Aantekeningen Recht in pedagogiek en onderwijs
C1 – Inleiding in het recht: Kinderrechtenverdrag
Van ethiek naar recht
Als orthopedagoog krijg je te maken met juridische ethische dillema’s. Voorbeelden van ethische
dillema’s zijn: Mag de overheid ingrijpen bij kinderen met obesitas? Mag de overheid ingrijpen bij
ouders die hun kinderen niet willen laten inenten? Deze vragen kunnen beantwoord worden door het
geldende recht. Wat is rechtvaardig; wat is juist? De inhoud van het recht wordt door de politiek
bepaald en verschilt (gedeeltelijk) van land tot land.
Maar wat is rechtvaardigheid? John Rawls geeft 2 beginselen:
1. Alle rechten gelden voor alle mensen
2. Ongelijke voorzieningen kunnen treffen om ongelijke positie op te lossen
Discrimineren is niet rechtvaardig, maar positief discrimineren kan dat wel zijn
Het recht heeft ook een technisch doel: het ordenen van de samenleving en het geven van regels om
conflicten te voorkomen. Het recht is daarom het geheel van overheidsregels dat de samenleving
ordent. Het recht houdt zich met nagenoeg alle aspecten van de samenleving bezig. Er kan een
indeling gemaakt worden in verschillende onderdelen (rechtsgebieden):
1. Staatsrecht
2. Bestuursrecht
3. Strafrecht
4. Burgerlijk recht
Het recht is een samenhangend geheel van gedragsnormen. Deze gedragsnormen zijn rechtsnormen
die een gedraging gebieden, verbieden of toestaan. De rechtsnormen zijn geschreven of
ongeschreven rechtsregels (gewoonterecht). Rechtsregels zijn gedragsvoorschriften over hoe het
recht door een ieder waarop de voorschriften betrekking heeft, moet worden toegepast.
Recht in beroepspraktijk
1. Ten aanzien van het eigen gedrag > Regels waaraan een pedagoog en onderwijskundige zich in
de uitoefening van zijn vak moet houden. Hierbij kun je denken aan de beroepscode van het
NVO
2. Ten aanzien van het gedrag van cliënten > Regels die bevoegdheden geven om te kunnen en
moeten handelen. Hierbij kun je denken aan kwaliteitsbeleid, instellingsbeleid, werkinstructies,
wetgeving en beleid ten aanzien van kinderen en jongeren en het VN-Verdrag inzake de Rechten
van het Kind
Waar kun je in de beroepspraktijk tegenaan lopen waarbij je het recht kunt gebruiken?
- Kinderen die in verband met een bedreiging van hun ontwikkeling in de opvoedingsomgeving
beschermd moeten worden door hulp en ondersteuning in de opvoedingsomgeving of
kinderbeschermingsmaatregelen
- Kinderen die met politie in aanraking komen vanwege het begaan van een overtreding of misdrijf,
waarbij sprake kan zijn ven een bedreigende ontwikkeling. Hulp en ondersteuning kan hierbij
gericht zijn op de opvoedingsondersteuning of kinderbeschermingsmaatregelen kunnen gericht
zijn op rehabilitatie.
- Kinderen die in Nederland als vluchteling of als migrant bescherming nodig hebben in verband
met een bedreigde ontwikkeling in het land van herkomst. Deze kinderen worden beschermd door
een recht op verblijf in verband met vervolging in het land van herkomst of de bedreiging van het
leven of onmenselijke, vernederende behandeling in het land van herkomst.
Bescherming van de ontwikkeling is dus niet het uitgangspunt in het migratierecht
- Alle kinderen hebben recht op (passend) onderwijs. Scholen moeten ervoor zorgen dat docenten
zodanig zijn toegerust dat elk kind het onderwijs krijgt waar hij recht op heeft.
1
,Hiërarchie in het recht
Helemaal bovenaan staan internationale- en Europese verdragen.
Dit is van invloed op de nationale wetten van landen die zich hebben
aangesloten bij deze internationale- en Europese verdragen. Onder
de nationaal wettelijke kaders staan de beleidsregels. Deze
beleidsregels geven invulling aan hoe je bepaalde wetgeving moet
uitvoeren. Onder de beleidsregels heb je
beroeps-/gedrags-/meldcodes.
