Deel 6: Varia
Hoofdstuk 15: Water en elektrolyten
15.1. Verdeling van lichaamswater, natrium en kalium
Verdeling v. water:
- Lichaam is onderverdeeld in 2 compartimenten:
1. Intracellulaire ruimte (ICR):
° Bevat 66% v/h totale lichaamsH2O : intracellulair vloeistof (ICV)
Waterkanalen ionkanalen
= Dynamisch biochemisch evenwicht tss. de ICR & ECR
2. Extracellulaire ruimte (ECR)
° Bevat 34% v/h totale lichaamsH2O: extracellulair vloeistof (ECV)
° Interstitiële vloeistof (vloeistof tss. cellen, in weefsels) + plasma
- Osmolaliteit = maat v/h # afzonderlijk opgeloste deeltjes i/e waterige opl. & bep. de
osmotische druk
->Kan w. gemeten dr. vriespunts- of dampdrukverlaging
->Referentiewaarde: 275- 300 mosmol/kg
Verdeling v. zouten:
- Verdeling v. H2O w. in stand gehouden dr. verdeling v. Na & K
- Na-K pomp: in celmembraan, houdt Na verdeling constant -> Na-ion pompt uit cel, 2
K-ionen komen i/d cel
ICV, 28 l ECV, 14 l
Na-K pomp
Natrium (10mmol/l) Natrium (135mmol/l)
Kalium (110mmol/l) Kalium (4mmol/l)
,15.2. Homeostase
- Wordt bepaalt dr. evenwicht & verlies: H2O & elektrolyten komen binnen
(eten&drinken), terwijl processen oxidatieH2O vormen
- Na+ -balans regelt de bloeddruk
- Na+ = extracellulair ion
- Pos. Na+ -balans leidt tot vergroting v/ h EC-volume -> verhoogde bloeddruk
- 3 endocriene betrokken organen: nieren, bijnieren & hart
- Een lage bloeddruk lokt 2 renale effecten uit:
1. Een hogere Na-retentie
2. Secretie v. renine (nieren)
è Omzetting v. angiotensine in angiotensine I tot angiotensine II
è Veroorzaakt 2 reacties: directe vasoconstrictie en stimulering v/d aldosteron secretie
(bijnieren)
- Na-retentie & vasoconstrictie leiden tot bloeddrukverhoging
è Atrium rekt uit
è ANP & BNP (hormonen) komen vrij (hart) -> zorgzn vr. vasodilatie
è Lichaam w. beschermd tgn. een sterke bloeddrukverhoging
15.3. Waterbalans onder fysiologische omstandigheden
- Waterverlies / obligatoir verlies = 1300ml /dag
- Sterfte dr. uitdroging:
° Transpiratie
° Gebrek aan drinkwater
° Tekort aan vocht
° Diarree
->Verlies v. water & zout -> verkleining v/h EC-volume -> warmte zit vast -> koorts
, 15.4. Natrium in plasma
- Referentiewaarden: 135 – 145 mmol/l
è Hyponatriëmie (verhoogde waarden)
° Teveel H2O (hypo-osmolaire hyperhydratatie)
° Te weinig Na (hypo-osmolaire dehydratatie)
è Hypernatriëmie (verlaagde waarden)
° Teveel Na (hyperosmolaire hyperhydratatie)
° Te weinig H2O (hyperosmolaire dehydratatie)
15.5. Kaliummetabolisme
- Referentiewaarden: 3,5 – 4,5 mmol/l
è Hypokaliëmie
° K-verlies
° Verschuiving v. ECV -> ICV (alkalose)
° Te weinig opname ( parenterale therapie)
è Hyperkaliëmie
° Verschuiving ICV -> ECV (acidose)
° Verminderde renale uitscheiding
° Pre-analytische fouten
- K zorgt vr. geleiding v. zenuwprikkels -> verstoring leidt tot ongewenste elektrische
prikkelingen -> problemen met hartspier
- Kaliumbalans w. behouden dr. de nieren:
° Glomeruli: filtreert K
° Proximale tubuli: K w. teruggeresorbeerd
° Distale tubuli: uitwisseling v. cellulair K tgn. Na
->Renale K-uitscheiding & Na-sparing
