EUROPEES RECHT
INHOUDSOPGAVE
Inleiding – geschiedenis – toetreding & uittreding...................................................1
Inleiding........................................................................................................ 1
Het belang van het EU-recht...........................................................................1
Recente belangrijke arresten HvJ....................................................................................2
Hangende Belgische zaak............................................................................................... 4
Goede illustratie van werking EU-recht...........................................................................6
Korte geschiedenis eu....................................................................................7
Verdieping.................................................................................................................... 11
UITBREIDING................................................................................................................. 15
Uittreding – Brexit......................................................................................................... 18
Terugblik..................................................................................................... 20
de nieuwe en autonome rechtsorde – artikel 7 VEU..............................................21
Korte geschiedenis EU..................................................................................21
Toetreding.................................................................................................................... 22
uittreding...................................................................................................................... 23
Oekraïne....................................................................................................................... 24
ACTUA......................................................................................................... 25
De nieuwe en autonome rechtsorde..............................................................26
Van Gend & Loos (1962)............................................................................................... 28
Costa t. enel................................................................................................................. 32
Commissie t. Luxemburg & België (90&91/63).............................................................33
Internationale Handelsgeselschaft (11/70)...................................................................34
Simmenthal (166/77).................................................................................................... 34
Popławski (C-573/17) ro. 57.......................................................................................... 35
BE – Hof van Cassatie – Le Ski (1971)...........................................................................36
BE – Raad van State - Orfinger (1996)..........................................................................37
Stabiliteitsverdragarrest (62/2016)...............................................................................39
de waarden van de unie................................................................................40
Artikel 2 VEU................................................................................................................. 40
Repubblika (C-896/19, ro. 63).......................................................................................41
Hongarije t. Raad (C-156/21, ro. 127)...........................................................................42
Commissie t. Hongarije (C-769/22)...............................................................................42
, Artikel 7 VEU................................................................................................................. 42
2 procedures............................................................................................................. 43
Procedure I gestart tegen Hongarije door EP in 2018................................................44
Procedure I gestart tegen Polen door Commissie in 2017.........................................44
Artikel 7 VEU procedures ‘werken’ niet.....................................................................46
terugblik...................................................................................................... 51
Instellingen I.......................................................................................................... 51
EU INSTELLINGEN......................................................................................................... 52
Europees Parlement...................................................................................................... 53
Samenstelling........................................................................................................... 56
Besluitvorming.......................................................................................................... 59
Samenstelling............................................................................................................ 64
Terugblik..................................................................................................... 67
Instellingen II......................................................................................................... 67
Actua........................................................................................................... 67
Europese instellingen...................................................................................68
Raad van de EU............................................................................................................ 68
Samenstelling............................................................................................................ 68
Besluitvorming.......................................................................................................... 70
Bevoegdheden.......................................................................................................... 73
Europese commissie..................................................................................................... 76
Besluitvorming.......................................................................................................... 81
Bevoegdheden.......................................................................................................... 84
Burgerinitiatief.......................................................................................................... 85
Opdracht..................................................................................................... 87
Institutioneel bestel van de EU.....................................................................88
Terugblik..................................................................................................... 88
Actua........................................................................................................... 90
Besluitvorming............................................................................................. 92
Beginsel van toegewezen bevoegdheden.......................................................93
Rechtsbasis................................................................................................................... 93
zacht beginsel van toegewezen bevoegdheden............................................................95
Impliciete bevoegdheden.......................................................................................... 95
Kaderverdragen......................................................................................................... 97
Bevoegdheidscatalogus..............................................................................................100
Rechtsbasistest........................................................................................................... 101
verdragswijziging........................................................................................................ 105
Gewone verdragswijziging (art. 48(1)-(5) VWEU)....................................................105
vereenvoudigde verdragswijziging (Art. 48(6) VEU)................................................106
Passerelle clausules (art. 48(7) VEU) (H).................................................................107