Onderverdeling in het recht
- Nationaal recht versus internationaal recht
Een nationaal recht is vastgesteld door nationale organen. In
Nederland is dit vaak de regering samen met de Eerste en
Tweede Kamer. Een voorbeeld hiervan is de Jeugdwet.
Een internationaal recht is vastgesteld door internationale
organen, zoals de Verenigde Naties, de Raad van Europa en de
Europese Unie. Een voorbeeld hiervan is het Kinderrechtenverdrag.
- Materieel recht versus formeel recht
Materieel recht gaat over wat er in de rechtsregels staat. Bijvoorbeeld dat je moet betalen voor
de pizza die je hebt besteld. Wat mag en niet mag wordt dus aangegeven in het materieel
recht. Het materieel strafrecht staat in het Wetboek van Strafrecht.
Formeel recht (= procesrecht of kaderstellend recht) regelt hoe de pizzabezorger je kan
dwingen alsnog te betalen als je dat niet gedaan hebt. Met andere woorden: het formeel recht
regelt de wijze waarop het materieel recht gehandhaafd wordt. Het formeel strafrecht staat in
het Wetboek voor Strafvordering.
- Publiekrecht versus privaatrecht
Publiek recht regelt de verhouding tussen overheid en de burgers en de organisatie van de
staat. Bijvoorbeeld wie er wordt toegelaten als vluchteling of migrant in Nederland.
Privaatrecht (= burgerlijk-/ civielrecht) gaat over de verhouding tussen burgers of private
rechtspersonen (instellingen, organisaties, bedrijven) onderling in het recht. Bijvoorbeeld tot
welke leeftijd ouders de opvoeding en verzorging van hun kind moeten betalen. Belangrijke
wetboeken hierbij zijn het Burgerlijk Wetboek en het Wetboek van Burgerlijke Rechtsvordering
Publiekrecht
- Staatsrecht > Rechtsregels over de organisatie van de staat en zijn organen en bevoegdheden van
organen. Het gaat bijvoorbeeld over de taken van de regering en van de Tweede Kamer, over de
positie van ons staatshoofd en over het gemeentebestuur. De Grondwet is hierbij de belangrijkste
rechtsbron. Andere wetten zijn bijvoorbeeld de Provinciewet, de Gemeentewet en de Kieswet.
- Bestuursrecht > Administratief recht dat gaat over juridische bestuursactiviteit van de overheid.
Het geeft regels voor de uitoefening van de ordenende taak van de overheid. De belangrijkste
bron is de Algemene Wet Bestuursrecht. Hierin staat onder andere het fair play beginsel: de
overheid moet iedereen eerlijk en gelijkwaardig behandelen.
- Strafrecht > Beschrijft welke feiten/ gedragingen
strafbaar zijn. Belangrijke wetboeken zijn het
Wetboek van Strafrecht en het Wetboek van
Strafvordering.
- Sociaal zekerheidsrecht > Regelt de collectieve
voorzieningen voor bijvoorbeeld ouderen, zieken
en werklozen
- Migratierecht > Wie een verblijfsvergunning krijgt
2
, - Volkerenrecht (= internationaal publiek recht) > Regelt het recht tussen staten
Privaatrecht
- Personen- en familierecht > Regelt de verhoudingen binnen het gezin, taken van ouders,
minderjarigheid en gezag
- Vermogensrecht > Regelt verhoudingen tussen burgers over op geld waardeerbare zaken,
eigendomsrecht, koopovereenkomsten, huurovereenkomsten, maar ook ondernemingsrecht
- Rechtspersonen recht > Hoe een rechtspersoon (zoals een naamloze vennootschap of een
besloten vennootschap) moet worden opgericht en wie het binnen de rechtspersoon voor het
zeggen hebben, wordt hierin beschreven.
Staatsinrichting
Nederland is een constitutionele monarchie. We zijn een koninkrijk met als staatshoofd de Koning.
De macht ligt bij de Kroon en Staten-Generaal oftewel bij de Koning, de regering en het parlement
(Eerste en Tweede Kamer). De bevoegdheden van de koning zijn vastgelegd in de grondwet. De macht
van de Koning ligt aan banden. Hij ondertekent alleen wetten. De Koning is onschendbaar. De
ministers zijn verantwoordelijk voor het gedrag van de Koning (ministeriële verantwoordelijkheid).
