Examenvragen Weefselleer van de Mondholte
LES 2: ontwikkeling aangezicht en mondholte + tanden en hun ondersteunende weefsels
1. Bespreek de rol vanneurale kamcellenen debranchiale(faryngeale) bogenin de
craniofaciale ontwikkeling. Beschrijf hun organisatie en leg uit hoe zij bijdragen aan de
craniofaciale patroonvorming en de vorming van gelaatsstructuren.
neurale kamellen + branchiale/ faryngeale bogen
r ol in OE wordt het hoofd gevormd?
H
craniofaciale vroeg in ontwikkeling ondergaat embryo een plooiing → toekomstige hersenen + gelaat op juiste
ontwikkeling positie gebracht
1) neurale buisvormt zich en splitst zich in: voor-, midden-, achterhersenen ⇒ bep. globale
vorm vh vroege hoofdgebied
2) naast neurale buis begint mesenchym een vroege gesegmenteerde organisatie te vertonen
→ in hoofd gebied wordt dit desomatomerengenoemd
⤷ vormen niet rechtsreeks gelaatstructuren maar helpen bij het ondersteunen vd neurale buis
structuren
3) GEVOLG:neurale kamcellenontstaan aan rand neuralebuis en migreren langs vaste
voorbepaalde trajecten ⇒ bereiken spec. regio’s (gaan dus niet willekeurig verspreiden)
→ neurale kamcellen migreren dus v ontwikkelende brein naar toekomstig gelaatgebieden:
debranchiale bogen(= repetitieve ontwikkelingseenheden die later aanleiding zullen
geven tot de kaken en vele structuren vh gelaat + de hals zullen vormen)
⤷ zodra de branchiale bogen bevolkt zijn door de neurale kamcellen zullen zij de basis
vormen voor de verdere ontwikkeling vh: stomatodeum, kaken, verhemelte en andere
weefsels
natomie/
a NATOMIE branchiale bogen
A
organisatie ➢ STRUCTUUR: (soort sandwich)
- uitwendige oppv. is bedekt metectoderm
- inwendige oppv. is bedekt metendoderm
UITZ.: 1e boog ontwikkeld zich voor (anterieur van) het buccopharyngeale membr. (scheidt het
stomatodeum vd darm) ⇒ zowel inwendige als uitwendige oppv. zijn enkel met ectoderm
bedekt
➢ in centrum boog bevindt zich eenKERNv mesenchym:
kern bestaat uit mesoderm + neurale kamcellen (afkomstig v ectoderm) ⇒ vormen
ectomesenchym
→ naarmate ontwikkeling vordert gaat dit ectomesenchym condenseren tot een kraakbenige
1
, s taaf:boogkraakbeen
⤷ boogkraakbenen vd versch. bogen hebben een spec. benaming:
- 1e boog:kraakbeen v Meckel
- 2e boog:kraakbeen v Reichert
2. Bespreek de vroege ontwikkeling van hetstomatodeumen de vorming van hetgelaat.
Leg de rol en de fusie van degelaatsuitsteekselsuit bij de vorming van de primitieve
mond en de gelaatsstructuren.
