................................................................................132
Oxidatiereacties.........................................................................................................................................132
Reductiereacties ........................................................................................................................................133
Hoofdstuk 10: Organische reacties (deel 3) .............................................................................................................................134
Omzetting van carbonzuren in zouten ................................................................................................................134
Decarboxylering ............................................................................................................................................134
Deprotonering, decarboxylering & dehydraterig van dicarbonzuren .......................................................................134
Deprotonering ...........................................................................................................................................134
Bereiding van esters .......................................................................................................................................135
Verestering ...............................................................................................................................................135
Methylering ..............................................................................................................................................136
Hydrolyse van esters .......................................................................................................................................136
Zuurgekatalyseerde hydrolyse .....................................................................................................................136
Verzeping van esters ..................................................................................................................................137
Omestering = Transesterificatie ........................................................................................................................137
Aminolyse van een ester..................................................................................................................................138
Hydrolyse & alcoholyse van amiden .................................................................................................................139



5

, Hydrolyse van nitrillen tot carbonzuren .............................................................................................................140
Claisencondensatie .........................................................................................................................................140
Oxidatie- & reductiereacties met carbonzuren en carbonzuurderivaten ...................................................................141
Oxidatiereacties.........................................................................................................................................141
Reductiereacties ........................................................................................................................................141
Geactiveerde acylverbindingen.........................................................................................................................141
Zuurhalogeniden .......................................................................................................................................142
Zuuranhydriden .........................................................................................................................................143
Thio-esters: De acylactiverende groepen van de natuur ........................................................................................143
Hoofdstuk 11: Polyfunctionele verbindingen ..........................................................................................................................145
Inleiding .......................................................................................................................................................145
Koolhydraten of sacchariden ............................................................................................................................145
Inleiding...................................................................................................................................................145
Classificatie van koolhydraten .....................................................................................................................145
Configuratie van monosacchariden...............................................................................................................146
Configuraties van de aldosen .......................................................................................................................147
Configuraties van de ketosen .......................................................................................................................147
Reacties met monosacchariden ....................................................................................................................148
Cyclische structuur van monosacchariden .....................................................................................................148
Disacchariden ...........................................................................................................................................150
Zoetstoffen ...............................................................................................................................................151
Polysacchariden ........................................................................................................................................152
Andere belangrijke koolhydraten .................................................................................................................153
Aminozuren ..................................................................................................................................................153
Inleiding...................................................................................................................................................153
Eigenschappen ..........................................................................................................................................155
Peptidebinding ..........................................................................................................................................156
Decarboxylering ........................................................................................................................................156
Reactiemechanismen overzicht .................................................................................................................................................158




6

,Hoofdstuk 1: Inleiding
Geschiedenis
Organische chemie → Sinds oudheid:

o Stoffen extraheren uit planten & dieren als geneesmiddel
• Bv. “Aspirine” = Acetylsalicylzuur uit wilgen (salix) → Koortsverlagende,
pijnstillende eigenschappen
o Kleurstoffen extraheren uit planten
• Bv. Indigo uit indigofera tinctoria


Begin 19de eeuw:

o Idee van het vitalisme heerst:
• Levende organismen verschillen fundamenteel van niet-levende organismen,
omdat ze een onstoffelijke levenskracht (“Élan vital”) bevatten.
o Verbindingen worden opgedeeld in 2 groepen:
• Organisch: Afkomstig van levende dieren
• Anorganisch: Afkomstig van minerale oorsprong of niet-levende materie
o Overtuiging: Organische stoffen kunnen niet uit anorganische stoffen worden bereid.



1828:

o Friedrich Wöhler: Synthetiseerde ureum (organisch want metaboliet uit urine
zoogdieren) uit anorganische verbindingen




Synthese van ureum uit zilvercyanaat en ammoniumchloride



Heden:

o Organische (natuur)producten worden standaard gesynthetiseerd in laboratorium



Waarom organische chemie?
Organische chemie = Studie koolstofhoudende verbindingen

Koolstof:

o Midden 2de rij PSE
• Geeft noch ontvangt elektronen → Deelt
• Stabiele covalente bindingen (met andere koolstofatomen & meeste andere atomen)
o Basisbouwsteen leven op aarde