Hoofdstuk 15: Water en elektrolyten
15.1. Verdeling van lichaamswater, natrium en kalium
Verdeling v. water:
- Lichaam is onderverdeeld in 2 compartimenten:
1. Intracellulaire ruimte (ICR):
° Bevat 66% v/h totale lichaamsH2O : intracellulair vloeistof (ICV)
Waterkanalen ionkanalen
= Dynamisch biochemisch evenwicht tss. de ICR & ECR
2. Extracellulaire ruimte (ECR)
° Bevat 34% v/h totale lichaamsH2O: extracellulair vloeistof (ECV)
° Interstitiële vloeistof (vloeistof tss. cellen, in weefsels) + plasma
- Osmolaliteit = maat v/h # afzonderlijk opgeloste deeltjes i/e waterige opl. & bep. de
osmotische druk
->Kan w. gemeten dr. vriespunts- of dampdrukverlaging
->Referentiewaarde: 275- 300 mosmol/kg
Verdeling v. zouten:
- Verdeling v. H2O w. in stand gehouden dr. verdeling v. Na & K
- Na-K pomp: in celmembraan, houdt Na verdeling constant -> Na-ion pompt uit cel, 2
K-ionen komen i/d cel
ICV, 28 l ECV, 14 l
Na-K pomp
Natrium (10mmol/l) Natrium (135mmol/l)
Kalium (110mmol/l) Kalium (4mmol/l)
,15.2. Homeostase
- Wordt bepaalt dr. evenwicht & verlies: H2O & elektrolyten komen binnen
(eten&drinken), terwijl processen oxidatieH2O vormen
- Na+ -balans regelt de bloeddruk
- Na+ = extracellulair ion
- Pos. Na+ -balans leidt tot vergroting v/ h EC-volume -> verhoogde bloeddruk
- 3 endocriene betrokken organen: nieren, bijnieren & hart
- Een lage bloeddruk lokt 2 renale effecten uit:
1. Een hogere Na-retentie
2. Secretie v. renine (nieren)
è Omzetting v. angiotensine in angiotensine I tot angiotensine II
è Veroorzaakt 2 reacties: directe vasoconstrictie en stimulering v/d aldosteron secretie
(bijnieren)
- Na-retentie & vasoconstrictie leiden tot bloeddrukverhoging
è Atrium rekt uit
è ANP & BNP (hormonen) komen vrij (hart) -> zorgzn vr. vasodilatie
è Lichaam w. beschermd tgn. een sterke bloeddrukverhoging
15.3. Waterbalans onder fysiologische omstandigheden
- Waterverlies / obligatoir verlies = 1300ml /dag
- Sterfte dr. uitdroging:
° Transpiratie
° Gebrek aan drinkwater
° Tekort aan vocht
° Diarree
->Verlies v. water & zout -> verkleining v/h EC-volume -> warmte zit vast -> koorts
, 15.4. Natrium in plasma
- Referentiewaarden: 135 – 145 mmol/l
è Hyponatriëmie (verhoogde waarden)
° Teveel H2O (hypo-osmolaire hyperhydratatie)
° Te weinig Na (hypo-osmolaire dehydratatie)
è Hypernatriëmie (verlaagde waarden)
° Teveel Na (hyperosmolaire hyperhydratatie)
° Te weinig H2O (hyperosmolaire dehydratatie)
15.5. Kaliummetabolisme
- Referentiewaarden: 3,5 – 4,5 mmol/l
è Hypokaliëmie
° K-verlies
° Verschuiving v. ECV -> ICV (alkalose)
° Te weinig opname ( parenterale therapie)
è Hyperkaliëmie
° Verschuiving ICV -> ECV (acidose)
° Verminderde renale uitscheiding
° Pre-analytische fouten
- K zorgt vr. geleiding v. zenuwprikkels -> verstoring leidt tot ongewenste elektrische
prikkelingen -> problemen met hartspier
- Kaliumbalans w. behouden dr. de nieren:
° Glomeruli: filtreert K
° Proximale tubuli: K w. teruggeresorbeerd
° Distale tubuli: uitwisseling v. cellulair K tgn. Na
->Renale K-uitscheiding & Na-sparing