v roege ontw. eek 4:vorming stomatodeum(= primitieve mondholte)
w
stomatodeum stomatodeum is in dit stadium vd ontwikkeling:
+ = kleine indeuking
vorming
→ wordt begrensd:
gelaat
- rostraal/ craniaal door frontale prominentie
- caudaal door ontwikkelende cardiale zwelling
- lateraal door 1e branchiale boog
→ staat nog niet in verbinding met de voordarm
⤷ v elkaar gescheiden doorbuccofaryngeale membr.die rondd28zal scheuren
⇒ verbinding tss mondholte en primitieve darm
e - 3e branchiale bogen bewegen naar voor wrd hart regio zich weg verplaatst v stomatodeum ⇒
1
epitheel dat mesenchym v deze bogen bedekt zal tijdelijk helpen bij de vorming vd mondbodem
→ stomatodeum blijft dus niet op vaste plaats maar verschuift terwijl de mondholte + gelaat zich
ontwikkelen
ag 24: vorming gelaatuitsteeksels:
d
de 1e branchiale boog splitst zich in het maxillaire uitsteeksel + mandibulaire uitsteeksel
⇒ stomatodeum wordt duidelijker afgebakend:
- craniaal begrensd door frontale prominentie
- lateraal begrensd door maxillaire uitsteeksel
- ventraal begrensd door mandibulaire uitsteeksel
DUS vroege gelaatsontw. wordt vnm aangedreven door proliferatie/ migratie v ectomesenchym
(vooral waar de toekomstige nasale regio zal ontstaan)
ag 28:vorming centrale structuren vd neus
d
1) kleine verdikkingen verschijnen in het oppervlakte ectoderm vd frontale prominentie:
olfactorische/nasale placoden
2) wnr onderliggende mesenchym verder prolifereert zakt elke placode naar binnen
⇒ vormen elk nasale putjes die omgeven worden doormediale en laterale nasale uitsteeksels
2
, ⤷ samen vormt deze regio hetfrontonasaaluitsteeksel/regiodie vooral zal bijdragen bij het
vormen vdneusrug/ dorsum nasi
3) wnr de 2 mediale neus uitsteeksels met elkaar versmelten vormen ze de centrale structuren vd
neus:neusrugkamenneuspunt
orming boven- en onderlip + centrale deel gelaat
v
BOVENLIP
1) maxillaire uitsteekselsgroeien mediaal in richtingv ontwikkelende neus
→ wnr het mediale en laterale uitsteeksels nadert wordt het op dat moment nog duidelijk
gescheiden door groeves:nasolacrimale groeve+ bucco-nasale groeve
2) naarmate ontwikkeling vordert gaan de 2 mesiale nasale uitsteeksels naar de middellijn
verschuiven waar ze versmelten ⇒ vormen
→ vormt centrale gedeelte vd bovenlip: hetphiltrum
→ vormt hetintermaxillaire segment(= deel maxillawaar later de snijtanden komen
(incisiefregio) + primair verhemelte)
3) fusie tssanterieure deel vh maxillaire uitsteekselen hetlateraal nasaal uitsteeksel⇒
bucconasale groeve verdwijnt en hetlaterale deelvd bovenlipwordt gevormd
ONDERLIP
1) samensmelting vd 2 mandibulaire uitsteeksels thv de middellijn ⇒onderlip
* stoornissen in versmelting ⇒ lipspleet/ gelaatspleten
dag 24-28:terwijl gelaat verder ontwikkeld wordende tanden al voorbereid
1) d27:verdikking v orale epitheel is al zichtbaar watwil zeggen dat hetodontogeenwordt
(tandvormende eigenschappen vertoont)
3
, → verdikking verschijnt aan de inferieure rand vh maxillaire uitsteeksel en aan de superieure
rand vh mandibulaire uitsteeksel
2) epitheel prolifereert verder en vormt deprimaireepitheliale band(= 1e zichtbare beginpunt
vd tandontwikkeling)
) wnr gelaatsuitsteeksels verder groeien en in de middellijnsamensmeltenwordt het
3
odonthogeen epitheel eenboogvormende doorlopendebandin zowel de maxilla als de
mandibula
→ later zullen de tandstructuren dan ontstaan (START tandontwikkeling)
vorming gelaat → versmelting/ fusie vd uitsteeksels
-GEEN echte versmeltingtijdens versmelting mesenchymaleuitsteeksels
(geen afzonderlijke delen die met elkaar versmelten):
meeste uitsteeksels = mesenchymale zwellingen
→ naarmate uitsteeksels verder groeienverdwijnengroevestss de uitsteeksels geleidelijk doordat hetweefsel
uitzet + gladder wordt ⇒ op deze manier worden grote delen vdbovenlip + neusregiogevormd
-WEL echte versmeltingtijdens versmelting verhemelte:
1)palatale uitsteekselskomen samen en maken contact
2)epitheliale laagwordt afgebroken wrd onderliggendemesenchym kan versmelten
⤷ echte versmelting is heel uitzonderlijk in lichaam → vaak gaat het eerder over groei en remodeling
4
, 3. Bespreek de ontwikkeling van hetprimaire en secundaire verhemelte. Beschrijf de
belangrijkste morfologische veranderingen tijdens de ontwikkeling van het verhemelte en
verklaar hun betekenis voor de scheiding van de orale en nasale holte.
