Personen- en familierecht
Inhoud
Inleiding........................................................................................................................................................................... 8
Begripsbepaling.................................................................................................................................................... 8
Raakvlakken met andere rechtstakken................................................................................................................. 8
Samenhang tussen personen en familierecht....................................................................................................... 8
Deel i: personenrecht...................................................................................................................................................... 9
Titel i: persoonlijkheid............................................................................................................................................... 9
Hoofdstuk i: de persoon............................................................................................................................................ 9
Wie is persoon...................................................................................................................................................... 9
De natuurlijke persoon.......................................................................................9
Beperking subjectieve rechten:......................................................................9
Beperking rechtsbekwaamheid:.....................................................................9
De rechtspersoon...............................................................................................9
Ontstaan en beëindiging van de persoonlijkheid van de natuurlijke persoon........................................................9
Ontstaan............................................................................................................9
Beëindiging........................................................................................................9
Hoofdstuk ii: de staat van de persoon.................................................................................................................... 10
Algemeen............................................................................................................................................................ 10
Begrip..............................................................................................................10
Tegenover wie/wat geldt deze rechtstoestand?...............................................10
Verkrijging van staat........................................................................................10
Kenmerken van de staat..................................................................................10
Vorderingen van staat......................................................................................10
Categorieën..................................................................................................10
Kenmerken....................................................................................................10
Bezit van staat.................................................................................................11
De bekwaamheid................................................................................................................................................ 11
Soorten bekwaamheid.....................................................................................11
Feitelijke bekwaamheid................................................................................11
Rechtsbekwaamheid en handelingsbekwaamheid.......................................11
De burgerlijke stand niet veel examenvragen over.............................................................................................11
Begripsbepaling...............................................................................................11
Organisatie......................................................................................................11
De akten van de burgerlijke stand in het algemeen........................................12
Raadpleging van de akten van de burgerlijke stand.....................................12
Enkele akten van de burgerlijke stand in het bijzonder...................................12
De akte van geboorte art 42-44 oud BW......................................................12
De akte van erkenning art 50-51 oud BW.....................................................12
, Hoofdstuk iii: de vereenzelviging van de persoon.................................................................................................. 13
De naam............................................................................................................................................................. 13
De familienaam................................................................................................13
De verkrijging...............................................................................................13
De invloed van het huwelijk op de familienaam...........................................14
De (familie)naamsverandering.....................................................................15
De (familie)naamsverbetering......................................................................15
De voornaam...................................................................................................15
De verkrijging...............................................................................................15
De (voor)naamsverandering.........................................................................16
De (voor)naamsverbetering..........................................................................16
Rechtsaard van de naam..............................................................................16
Het geslacht........................................................................................................................................................ 16
Bepaling...........................................................................................................16
De wijziging van het geslacht en van de geslachtsaanduiding........................16
Titel ii: personenbeschermingsrecht..................................................................................................................... 17
Hoofdstuk i: algemeen personenbeschermingsrecht: de persoonlijkheidsrechten.................................................17
De persoonlijkheidsrechten in het algemeen...................................................................................................... 17
Kenmerken.......................................................................................................17
De persoonlijkheidsrechten mbt de fysieke bestanddelen vd persoonlijkheid.....................................................17
Recht op eerbiediging vanwege anderen vd fysieke bestanddelen vd
persoonlijkheid.................................................................................................17
Het recht op eerbied voor het lichaam.........................................................17
Het recht op eerbied voor het lijk.................................................................18
Het zelfbeschikkingsrecht mbt de fysieke bestanddelen van de persoonlijkheid
.........................................................................................................................18
Zelfbeschikkingsrecht mbt de levende mens...............................................18
Het zelfbeschikkingsrecht mbt het lijk..........................................................22
De persoonlijkheidsrechten mbt de psychische en morele bestanddelen vd persoonlijkheid.............................22
Recht op eerbiediging van het privé leven......................................................22
Algemeen.....................................................................................................22
De privacybescherming in het algemeen.....................................................22
Recht op communicatiegeheim.......................................................................23
Het recht op briefgeheim..............................................................................23
Recht op afbeelding en recht op stem.............................................................23
Recht op goede naam en recht op antwoord...................................................23
Het recht op eer en goede naam..................................................................23
Het recht van antwoord................................................................................24
2
, Hoofdstuk ii: bijzonder persoonlijkheidsbeschermingsrecht...................................................................................24
De minderjarigen................................................................................................................................................. 24
De geestelijk gestoorden personen met een psychiatrische aandoening..........................................................24
