,Voorwoord
Dit ontwerpgericht onderzoek is uitgevoerd als afstudeeropdracht aan de Academie voor
Sociale Studies voor de bacheloropleiding Social Work, Hanzehogeschool Groningen in het
studiejaar 2025/2026. Het onderzoek is uitgevoerd bij X, een beschermd wonen locatie van
X.
Wij willen de organisatie X en het team van X in het bijzonder bedanken voor de open
houding en toegankelijkheid gedurende het onderzoek. Met name de samenwerking met en
begeleiding van de inhoudelijk ondersteuner Remi Moes heeft ervoor gezorgd dat wij alle
kansen en mogelijkheden kregen die nodig waren om tot een kwalitatief goed onderzoek en
een innovatief product te komen. Zijn feedback was altijd waardevol. Daarnaast heeft het
actieve meedenken van alle andere medewerkers ons erg geholpen. Hiervoor onze hartelijke
dank.
,Managementsamenvatting
Bij de beschermd wonen locatie X van X wordt door de leiding een probleem ervaren met
betrekking tot activering van de bewoners. Onder activatie wordt verstaan het doorbreken
van isolement en deelname aan dagelijkse bezigheden in de woonlocatie (X, 2026). Dit
gebrek aan activering heeft meerdere oorzaken zoals onderbezetting van personeel, gebrek
aan kennis bij het personeel, hospitalisatie, psychiatrische ziektebeeld,
verslavingsproblematiek en passiviteit van bewoners. Er is bij de bewoners sprake van een
dubbele diagnose, een combinatie van psychiatrische aandoening en verslaving. Momenteel
wordt vanuit de werknemers te weinig aandacht besteed aan het activeren en/of vergroten
van intrinsieke motivatie bij bewoners. Hierdoor staat de kwaliteit van zorg onder druk. Het
doel van het adviesonderzoek is om een product te ontwikkelen waarmee de intrinsieke
motivatie van bewoners gestimuleerd wordt en zij actiever worden waardoor de menselijke
waardigheid wordt vergroot en sociaal functioneren verbetert.
In het kader van het afstudeeronderzoek van twee studenten Social Work is gevraagd dit
gebrek aan activering te onderzoeken en een product te ontwikkelen om activering te
stimuleren met als onderzoeksvraag:
Hoe kan de professional door middel van methodische werkwijze de bewoner
motiveren tot een zinvolle dagbesteding?
Voor het onderzoek is gebruik gemaakt van de methode design thinking, passend bij
praktijkonderzoek in sociaal werk. Hierbij is de kern dat een praktijkprobleem vanuit alle
richtingen bekeken wordt en gedurende het hele onderzoek de relevante betrokkenen
worden meegenomen in het proces (Van ’t Veer et al., 2021). Er is gezocht naar informatie
vanuit de theorie, het werkveld, de doelgroep en de ervaringsdeskundige
Er is literatuurstudie gedaan naar de achtergrond van de doelgroep en het begeleiden bij het
wonen van mensen met een dubbele diagnose en de moeilijkheden die daarbij beschreven
worden. Verder is onderzocht hoe de werkwijze van X en X wordt beschreven in de
informatie van de organisatie. Vervolgens zijn er interviews gehouden, waarbij bewoners en
professionals met zoveel mogelijk verschillende functies geïnterviewd werden. Ook is er op
de locatie geobserveerd hoe de situatie gedurende de dag was. De belangrijkste resultaten
waren dat de bewoners weinig intrinsieke motivatie hebben om iets te doen en dat de
begeleiding merkt dat ze niet goed in staat zijn dit te doorbreken. Hierdoor neemt hun
betrokkenheid en motivatie af. Als oorzaken worden genoemd het grote verloop van
personeel waardoor het moeilijk is een vast team te vormen, het gebrek aan samenwerking
en overleg en het gebrek aan kennis en bewustwording over het belang van activering voor
het welzijn van de bewoners.
Om te kijken welke richting in het onderzoeksproces gewenst is, is gekozen om met de
praktijkbegeleider, trajectbegeleider en de ervaringsdeskundige te bepalen wat de
belangrijkste veranderwens was en werden ontwerpeisen opgesteld. Vervolgens zijn er
verschillende opties besproken in een focusgroep. Hierbij werd de gesprekskaart
motiverende gespreksvoering gekozen als het product dat het best aansluit bij de wensen en
ontwerpeisen. De gesprekskaart is getest door de focusgroep, vervolgens door een
trajectbegeleider en daarna door een medewerker wonen en welzijn/ervaringsdeskundige.
Op die manier is de kaart aangepast aan feedback van de gebruikers.
, De gesprekskaart is een product met vragen die verandertaal kunnen uitlokken bij bewoners
en die gebruikt kan worden in de dagelijkse praktijk van X. De vragen zijn aangepast aan de
situatie van de locatie en geschikt voor de trajectbegeleiders en voor medewerkers wonen
en welzijn. Het is een praktisch hulpmiddel dat gebruikt kan worden in geplande gesprekken
en in de dagelijkse omgang. Vanuit de motiverende gespreksvoering is bekend dat het
uitlokken en uitspreken van verandertaal kan leiden tot versterken van de intrinsieke
motivatie en op die manier tot activering kan leiden (Miller & Rollnick, 2018).
De gesprekskaart zal geïntroduceerd worden door de onderzoekers en de inhoudelijk
ondersteuner tijdens een teamvergadering van de werknemers van X. Ook is het advies om
de gesprekskaart in de komende tijd regelmatig te evalueren met alle werknemers en
bewoners. Een ander advies is het weer opstarten van Team Kracht Bespreking. Dit kan de
motivatie van de professional vergroten en de kwaliteit van de hulpverlening verhogen.