Nauwere samenwerking............................................................................................. 107
Subsidiariteitsbeginsel...............................................................................109
,Evenredigheidsbeginsel..............................................................................110
Opdracht.................................................................................................... 111
Terugblik................................................................................................... 112
besluitvorming II – Normenhiërarchie – rechterlijke architecteruur......................112
Besluitvorming........................................................................................... 112
Instrumenten.............................................................................................................. 112
Wetgevingshandelingen.............................................................................................113
Gewone wetgevingsprocedure vereenvoudigd........................................................114
Niet-wetgeving........................................................................................................... 117
VOORWAARDEN WETGEVING..................................................................................117
Gedelegeerde handeling (art. 290 VWEU):.................................................................119
voorwaarden........................................................................................................... 119
Controlemechanismen............................................................................................ 121
Uitvoeringshandeling (art. 291(1) VWEU)...................................................................122
voorwaarden........................................................................................................... 123
Controlemechanismen............................................................................................ 124
Overige niet-wetgevingshandelingen..........................................................................126
Normenhiërarchie.......................................................................................126
De verschillende EU-handelingen en de hiërarchie der rechtsnormen........................126
Oefening..................................................................................................................... 128
Rechterlijke architectuur EU.......................................................................130
Gerecht................................................................................................................... 132
Hof.......................................................................................................................... 132
Het Hof van Justitie..................................................................................................... 133
Toegang tot het Hof van Justitie van de EU.............................................................133
Rechtstreeks........................................................................................................... 135
Terugblik................................................................................................... 136
Inbreukprocedures............................................................................................... 137
Actua......................................................................................................... 137
Inbreukprocedures.....................................................................................138
Slide 24....................................................................................................................... 138
Kenmerken door de hele procedure (in elke fase):..................................................139
EU pilot.................................................................................................................... 141
precontentieuze fase............................................................................................... 142
contentieuze fase.................................................................................................... 143
OPLOSSING 1: Waterkeyn........................................................................................ 147
OPLOSSING 2: 260(2) VWEU....................................................................................148
verdere AANSCHERPING: COMMISSIE t. Polen C-441/17..........................................150
verdere aanscherping: Invoegen artikel 260(3) VWEU door Verdrag van Lissabon. 151
Artikel 259 VWEU........................................................................................................ 152
Oefening.................................................................................................... 154
Terugblik................................................................................................... 157
, ANNULATIEBEROEP & BEROEP TOT nietigverklaring............................................158
Passieve procesbevoegdheid......................................................................158
Actieve procesbevoegdheid........................................................................159
ONDERSCHEID TUSSEN GEPRIVILEGIEERDE, SEMI-GEPRIVILEGIEERDE EN NIET-
GEPRIVILEGIEERDE PARTIJEN...................................................................................160
Geprivilegieerde partijen......................................................................................... 160
Semi-geprivilegieerde partijen................................................................................160
Niet-geprivilegieerde partijen..................................................................................161
Wat is rechtstreeks raken in het 3e scenario?.........................................................168
Wat betekent ‘geen uitvoeringsmaatregelen nodig’?..............................................169
Procesbelang............................................................................................. 171
Annulatieberoep/Beroep tot nietigverklaring..............................................................171
Termijn...................................................................................................... 171
Bevoegde rechter.......................................................................................171
Voorwerp - Aanvechtbare handelingen........................................................172
Middelen.................................................................................................... 173
Gevolgen nietigverklaring...........................................................................174
Beroep wegens nalaten..............................................................................174
Beroep tot schadevergoeding.....................................................................175
Rechtsregel die rechten toekent aan particulieren.....................................................176
Rechtsregel moet op voldoende gekwalificeerde manier geschonden zijn.................176
Schade........................................................................................................................ 177
Terugblik................................................................................................... 179
Oefening.................................................................................................... 179
Prejudiciële procedure i.......................................................................................182
Actua......................................................................................................... 182
Prejudiciële procedure................................................................................184
Aan welke EU-instantie stel je een vraag?....................................................186
Wat is een rechterlijke instantie van een der lidstaten?.............................................187
Wanneer is een beslissing op dit punt noodzakelijk?....................................189
Wanneer wordt een vraag opgeworpen?......................................................192
Welke vragen?........................................................................................... 194
Effect prejudicieel arrest.............................................................................196
Prejudiciële geldigheidsvragen...................................................................197