Naast dat Nederland een constitutionele monarchie is, is er ook sprake van een parlementaire
democratie. Dit betekent dat we een volksvertegenwoordiging hebben, die verkozen worden via
verkiezingen. Het parlement wordt direct gekozen en de senaat wordt indirect gekozen. Hierbij is er
sprake van een democratische besluitvorming, oftewel de meerderheid van de stemmen is nodig. De
regering legt verantwoording af aan het parlement. En het parlement en de senaat controleert/
houdt toezicht op de regering. We hebben daarnaast een grondwet met grondrechten. In het
bijzonder artikel 1: iedereen is gelijk. Een ander belangrijk kenmerk van een parlementaire
democratie is de Trias Politica.
Trias Politica
Trias Politica is een theorie die geschreven is door Montesquieu (1748) ter voorkoming van
machtsmisbruik. Het is belangrijk dat de machten gescheiden zijn door middel van checks and
balances:
- Realiseren van toezichtssysteem (checks)
- Realiseren van een machtevenwicht (balances) > Een machtsevenwichts is al gerealiseerd wanneer
geen enkel orgaan alle macht naar zich toe kan trekken
In Nederland hebben we:
1. Een wetgevende macht > Regering en het parlement
2. Een uitvoerende macht > Regering (ministers en staatssecretarissen)
3. Een rechtsprekende macht > Hoge Raad, Gerechtshoven, Raad van State, Centrale Raad van
beroep, College van Beroep voor het Bedrijfsleven, rechtbanken
Tegenwoordig hebben we ook nog te maken met schaduwmachten. Het hoort eigenlijk niet bij de
machtenscheiding zoals die door Montesquieu bedoelt is, maar (sociale) media, ambtenaren en
externe adviesbureaus oefenen steeds meer macht uit op de uitvoerende macht.
Totstandkoming van wetten
1. Op initiatief van de regering > Regeringsvoorstel
Op initiatief van de Tweede Kamer > Initiatiefvoorstel
2. Na consultatie van de Eerste Kamer en Tweede Kamer
3. Na consultatie van de Raad van State
4. Vastelling/ ondertekening door de minister namens de regering en door de Koning
Soorten wetten en regels
- Formele wetten en regels > Kaderstellend-/ procesregels die vastgelegd zijn door de regering en
Staten-Generaal. Bijvoorbeeld de Jeugdwet.
3
, - Materiële wetten en regels > Bevatten inhoudelijke bepalingen vaak ter uitvoering van formele
wetten. Het zijn algemene verbindende voorschriften. Deze zijn niet vastgesteld door de regering
en Staten-Generaal
- Beleid vastgelegd in verorderingen, nota’s en circulaires > Dit zijn regels die vage normen in de
wetgeving uitleggen en regels die er zijn om wetgevingsdoelen te realiseren (uitvoeringsregels).
- Richtsnoeren, richtlijnen en werkinstructies > Dit zijn regels die nadere rechtsnormen stellen voor
de uitvoering van specifieke onderdelen van wetten en regelgeving
- Codes > Vaak zijn dit gedragsnormen voor professionals
Kinderrechten in wetten en regels
Kinderrechten in de Nederlands regelgeving kun je onder andere vinden in de Jeugdwet. Hierbij gaat
het vooral om de zorg, hulp en ondersteuning die verleent kan worden in situatie waarin dat nodig is.
Ook Boek 1, Titel 14 van het Burgerlijk Wetboek is hierbij heel belangrijk. Hierin staan met name
regels over gezag en kinderbeschermingsmaatregelen.
Een kernmerk van het jeugdrecht is dat het belang van het kind verankert is in de wetgeving. De Raad
voor Kinderbescherming kan ingezet worden voor advies over het belang van het kind. Een
kinderrechter is bevoegd om een oordeel te geven over op te leggen maatregelen en gezagskwesties.
Het jeugdrecht is het geheel van rechtsregels dat de positie van jeugdigen regelt. Dit jeugdrecht
is geen eigen rechtsgebied en valt ook niet onder één rechtsgebied. Zo bevat het onderdelen uit
het burgerlijk recht, het strafrecht en het bestuursrecht.