Begripsbepaling...............................................................................................24
Beschermingsmaatregelen houdende vrijheidsberoving.................................24
Gedwongen behandeling in ziekenhuis/vrijwillige behandeling onder
voorwaarden.................................................................................................24
Gedwongen verpleging in het gezin.............................................................25
Civielrechtelijke beschermingsmaatregelen....................................................25
Ten aanzien van beschermde personen art 488/1 en /2 oud BW..................25
Instelling bewind...........................................................................................26
Deel ii: familierecht........................................................................................................................................................ 28
Titel i: afstamming en adoptie................................................................................................................................. 28
Hoofdstuk i: afstamming......................................................................................................................................... 28
Algemeen............................................................................................................................................................ 28
Evolutie in de belgische wetgeving.................................................................28
De afstamming en de mensenrechten.............................................................28
Afstamming langs moederszijde......................................................................................................................... 28
De geboorteakte..............................................................................................28
Erkenning.........................................................................................................28
Onderzoek naar het moederschap...................................................................29
Betwisting........................................................................................................29
Afstamming langs vaderszijde............................................................................................................................ 29
Afstamming langs vaderszijde binnen het heterohuwelijk...............................29
Vaststelling van de afstamming art 315-318 oud BW...................................29
De afstamming langs vaderszijde buiten het heterohuwelijk..........................30
Erkenning art 319-321 oud BW.....................................................................30
Het onderzoek naar het vaderschap art 322-325 oud BW............................31
Afstamming na medisch begeleide voortplanting................................................................................................31
De mbv-wet.....................................................................................................31
Afstamming langs meemoederszijde.................................................................................................................. 32
Aan alle afstammingsvorderingen gemeenschappelijke regels..........................................................................32
De onderhoudsvordering tegen de verwekker.................................................................................................... 32
Hoofdstuk ii: adoptie............................................................................................................................................... 33
Algemeen............................................................................................................................................................ 33
Korte historiek van het adoptierecht................................................................33
De adoptie en de mensenrechten....................................................................33
Het recht om zijn afstamming te kennen.........................................................33
Vereisten voor adoptie........................................................................................................................................ 33
Bekwaamheidsvereisten in hoofde van de adoptant.......................................33
3
, Bekwaamheidsvereisten in hoofde van de adoptandus...................................33
Bekwaamheidsvereisten m.b.t de verhouding tussen adoptant en adoptandus
.........................................................................................................................34
Opeenvolgende adopties en nieuwe adopties.................................................34
Omzetting van adoptie....................................................................................34
Toestemming vanwege bepaalde personen.....................................................34
Instellingsvoorwaarden....................................................................................35
Procedure........................................................................................................................................................... 35
Algemene regel: adoptie op verzoek van de adoptant....................................35
Uitzonderlijk geval: adoptie op verzoek van het OM........................................35
Rechtsgevolgen.................................................................................................................................................. 35
Volle adoptie....................................................................................................35
Gewone adoptie...............................................................................................36
Beëindiging......................................................................................................................................................... 36
Herziening van de adoptie...............................................................................36
Herroeping van de adoptie..............................................................................36
Titel ii: verhouding tussen ouders en kinderen..................................................................................................... 37
Hoofdstuk i: ouderlijk gezag en ouderlijke verplichtingen.......................................................................................37
Situering.............................................................................................................................................................. 37
Verband tss ouderlijke bevoegdheden en ouderlijke verplichtingen................37
Ouderlijk gezag................................................................................................................................................... 37
Algemeen.........................................................................................................37
Bestanddelen van het ouderlijk gezag.............................................................37
Titularissen en uitoefening van het ouderlijk gezag........................................37
Beperkingen en controle op het ouderlijk gezag.............................................38
Begin en einde van het ouderlijk gezag...........................................................39
Ouderlijke verplichtingen..................................................................................................................................... 39
Plicht tot levensonderhoud..............................................................................39
Plicht tot eerbied voor het kind........................................................................41
Hoofdstuk ii: rechtspositie van kinderen tav hun ouders.........................................................................................41
Rechten van het kind.......................................................................................................................................... 41
Recht op onderhoud, opvoeding en opleiding..................................................41
Hoorrecht in alle procedures die hem betreffen..............................................41
Plichten van het kind........................................................................................................................................... 41
Plicht tot eerbied voor de ouders.....................................................................41
Hoofdstuk iii: rechtspositie van pleegzorgers......................................................................................................... 41
Situering.............................................................................................................................................................. 41
Bevoegdheden van pleegzorgers en ouders...................................................................................................... 41
Hoofdstuk iv: voogdijgezag..................................................................................................................................... 41