INHOUDSOPGAVE
Inleiding – geschiedenis – toetreding & uittreding...................................................1
Inleiding........................................................................................................ 1
Het belang van het EU-recht...........................................................................1
Recente belangrijke arresten HvJ....................................................................................2
Hangende Belgische zaak............................................................................................... 4
Goede illustratie van werking EU-recht...........................................................................6
Korte geschiedenis eu....................................................................................7
Verdieping.................................................................................................................... 11
UITBREIDING................................................................................................................. 15
Uittreding – Brexit......................................................................................................... 18
Terugblik..................................................................................................... 20
de nieuwe en autonome rechtsorde – artikel 7 VEU..............................................21
Korte geschiedenis EU..................................................................................21
Toetreding.................................................................................................................... 22
uittreding...................................................................................................................... 23
Oekraïne....................................................................................................................... 24
ACTUA......................................................................................................... 25
De nieuwe en autonome rechtsorde..............................................................26
Van Gend & Loos (1962)............................................................................................... 28
Costa t. enel................................................................................................................. 32
Commissie t. Luxemburg & België (90&91/63).............................................................33
Internationale Handelsgeselschaft (11/70)...................................................................34
Simmenthal (166/77).................................................................................................... 34
Popławski (C-573/17) ro. 57.......................................................................................... 35
BE – Hof van Cassatie – Le Ski (1971)...........................................................................36
BE – Raad van State - Orfinger (1996)..........................................................................37
Stabiliteitsverdragarrest (62/2016)...............................................................................39
de waarden van de unie................................................................................40
Artikel 2 VEU................................................................................................................. 40
Repubblika (C-896/19, ro. 63).......................................................................................41
Hongarije t. Raad (C-156/21, ro. 127)...........................................................................42
Commissie t. Hongarije (C-769/22)...............................................................................42
, Artikel 7 VEU................................................................................................................. 42
2 procedures............................................................................................................. 43
Procedure I gestart tegen Hongarije door EP in 2018................................................44
Procedure I gestart tegen Polen door Commissie in 2017.........................................44
Artikel 7 VEU procedures ‘werken’ niet.....................................................................46
terugblik...................................................................................................... 51
Instellingen I.......................................................................................................... 51
EU INSTELLINGEN......................................................................................................... 52
Europees Parlement...................................................................................................... 53
Samenstelling........................................................................................................... 56
Besluitvorming.......................................................................................................... 59
Samenstelling............................................................................................................ 64
Terugblik..................................................................................................... 67
Instellingen II......................................................................................................... 67
Actua........................................................................................................... 67
Europese instellingen...................................................................................68
Raad van de EU............................................................................................................ 68
Samenstelling............................................................................................................ 68
Besluitvorming.......................................................................................................... 70
Bevoegdheden.......................................................................................................... 73
Europese commissie..................................................................................................... 76
Besluitvorming.......................................................................................................... 81
Bevoegdheden.......................................................................................................... 84
Burgerinitiatief.......................................................................................................... 85
Opdracht..................................................................................................... 87
Institutioneel bestel van de EU.....................................................................88
Terugblik..................................................................................................... 88
Actua........................................................................................................... 90
Besluitvorming............................................................................................. 92
Beginsel van toegewezen bevoegdheden.......................................................93
Rechtsbasis................................................................................................................... 93
zacht beginsel van toegewezen bevoegdheden............................................................95
Impliciete bevoegdheden.......................................................................................... 95
Kaderverdragen......................................................................................................... 97
Bevoegdheidscatalogus..............................................................................................100
Rechtsbasistest........................................................................................................... 101
verdragswijziging........................................................................................................ 105
Gewone verdragswijziging (art. 48(1)-(5) VWEU)....................................................105
vereenvoudigde verdragswijziging (Art. 48(6) VEU)................................................106
Passerelle clausules (art. 48(7) VEU) (H).................................................................107
Nauwere samenwerking............................................................................................. 107