Ook bij het jeugdstrafrecht wordt het belang van het kind meegenomen. Zo wordt geregeld dat
jeugddelinquenten tussen de 12 en 18 jaar een passende maatregel of straf opgelegd krijgen in het
belang van het kind. Ook hierbij kan de Raad voor Kinderbescherming worden ingezet voor
advisering. Bovendien is er een kinderrechter die bevoegd is om een oordeel te geven over
overtredingen en misdrijven begaan door jeugddelinquenten.
De Vreemdelingenwet daarentegen kent geen specifieke regelgeving ter bescherming van de
ontwikkeling van kinderen.
Als we het hebben over het onderwijsrecht, dan hebben we het met name over de leerplichtwet en
sectorwetten. En sinds 2014 is er de Wet op passend onderwijs, dat regelt dat scholen een zorgplicht
hebben ten behoeve van leerlingen die extra ondersteuning nodig hebben. Deze wet geldt echter niet
voor het hoger onderwijs.
Internationaal recht
Het internationaal recht is afkomstig van internationale organisaties:
- Verenigde Naties: Is opgericht in 1945 en 193 landen zijn lid. Bestuursorganen zijn onder andere
Secretaris-generaal, Algemene Vergadering, Veiligheidsraad en het Internationaal Gerechtshof.
Gespecialiseerde organisaties zijn onder andere UNHCR, UNDP, UNICEF, UNESCO, WHO en
Wereldbank.
- Raad van Europa: Is opgericht in 1949 en 50 landen zijn lid. De aanleiding was het bevorderen van
eenheid tussen staten, vrede en democratie. Dit heeft geleidt tot het Verdrag voor de Rechten van
de Mens.
- Europese Unie: Is opgericht in 1958 en kent 27 lidstaten. Oorspronkelijk is het een economisch
samenwerkingsverband. Sinds de jaren ’90 vond verdere samenwerking plaats op politieel en
justitieel niveau en buitenlandbeleid. Sinds 2009 zijn er ook grondrechten vastgesteld.
Universele Verklaring van de Rechten van de Mens
De Universele Verklaring van de Rechten van de Mens (UVRM) uit 1948 heeft geen bindende werking
(je kunt er geen direct beroep op doen), maar wel belangrijke morele betekenis.
4
C1 – Inleiding in het recht: Kinderrechtenverdrag
Van ethiek naar recht
Als orthopedagoog krijg je te maken met juridische ethische dillema’s. Voorbeelden van ethische
dillema’s zijn: Mag de overheid ingrijpen bij kinderen met obesitas? Mag de overheid ingrijpen bij
ouders die hun kinderen niet willen laten inenten? Deze vragen kunnen beantwoord worden door het
geldende recht. Wat is rechtvaardig; wat is juist? De inhoud van het recht wordt door de politiek
bepaald en verschilt (gedeeltelijk) van land tot land.
Maar wat is rechtvaardigheid? John Rawls geeft 2 beginselen:
1. Alle rechten gelden voor alle mensen
2. Ongelijke voorzieningen kunnen treffen om ongelijke positie op te lossen
Discrimineren is niet rechtvaardig, maar positief discrimineren kan dat wel zijn
Het recht heeft ook een technisch doel: het ordenen van de samenleving en het geven van regels om
conflicten te voorkomen. Het recht is daarom het geheel van overheidsregels dat de samenleving
ordent. Het recht houdt zich met nagenoeg alle aspecten van de samenleving bezig. Er kan een
indeling gemaakt worden in verschillende onderdelen (rechtsgebieden):
1. Staatsrecht
2. Bestuursrecht
3. Strafrecht
4. Burgerlijk recht
Het recht is een samenhangend geheel van gedragsnormen. Deze gedragsnormen zijn rechtsnormen
die een gedraging gebieden, verbieden of toestaan. De rechtsnormen zijn geschreven of
ongeschreven rechtsregels (gewoonterecht). Rechtsregels zijn gedragsvoorschriften over hoe het
recht door een ieder waarop de voorschriften betrekking heeft, moet worden toegepast.