4
Inhoud
Inleiding........................................................................................................................................................................... 8
Begripsbepaling.................................................................................................................................................... 8
Raakvlakken met andere rechtstakken................................................................................................................. 8
Samenhang tussen personen en familierecht....................................................................................................... 8
Deel i: personenrecht...................................................................................................................................................... 9
Titel i: persoonlijkheid............................................................................................................................................... 9
Hoofdstuk i: de persoon............................................................................................................................................ 9
Wie is persoon...................................................................................................................................................... 9
De natuurlijke persoon.......................................................................................9
Beperking subjectieve rechten:......................................................................9
Beperking rechtsbekwaamheid:.....................................................................9
De rechtspersoon...............................................................................................9
Ontstaan en beëindiging van de persoonlijkheid van de natuurlijke persoon........................................................9
Ontstaan............................................................................................................9
Beëindiging........................................................................................................9
Hoofdstuk ii: de staat van de persoon.................................................................................................................... 10
Algemeen............................................................................................................................................................ 10
Begrip..............................................................................................................10
Tegenover wie/wat geldt deze rechtstoestand?...............................................10
Verkrijging van staat........................................................................................10
Kenmerken van de staat..................................................................................10
Vorderingen van staat......................................................................................10
Categorieën..................................................................................................10
Kenmerken....................................................................................................10
Bezit van staat.................................................................................................11
De bekwaamheid................................................................................................................................................ 11
Soorten bekwaamheid.....................................................................................11
Feitelijke bekwaamheid................................................................................11
Rechtsbekwaamheid en handelingsbekwaamheid.......................................11
De burgerlijke stand niet veel examenvragen over.............................................................................................11
Begripsbepaling...............................................................................................11
Organisatie......................................................................................................11
De akten van de burgerlijke stand in het algemeen........................................12
Raadpleging van de akten van de burgerlijke stand.....................................12
Enkele akten van de burgerlijke stand in het bijzonder...................................12
De akte van geboorte art 42-44 oud BW......................................................12
De akte van erkenning art 50-51 oud BW.....................................................12
, Hoofdstuk iii: de vereenzelviging van de persoon.................................................................................................. 13
De naam............................................................................................................................................................. 13
De familienaam................................................................................................13
De verkrijging...............................................................................................13
De invloed van het huwelijk op de familienaam...........................................14
De (familie)naamsverandering.....................................................................15
De (familie)naamsverbetering......................................................................15
De voornaam...................................................................................................15
De verkrijging...............................................................................................15
De (voor)naamsverandering.........................................................................16
De (voor)naamsverbetering..........................................................................16
Rechtsaard van de naam..............................................................................16
Het geslacht........................................................................................................................................................ 16
Bepaling...........................................................................................................16
De wijziging van het geslacht en van de geslachtsaanduiding........................16
Titel ii: personenbeschermingsrecht..................................................................................................................... 17
Hoofdstuk i: algemeen personenbeschermingsrecht: de persoonlijkheidsrechten.................................................17
De persoonlijkheidsrechten in het algemeen...................................................................................................... 17
Kenmerken.......................................................................................................17
De persoonlijkheidsrechten mbt de fysieke bestanddelen vd persoonlijkheid.....................................................17
Recht op eerbiediging vanwege anderen vd fysieke bestanddelen vd
persoonlijkheid.................................................................................................17
Het recht op eerbied voor het lichaam.........................................................17
Het recht op eerbied voor het lijk.................................................................18
Het zelfbeschikkingsrecht mbt de fysieke bestanddelen van de persoonlijkheid
.........................................................................................................................18
Zelfbeschikkingsrecht mbt de levende mens...............................................18
Het zelfbeschikkingsrecht mbt het lijk..........................................................22
De persoonlijkheidsrechten mbt de psychische en morele bestanddelen vd persoonlijkheid.............................22
Recht op eerbiediging van het privé leven......................................................22
Algemeen.....................................................................................................22
De privacybescherming in het algemeen.....................................................22
Recht op communicatiegeheim.......................................................................23
Het recht op briefgeheim..............................................................................23
Recht op afbeelding en recht op stem.............................................................23
Recht op goede naam en recht op antwoord...................................................23
Het recht op eer en goede naam..................................................................23
Het recht van antwoord................................................................................24
2
, Hoofdstuk ii: bijzonder persoonlijkheidsbeschermingsrecht...................................................................................24
De minderjarigen................................................................................................................................................. 24
De geestelijk gestoorden personen met een psychiatrische aandoening..........................................................24