Subsidiariteitsbeginsel...............................................................................109
,Evenredigheidsbeginsel..............................................................................110
Opdracht.................................................................................................... 111
Terugblik................................................................................................... 112
besluitvorming II – Normenhiërarchie – rechterlijke architecteruur......................112
Besluitvorming........................................................................................... 112
Instrumenten.............................................................................................................. 112
Wetgevingshandelingen.............................................................................................113
Gewone wetgevingsprocedure vereenvoudigd........................................................114
Niet-wetgeving........................................................................................................... 117
VOORWAARDEN WETGEVING..................................................................................117
Gedelegeerde handeling (art. 290 VWEU):.................................................................119
voorwaarden........................................................................................................... 119
Controlemechanismen............................................................................................ 121
Uitvoeringshandeling (art. 291(1) VWEU)...................................................................122
voorwaarden........................................................................................................... 123
Controlemechanismen............................................................................................ 124
Overige niet-wetgevingshandelingen..........................................................................126
Normenhiërarchie.......................................................................................126
De verschillende EU-handelingen en de hiërarchie der rechtsnormen........................126
Oefening..................................................................................................................... 128
Rechterlijke architectuur EU.......................................................................130
Gerecht................................................................................................................... 132
Hof.......................................................................................................................... 132
Het Hof van Justitie..................................................................................................... 133
Toegang tot het Hof van Justitie van de EU.............................................................133
Rechtstreeks........................................................................................................... 135
Terugblik................................................................................................... 136
Inbreukprocedures............................................................................................... 137
Actua......................................................................................................... 137
Inbreukprocedures.....................................................................................138
Slide 24....................................................................................................................... 138
Kenmerken door de hele procedure (in elke fase):..................................................139
EU pilot.................................................................................................................... 141
precontentieuze fase............................................................................................... 142
contentieuze fase.................................................................................................... 143
OPLOSSING 1: Waterkeyn........................................................................................ 147
OPLOSSING 2: 260(2) VWEU....................................................................................148
verdere AANSCHERPING: COMMISSIE t. Polen C-441/17..........................................150
verdere aanscherping: Invoegen artikel 260(3) VWEU door Verdrag van Lissabon. 151
Artikel 259 VWEU........................................................................................................ 152
Oefening.................................................................................................... 154
Terugblik................................................................................................... 157
, ANNULATIEBEROEP & BEROEP TOT nietigverklaring............................................158
Passieve procesbevoegdheid......................................................................158
Actieve procesbevoegdheid........................................................................159
ONDERSCHEID TUSSEN GEPRIVILEGIEERDE, SEMI-GEPRIVILEGIEERDE EN NIET-
GEPRIVILEGIEERDE PARTIJEN...................................................................................160
Geprivilegieerde partijen......................................................................................... 160
Semi-geprivilegieerde partijen................................................................................160
Niet-geprivilegieerde partijen..................................................................................161
Wat is rechtstreeks raken in het 3e scenario?.........................................................168
Wat betekent ‘geen uitvoeringsmaatregelen nodig’?..............................................169
Procesbelang............................................................................................. 171
Annulatieberoep/Beroep tot nietigverklaring..............................................................171
Termijn...................................................................................................... 171
Bevoegde rechter.......................................................................................171
Voorwerp - Aanvechtbare handelingen........................................................172
Middelen.................................................................................................... 173
Gevolgen nietigverklaring...........................................................................174
Beroep wegens nalaten..............................................................................174
Beroep tot schadevergoeding.....................................................................175
Rechtsregel die rechten toekent aan particulieren.....................................................176
Rechtsregel moet op voldoende gekwalificeerde manier geschonden zijn.................176
Schade........................................................................................................................ 177
Terugblik................................................................................................... 179
Oefening.................................................................................................... 179
Prejudiciële procedure i.......................................................................................182
Actua......................................................................................................... 182
Prejudiciële procedure................................................................................184
Aan welke EU-instantie stel je een vraag?....................................................186
Wat is een rechterlijke instantie van een der lidstaten?.............................................187
Wanneer is een beslissing op dit punt noodzakelijk?....................................189
Wanneer wordt een vraag opgeworpen?......................................................192
Welke vragen?........................................................................................... 194
Effect prejudicieel arrest.............................................................................196
Prejudiciële geldigheidsvragen...................................................................197