7

, o Kennis belangrijk in veel wetenschappelijke velden:
• Biochemie
• Medicinale chemie = Studie van ontwikkeling van medicijnen
• Farmacologie = Studie van effect medicijn op patiënt en omgekeerd

o Belangrijk in verschillende industriële velden:
• Voedingsindustrie:
▪ Bereiding bier
▪ Pesticiden & herbiciden
▪ Kleurstoffen
▪ Bewaarmiddelen
• Textielindustrie
▪ Brandvertragende en/of waterafstotende kledij
▪ kleurstoffen
• Materiaalindustrie
▪ Kunststoffen
▪ Ontwikkeling zelfherstellende materialen
▪ Voedselverpakkingen
• Farmacie
▪ Bereiding geneesmiddelen & behandelingen
▪ Modificeren cellen met fluorescerende kleurstoffen & actieve
farmaceutische stoffen


Cruciale informatie
Typen bindingen
Ionaire binding

o Elektronenoverdracht van ene naar andere atoom
• Metalen → Neiging om elektronen af te staan
• Niet-metalen → Neiging om elektronen op te nemen
o Resultaat elektrostatische aantrekking tss. ionen van tegengestelde lading
o Specifiek kristalrooster
o Bv. Natriumchloride




8

, Covalente binding

o Valentie-elektronen gemeenschappelijk stellen
o (Meestal 2) Elektronen delen → Gemeenschappelijk elektronenpaar
o Apolair of polair

Apolaire covalente binding

o Gelijke ladingsverdeling t.g.v. gelijke elektronegativiteit
o Bv. Waterstofgas (H2) en chloorgas (Cl2)

Polaire covalente binding

o Ongelijke ladingsverdeling t.g.v. verschillende elektronegativiteiten

o Meest elektronegatieve → Grootste ladingsdichtheid
• PSE → Hoe dichter bij fluor (rechtsboven), hoe hoger EN

o Partieel positieve & partieel negatieve lading → Heeft dipool
• Grootte: Aangeduid met dipoolmoment (µ)
• Richting: Aangeduid met pijltje (+ → -)
▪ 1 covalente binding: Dipoolmoment = Dipoolmoment binding
▪ Meerdere bindingen: Dipoolmoment = Dipoolmoment afh. van
dipoolmomenten ALLE bindingen + Geometrie (Vectoriële som)
➢ Dipoolmoment = 0 (Heffen elkaar op) → Molecule =
Apolair, bindingen polair

o Bv. Water (H2O), ammoniak (NH3), zoutzuur (HCl)




Algemeen:

o Ionaire binding ↔ Polair covalente binding ↔ Apolair covalente binding
• Hoe groter verschil in elektronegativiteit, hoe groter “ionaire karakter”
• Hoe kleiner verschil in elektronegativiteit, hoe groter “covalente karakter”

o Netto dipoolmoment molecule weten → Ruimtelijke structuur nodig!


Ruimtelijke structuur
Lewisstructuur

1. Zoek het totale aantal valentie-elektronen voor alle atomen in de molecule.
• Voeg 1 elektron toe voor elke negatieve lading
• Trek 1 elektron af voor elke positieve lading

9

Written for

Institution
Study
Course

Document information

Uploaded on
July 16, 2026
Number of pages
159
Written in
2025/2026
Type
SUMMARY

Subjects

$30.42
Get access to the full document:

Wrong document? Swap it for free Within 14 days of purchase and before downloading, you can choose a different document. You can simply spend the amount again.
Written by students who passed
Immediately available after payment
Read online or as PDF

Get to know the seller
Seller avatar
nienkevanboxelaer

Get to know the seller

Seller avatar
nienkevanboxelaer Universiteit Antwerpen
Follow You need to be logged in order to follow users or courses
Sold
1
Member since
8 months
Number of followers
0
Documents
5
Last sold
5 days ago

0.0

0 reviews

5
0
4
0
3
0
2
0
1
0

Why students choose Stuvia

Created by fellow students, verified by reviews

Quality you can trust: written by students who passed their tests and reviewed by others who've used these notes.

Didn't get what you expected? Choose another document

No worries! You can instantly pick a different document that better fits what you're looking for.

Pay as you like, start learning right away

No subscription, no commitments. Pay the way you're used to via credit card and download your PDF document instantly.

Student with book image

“Bought, downloaded, and aced it. It really can be that simple.”

Alisha Student

Working on your references?

Create accurate citations in APA, MLA and Harvard with our free citation generator.

Working on your references?

Frequently asked questions