vorming verhemelte
ntwikkeling
o week 6:primaire verhemelte
primaire 1) versmelting vd mesiale nasale prominenties thv de middellijn ⇒ intermaxillaire segment (ligt
verhemelte tss 2 maxillaire prominenties)
→ uit hetintermaxillaire segmentontwikkeld het primaireverhemelte
2) stomatodeum deelt op in:
- lageroraaldeel
- hogernasaaldeel
→ maar scheiding is nog niet volledig
(definitieve orale-nasale scheiding pas bij de vorming vh secundaire verhemelte)
ntwikkeling
o eek 7-8:secundaire verhemelte
w
secundaire → secundaire verhemelte ontstaat uit depalatale uitsteekselsdie aan beide zijden vh maxillaire
verhemelte uitsteeksel groeien
1) oorspronkelijk groeien palatale uitsteekselsverticaalnaar benedenaan beide zijden vd
tong (tongis op dat moment redelijk groot + hoogin de mondholte gelegen wrd de
uitsteeksels niet naar de middellijn kunnen bewegen)
2) naarmate ontwikkeling vordert zorgen de veranderingen in de positie vh hoofd + groei
mandibula ervoor dattong naar benedenwordt verplaatst
3) palatale uitsteeksels kunnen nu naar boven + naar elkaar bewegen en in de middellijn met
hetprimaire verhemelteen vervolgensmet elkaar versmelten
→ overgang tss primaire en sec. verhemelte wordt gemarkeerd door hetforamen incisivum
4) tegelijkertijd versmelt hetneusseptumdat naar benedengroeit vanuit fronto-nasale regio
met nieuw gevormde verhemelte ⇒neusholte gescheidenin linker en rechter helft
⇒ definitieve scheiding tss mond en neusholte(noodzakelijkvoor normale spraak, slik en ademhaling)
5
LES 2: ontwikkeling aangezicht en mondholte + tanden en hun ondersteunende weefsels
1. Bespreek de rol vanneurale kamcellenen debranchiale(faryngeale) bogenin de
craniofaciale ontwikkeling. Beschrijf hun organisatie en leg uit hoe zij bijdragen aan de
craniofaciale patroonvorming en de vorming van gelaatsstructuren.
neurale kamellen + branchiale/ faryngeale bogen
r ol in OE wordt het hoofd gevormd?
H
craniofaciale vroeg in ontwikkeling ondergaat embryo een plooiing → toekomstige hersenen + gelaat op juiste
ontwikkeling positie gebracht
1) neurale buisvormt zich en splitst zich in: voor-, midden-, achterhersenen ⇒ bep. globale
vorm vh vroege hoofdgebied
2) naast neurale buis begint mesenchym een vroege gesegmenteerde organisatie te vertonen
→ in hoofd gebied wordt dit desomatomerengenoemd
⤷ vormen niet rechtsreeks gelaatstructuren maar helpen bij het ondersteunen vd neurale buis
structuren
3) GEVOLG:neurale kamcellenontstaan aan rand neuralebuis en migreren langs vaste
voorbepaalde trajecten ⇒ bereiken spec. regio’s (gaan dus niet willekeurig verspreiden)
→ neurale kamcellen migreren dus v ontwikkelende brein naar toekomstig gelaatgebieden:
debranchiale bogen(= repetitieve ontwikkelingseenheden die later aanleiding zullen
geven tot de kaken en vele structuren vh gelaat + de hals zullen vormen)
⤷ zodra de branchiale bogen bevolkt zijn door de neurale kamcellen zullen zij de basis
vormen voor de verdere ontwikkeling vh: stomatodeum, kaken, verhemelte en andere
weefsels
natomie/
a NATOMIE branchiale bogen
A
organisatie ➢ STRUCTUUR: (soort sandwich)
- uitwendige oppv. is bedekt metectoderm
- inwendige oppv. is bedekt metendoderm
UITZ.: 1e boog ontwikkeld zich voor (anterieur van) het buccopharyngeale membr. (scheidt het
stomatodeum vd darm) ⇒ zowel inwendige als uitwendige oppv. zijn enkel met ectoderm
bedekt
➢ in centrum boog bevindt zich eenKERNv mesenchym:
kern bestaat uit mesoderm + neurale kamcellen (afkomstig v ectoderm) ⇒ vormen
ectomesenchym
→ naarmate ontwikkeling vordert gaat dit ectomesenchym condenseren tot een kraakbenige
1
, s taaf:boogkraakbeen
⤷ boogkraakbenen vd versch. bogen hebben een spec. benaming:
- 1e boog:kraakbeen v Meckel
- 2e boog:kraakbeen v Reichert
2. Bespreek de vroege ontwikkeling van hetstomatodeumen de vorming van hetgelaat.
Leg de rol en de fusie van degelaatsuitsteekselsuit bij de vorming van de primitieve
mond en de gelaatsstructuren.
v roege ontw. eek 4:vorming stomatodeum(= primitieve mondholte)
w
stomatodeum stomatodeum is in dit stadium vd ontwikkeling:
+ = kleine indeuking
vorming
→ wordt begrensd:
gelaat
- rostraal/ craniaal door frontale prominentie
- caudaal door ontwikkelende cardiale zwelling
- lateraal door 1e branchiale boog
→ staat nog niet in verbinding met de voordarm
⤷ v elkaar gescheiden doorbuccofaryngeale membr.die rondd28zal scheuren
⇒ verbinding tss mondholte en primitieve darm
e - 3e branchiale bogen bewegen naar voor wrd hart regio zich weg verplaatst v stomatodeum ⇒
1
epitheel dat mesenchym v deze bogen bedekt zal tijdelijk helpen bij de vorming vd mondbodem
→ stomatodeum blijft dus niet op vaste plaats maar verschuift terwijl de mondholte + gelaat zich
ontwikkelen
ag 24: vorming gelaatuitsteeksels:
d
de 1e branchiale boog splitst zich in het maxillaire uitsteeksel + mandibulaire uitsteeksel
⇒ stomatodeum wordt duidelijker afgebakend:
- craniaal begrensd door frontale prominentie
- lateraal begrensd door maxillaire uitsteeksel
- ventraal begrensd door mandibulaire uitsteeksel
DUS vroege gelaatsontw. wordt vnm aangedreven door proliferatie/ migratie v ectomesenchym
(vooral waar de toekomstige nasale regio zal ontstaan)
ag 28:vorming centrale structuren vd neus
d
1) kleine verdikkingen verschijnen in het oppervlakte ectoderm vd frontale prominentie:
olfactorische/nasale placoden
2) wnr onderliggende mesenchym verder prolifereert zakt elke placode naar binnen
⇒ vormen elk nasale putjes die omgeven worden doormediale en laterale nasale uitsteeksels
2
, ⤷ samen vormt deze regio hetfrontonasaaluitsteeksel/regiodie vooral zal bijdragen bij het
vormen vdneusrug/ dorsum nasi
3) wnr de 2 mediale neus uitsteeksels met elkaar versmelten vormen ze de centrale structuren vd
neus:neusrugkamenneuspunt
orming boven- en onderlip + centrale deel gelaat
v
BOVENLIP
1) maxillaire uitsteekselsgroeien mediaal in richtingv ontwikkelende neus
→ wnr het mediale en laterale uitsteeksels nadert wordt het op dat moment nog duidelijk
gescheiden door groeves:nasolacrimale groeve+ bucco-nasale groeve
2) naarmate ontwikkeling vordert gaan de 2 mesiale nasale uitsteeksels naar de middellijn
verschuiven waar ze versmelten ⇒ vormen
→ vormt centrale gedeelte vd bovenlip: hetphiltrum
→ vormt hetintermaxillaire segment(= deel maxillawaar later de snijtanden komen
(incisiefregio) + primair verhemelte)
3) fusie tssanterieure deel vh maxillaire uitsteekselen hetlateraal nasaal uitsteeksel⇒
bucconasale groeve verdwijnt en hetlaterale deelvd bovenlipwordt gevormd
ONDERLIP
1) samensmelting vd 2 mandibulaire uitsteeksels thv de middellijn ⇒onderlip
* stoornissen in versmelting ⇒ lipspleet/ gelaatspleten
dag 24-28:terwijl gelaat verder ontwikkeld wordende tanden al voorbereid