Recht in beroepspraktijk
1. Ten aanzien van het eigen gedrag > Regels waaraan een pedagoog en onderwijskundige zich in
de uitoefening van zijn vak moet houden. Hierbij kun je denken aan de beroepscode van het
NVO
2. Ten aanzien van het gedrag van cliënten > Regels die bevoegdheden geven om te kunnen en
moeten handelen. Hierbij kun je denken aan kwaliteitsbeleid, instellingsbeleid, werkinstructies,
wetgeving en beleid ten aanzien van kinderen en jongeren en het VN-Verdrag inzake de Rechten
van het Kind
Waar kun je in de beroepspraktijk tegenaan lopen waarbij je het recht kunt gebruiken?
- Kinderen die in verband met een bedreiging van hun ontwikkeling in de opvoedingsomgeving
beschermd moeten worden door hulp en ondersteuning in de opvoedingsomgeving of
kinderbeschermingsmaatregelen
- Kinderen die met politie in aanraking komen vanwege het begaan van een overtreding of misdrijf,
waarbij sprake kan zijn ven een bedreigende ontwikkeling. Hulp en ondersteuning kan hierbij
gericht zijn op de opvoedingsondersteuning of kinderbeschermingsmaatregelen kunnen gericht
zijn op rehabilitatie.
- Kinderen die in Nederland als vluchteling of als migrant bescherming nodig hebben in verband
met een bedreigde ontwikkeling in het land van herkomst. Deze kinderen worden beschermd door
een recht op verblijf in verband met vervolging in het land van herkomst of de bedreiging van het
leven of onmenselijke, vernederende behandeling in het land van herkomst.
Bescherming van de ontwikkeling is dus niet het uitgangspunt in het migratierecht
- Alle kinderen hebben recht op (passend) onderwijs. Scholen moeten ervoor zorgen dat docenten
zodanig zijn toegerust dat elk kind het onderwijs krijgt waar hij recht op heeft.
1
,Hiërarchie in het recht
Helemaal bovenaan staan internationale- en Europese verdragen.
Dit is van invloed op de nationale wetten van landen die zich hebben
aangesloten bij deze internationale- en Europese verdragen. Onder
de nationaal wettelijke kaders staan de beleidsregels. Deze
beleidsregels geven invulling aan hoe je bepaalde wetgeving moet
uitvoeren. Onder de beleidsregels heb je
beroeps-/gedrags-/meldcodes.
Onderverdeling in het recht
- Nationaal recht versus internationaal recht
Een nationaal recht is vastgesteld door nationale organen. In
Nederland is dit vaak de regering samen met de Eerste en
Tweede Kamer. Een voorbeeld hiervan is de Jeugdwet.
Een internationaal recht is vastgesteld door internationale
organen, zoals de Verenigde Naties, de Raad van Europa en de
Europese Unie. Een voorbeeld hiervan is het Kinderrechtenverdrag.
- Materieel recht versus formeel recht
Materieel recht gaat over wat er in de rechtsregels staat. Bijvoorbeeld dat je moet betalen voor
de pizza die je hebt besteld. Wat mag en niet mag wordt dus aangegeven in het materieel
recht. Het materieel strafrecht staat in het Wetboek van Strafrecht.
Formeel recht (= procesrecht of kaderstellend recht) regelt hoe de pizzabezorger je kan
dwingen alsnog te betalen als je dat niet gedaan hebt. Met andere woorden: het formeel recht
regelt de wijze waarop het materieel recht gehandhaafd wordt. Het formeel strafrecht staat in
het Wetboek voor Strafvordering.
- Publiekrecht versus privaatrecht
Publiek recht regelt de verhouding tussen overheid en de burgers en de organisatie van de
staat. Bijvoorbeeld wie er wordt toegelaten als vluchteling of migrant in Nederland.
Privaatrecht (= burgerlijk-/ civielrecht) gaat over de verhouding tussen burgers of private
rechtspersonen (instellingen, organisaties, bedrijven) onderling in het recht. Bijvoorbeeld tot
welke leeftijd ouders de opvoeding en verzorging van hun kind moeten betalen. Belangrijke
wetboeken hierbij zijn het Burgerlijk Wetboek en het Wetboek van Burgerlijke Rechtsvordering
Publiekrecht
- Staatsrecht > Rechtsregels over de organisatie van de staat en zijn organen en bevoegdheden van
organen. Het gaat bijvoorbeeld over de taken van de regering en van de Tweede Kamer, over de
positie van ons staatshoofd en over het gemeentebestuur. De Grondwet is hierbij de belangrijkste
rechtsbron. Andere wetten zijn bijvoorbeeld de Provinciewet, de Gemeentewet en de Kieswet.