Begripsbepaling...............................................................................................24
Beschermingsmaatregelen houdende vrijheidsberoving.................................24
Gedwongen behandeling in ziekenhuis/vrijwillige behandeling onder
voorwaarden.................................................................................................24
Gedwongen verpleging in het gezin.............................................................25
Civielrechtelijke beschermingsmaatregelen....................................................25
Ten aanzien van beschermde personen art 488/1 en /2 oud BW..................25
Instelling bewind...........................................................................................26
Deel ii: familierecht........................................................................................................................................................ 28
Titel i: afstamming en adoptie................................................................................................................................. 28
Hoofdstuk i: afstamming......................................................................................................................................... 28
Algemeen............................................................................................................................................................ 28
Evolutie in de belgische wetgeving.................................................................28
De afstamming en de mensenrechten.............................................................28
Afstamming langs moederszijde......................................................................................................................... 28
De geboorteakte..............................................................................................28
Erkenning.........................................................................................................28
Onderzoek naar het moederschap...................................................................29
Betwisting........................................................................................................29
Afstamming langs vaderszijde............................................................................................................................ 29
Afstamming langs vaderszijde binnen het heterohuwelijk...............................29
Vaststelling van de afstamming art 315-318 oud BW...................................29
De afstamming langs vaderszijde buiten het heterohuwelijk..........................30
Erkenning art 319-321 oud BW.....................................................................30
Het onderzoek naar het vaderschap art 322-325 oud BW............................31
Afstamming na medisch begeleide voortplanting................................................................................................31
De mbv-wet.....................................................................................................31
Afstamming langs meemoederszijde.................................................................................................................. 32
Aan alle afstammingsvorderingen gemeenschappelijke regels..........................................................................32
De onderhoudsvordering tegen de verwekker.................................................................................................... 32
Hoofdstuk ii: adoptie............................................................................................................................................... 33
Algemeen............................................................................................................................................................ 33
Korte historiek van het adoptierecht................................................................33
De adoptie en de mensenrechten....................................................................33
Het recht om zijn afstamming te kennen.........................................................33
Vereisten voor adoptie........................................................................................................................................ 33
Bekwaamheidsvereisten in hoofde van de adoptant.......................................33
3
, Bekwaamheidsvereisten in hoofde van de adoptandus...................................33
Bekwaamheidsvereisten m.b.t de verhouding tussen adoptant en adoptandus
.........................................................................................................................34
Opeenvolgende adopties en nieuwe adopties.................................................34
Omzetting van adoptie....................................................................................34
Toestemming vanwege bepaalde personen.....................................................34
Instellingsvoorwaarden....................................................................................35
Procedure........................................................................................................................................................... 35
Algemene regel: adoptie op verzoek van de adoptant....................................35
Uitzonderlijk geval: adoptie op verzoek van het OM........................................35
Rechtsgevolgen.................................................................................................................................................. 35
Volle adoptie....................................................................................................35
Gewone adoptie...............................................................................................36
Beëindiging......................................................................................................................................................... 36
Herziening van de adoptie...............................................................................36
Herroeping van de adoptie..............................................................................36
Titel ii: verhouding tussen ouders en kinderen..................................................................................................... 37
Hoofdstuk i: ouderlijk gezag en ouderlijke verplichtingen.......................................................................................37
Situering.............................................................................................................................................................. 37
Verband tss ouderlijke bevoegdheden en ouderlijke verplichtingen................37
Ouderlijk gezag................................................................................................................................................... 37
Algemeen.........................................................................................................37
Bestanddelen van het ouderlijk gezag.............................................................37
Titularissen en uitoefening van het ouderlijk gezag........................................37
Beperkingen en controle op het ouderlijk gezag.............................................38
Begin en einde van het ouderlijk gezag...........................................................39
Ouderlijke verplichtingen..................................................................................................................................... 39
Plicht tot levensonderhoud..............................................................................39
Plicht tot eerbied voor het kind........................................................................41
Hoofdstuk ii: rechtspositie van kinderen tav hun ouders.........................................................................................41
Rechten van het kind.......................................................................................................................................... 41
Recht op onderhoud, opvoeding en opleiding..................................................41
Hoorrecht in alle procedures die hem betreffen..............................................41
Plichten van het kind........................................................................................................................................... 41
Plicht tot eerbied voor de ouders.....................................................................41
Hoofdstuk iii: rechtspositie van pleegzorgers......................................................................................................... 41
Situering.............................................................................................................................................................. 41
Bevoegdheden van pleegzorgers en ouders...................................................................................................... 41
Hoofdstuk iv: voogdijgezag..................................................................................................................................... 41
4