Dit ontwerpgericht onderzoek is uitgevoerd als afstudeeropdracht aan de Academie voor
Sociale Studies voor de bacheloropleiding Social Work, Hanzehogeschool Groningen in het
studiejaar 2025/2026. Het onderzoek is uitgevoerd bij X, een beschermd wonen locatie van
X.
Wij willen de organisatie X en het team van X in het bijzonder bedanken voor de open
houding en toegankelijkheid gedurende het onderzoek. Met name de samenwerking met en
begeleiding van de inhoudelijk ondersteuner Remi Moes heeft ervoor gezorgd dat wij alle
kansen en mogelijkheden kregen die nodig waren om tot een kwalitatief goed onderzoek en
een innovatief product te komen. Zijn feedback was altijd waardevol. Daarnaast heeft het
actieve meedenken van alle andere medewerkers ons erg geholpen. Hiervoor onze hartelijke
dank.
,Managementsamenvatting
Bij de beschermd wonen locatie X van X wordt door de leiding een probleem ervaren met
betrekking tot activering van de bewoners. Onder activatie wordt verstaan het doorbreken
van isolement en deelname aan dagelijkse bezigheden in de woonlocatie (X, 2026). Dit
gebrek aan activering heeft meerdere oorzaken zoals onderbezetting van personeel, gebrek
aan kennis bij het personeel, hospitalisatie, psychiatrische ziektebeeld,
verslavingsproblematiek en passiviteit van bewoners. Er is bij de bewoners sprake van een
dubbele diagnose, een combinatie van psychiatrische aandoening en verslaving. Momenteel
wordt vanuit de werknemers te weinig aandacht besteed aan het activeren en/of vergroten
van intrinsieke motivatie bij bewoners. Hierdoor staat de kwaliteit van zorg onder druk. Het
doel van het adviesonderzoek is om een product te ontwikkelen waarmee de intrinsieke
motivatie van bewoners gestimuleerd wordt en zij actiever worden waardoor de menselijke
waardigheid wordt vergroot en sociaal functioneren verbetert.
In het kader van het afstudeeronderzoek van twee studenten Social Work is gevraagd dit
gebrek aan activering te onderzoeken en een product te ontwikkelen om activering te
stimuleren met als onderzoeksvraag:
Hoe kan de professional door middel van methodische werkwijze de bewoner
motiveren tot een zinvolle dagbesteding?
Voor het onderzoek is gebruik gemaakt van de methode design thinking, passend bij
praktijkonderzoek in sociaal werk. Hierbij is de kern dat een praktijkprobleem vanuit alle
richtingen bekeken wordt en gedurende het hele onderzoek de relevante betrokkenen
worden meegenomen in het proces (Van ’t Veer et al., 2021). Er is gezocht naar informatie
vanuit de theorie, het werkveld, de doelgroep en de ervaringsdeskundige
Er is literatuurstudie gedaan naar de achtergrond van de doelgroep en het begeleiden bij het
wonen van mensen met een dubbele diagnose en de moeilijkheden die daarbij beschreven
worden. Verder is onderzocht hoe de werkwijze van X en X wordt beschreven in de
informatie van de organisatie. Vervolgens zijn er interviews gehouden, waarbij bewoners en
professionals met zoveel mogelijk verschillende functies geïnterviewd werden. Ook is er op
de locatie geobserveerd hoe de situatie gedurende de dag was. De belangrijkste resultaten
waren dat de bewoners weinig intrinsieke motivatie hebben om iets te doen en dat de
begeleiding merkt dat ze niet goed in staat zijn dit te doorbreken. Hierdoor neemt hun
betrokkenheid en motivatie af. Als oorzaken worden genoemd het grote verloop van
personeel waardoor het moeilijk is een vast team te vormen, het gebrek aan samenwerking
en overleg en het gebrek aan kennis en bewustwording over het belang van activering voor
het welzijn van de bewoners.
Om te kijken welke richting in het onderzoeksproces gewenst is, is gekozen om met de
praktijkbegeleider, trajectbegeleider en de ervaringsdeskundige te bepalen wat de
belangrijkste veranderwens was en werden ontwerpeisen opgesteld. Vervolgens zijn er
verschillende opties besproken in een focusgroep. Hierbij werd de gesprekskaart
motiverende gespreksvoering gekozen als het product dat het best aansluit bij de wensen en
ontwerpeisen. De gesprekskaart is getest door de focusgroep, vervolgens door een
trajectbegeleider en daarna door een medewerker wonen en welzijn/ervaringsdeskundige.
Op die manier is de kaart aangepast aan feedback van de gebruikers.
, De gesprekskaart is een product met vragen die verandertaal kunnen uitlokken bij bewoners
en die gebruikt kan worden in de dagelijkse praktijk van X. De vragen zijn aangepast aan de
situatie van de locatie en geschikt voor de trajectbegeleiders en voor medewerkers wonen
en welzijn. Het is een praktisch hulpmiddel dat gebruikt kan worden in geplande gesprekken
en in de dagelijkse omgang. Vanuit de motiverende gespreksvoering is bekend dat het
uitlokken en uitspreken van verandertaal kan leiden tot versterken van de intrinsieke
motivatie en op die manier tot activering kan leiden (Miller & Rollnick, 2018).
De gesprekskaart zal geïntroduceerd worden door de onderzoekers en de inhoudelijk
ondersteuner tijdens een teamvergadering van de werknemers van X. Ook is het advies om
de gesprekskaart in de komende tijd regelmatig te evalueren met alle werknemers en
bewoners. Een ander advies is het weer opstarten van Team Kracht Bespreking. Dit kan de
motivatie van de professional vergroten en de kwaliteit van de hulpverlening verhogen.