1) d27:verdikking v orale epitheel is al zichtbaar watwil zeggen dat hetodontogeenwordt
(tandvormende eigenschappen vertoont)
3
, → verdikking verschijnt aan de inferieure rand vh maxillaire uitsteeksel en aan de superieure
rand vh mandibulaire uitsteeksel
2) epitheel prolifereert verder en vormt deprimaireepitheliale band(= 1e zichtbare beginpunt
vd tandontwikkeling)
) wnr gelaatsuitsteeksels verder groeien en in de middellijnsamensmeltenwordt het
3
odonthogeen epitheel eenboogvormende doorlopendebandin zowel de maxilla als de
mandibula
→ later zullen de tandstructuren dan ontstaan (START tandontwikkeling)
vorming gelaat → versmelting/ fusie vd uitsteeksels
-GEEN echte versmeltingtijdens versmelting mesenchymaleuitsteeksels
(geen afzonderlijke delen die met elkaar versmelten):
meeste uitsteeksels = mesenchymale zwellingen
→ naarmate uitsteeksels verder groeienverdwijnengroevestss de uitsteeksels geleidelijk doordat hetweefsel
uitzet + gladder wordt ⇒ op deze manier worden grote delen vdbovenlip + neusregiogevormd
-WEL echte versmeltingtijdens versmelting verhemelte:
1)palatale uitsteekselskomen samen en maken contact
2)epitheliale laagwordt afgebroken wrd onderliggendemesenchym kan versmelten
⤷ echte versmelting is heel uitzonderlijk in lichaam → vaak gaat het eerder over groei en remodeling
4
, 3. Bespreek de ontwikkeling van hetprimaire en secundaire verhemelte. Beschrijf de
belangrijkste morfologische veranderingen tijdens de ontwikkeling van het verhemelte en
verklaar hun betekenis voor de scheiding van de orale en nasale holte.
vorming verhemelte
ntwikkeling
o week 6:primaire verhemelte
primaire 1) versmelting vd mesiale nasale prominenties thv de middellijn ⇒ intermaxillaire segment (ligt
verhemelte tss 2 maxillaire prominenties)
→ uit hetintermaxillaire segmentontwikkeld het primaireverhemelte
2) stomatodeum deelt op in:
- lageroraaldeel
- hogernasaaldeel
→ maar scheiding is nog niet volledig
(definitieve orale-nasale scheiding pas bij de vorming vh secundaire verhemelte)
ntwikkeling
o eek 7-8:secundaire verhemelte
w
secundaire → secundaire verhemelte ontstaat uit depalatale uitsteekselsdie aan beide zijden vh maxillaire
verhemelte uitsteeksel groeien
1) oorspronkelijk groeien palatale uitsteekselsverticaalnaar benedenaan beide zijden vd
tong (tongis op dat moment redelijk groot + hoogin de mondholte gelegen wrd de
uitsteeksels niet naar de middellijn kunnen bewegen)
2) naarmate ontwikkeling vordert zorgen de veranderingen in de positie vh hoofd + groei
mandibula ervoor dattong naar benedenwordt verplaatst
3) palatale uitsteeksels kunnen nu naar boven + naar elkaar bewegen en in de middellijn met
hetprimaire verhemelteen vervolgensmet elkaar versmelten
→ overgang tss primaire en sec. verhemelte wordt gemarkeerd door hetforamen incisivum
4) tegelijkertijd versmelt hetneusseptumdat naar benedengroeit vanuit fronto-nasale regio
met nieuw gevormde verhemelte ⇒neusholte gescheidenin linker en rechter helft
⇒ definitieve scheiding tss mond en neusholte(noodzakelijkvoor normale spraak, slik en ademhaling)
5