- Bestuursrecht > Administratief recht dat gaat over juridische bestuursactiviteit van de overheid.
Het geeft regels voor de uitoefening van de ordenende taak van de overheid. De belangrijkste
bron is de Algemene Wet Bestuursrecht. Hierin staat onder andere het fair play beginsel: de
overheid moet iedereen eerlijk en gelijkwaardig behandelen.
- Strafrecht > Beschrijft welke feiten/ gedragingen
strafbaar zijn. Belangrijke wetboeken zijn het
Wetboek van Strafrecht en het Wetboek van
Strafvordering.
- Sociaal zekerheidsrecht > Regelt de collectieve
voorzieningen voor bijvoorbeeld ouderen, zieken
en werklozen
- Migratierecht > Wie een verblijfsvergunning krijgt
2
, - Volkerenrecht (= internationaal publiek recht) > Regelt het recht tussen staten
Privaatrecht
- Personen- en familierecht > Regelt de verhoudingen binnen het gezin, taken van ouders,
minderjarigheid en gezag
- Vermogensrecht > Regelt verhoudingen tussen burgers over op geld waardeerbare zaken,
eigendomsrecht, koopovereenkomsten, huurovereenkomsten, maar ook ondernemingsrecht
- Rechtspersonen recht > Hoe een rechtspersoon (zoals een naamloze vennootschap of een
besloten vennootschap) moet worden opgericht en wie het binnen de rechtspersoon voor het
zeggen hebben, wordt hierin beschreven.
Staatsinrichting
Nederland is een constitutionele monarchie. We zijn een koninkrijk met als staatshoofd de Koning.
De macht ligt bij de Kroon en Staten-Generaal oftewel bij de Koning, de regering en het parlement
(Eerste en Tweede Kamer). De bevoegdheden van de koning zijn vastgelegd in de grondwet. De macht
van de Koning ligt aan banden. Hij ondertekent alleen wetten. De Koning is onschendbaar. De
ministers zijn verantwoordelijk voor het gedrag van de Koning (ministeriële verantwoordelijkheid).
Naast dat Nederland een constitutionele monarchie is, is er ook sprake van een parlementaire
democratie. Dit betekent dat we een volksvertegenwoordiging hebben, die verkozen worden via
verkiezingen. Het parlement wordt direct gekozen en de senaat wordt indirect gekozen. Hierbij is er
sprake van een democratische besluitvorming, oftewel de meerderheid van de stemmen is nodig. De
regering legt verantwoording af aan het parlement. En het parlement en de senaat controleert/
houdt toezicht op de regering. We hebben daarnaast een grondwet met grondrechten. In het
bijzonder artikel 1: iedereen is gelijk. Een ander belangrijk kenmerk van een parlementaire
democratie is de Trias Politica.
Trias Politica
Trias Politica is een theorie die geschreven is door Montesquieu (1748) ter voorkoming van
machtsmisbruik. Het is belangrijk dat de machten gescheiden zijn door middel van checks and
balances:
- Realiseren van toezichtssysteem (checks)
- Realiseren van een machtevenwicht (balances) > Een machtsevenwichts is al gerealiseerd wanneer
geen enkel orgaan alle macht naar zich toe kan trekken
In Nederland hebben we:
1. Een wetgevende macht > Regering en het parlement
2. Een uitvoerende macht > Regering (ministers en staatssecretarissen)
3. Een rechtsprekende macht > Hoge Raad, Gerechtshoven, Raad van State, Centrale Raad van
beroep, College van Beroep voor het Bedrijfsleven, rechtbanken
Tegenwoordig hebben we ook nog te maken met schaduwmachten. Het hoort eigenlijk niet bij de
machtenscheiding zoals die door Montesquieu bedoelt is, maar (sociale) media, ambtenaren en
externe adviesbureaus oefenen steeds meer macht uit op de uitvoerende macht.
Totstandkoming van wetten
1. Op initiatief van de regering > Regeringsvoorstel
Op initiatief van de Tweede Kamer > Initiatiefvoorstel
2. Na consultatie van de Eerste Kamer en Tweede Kamer
3. Na consultatie van de Raad van State
4. Vastelling/ ondertekening door de minister namens de regering en door de Koning
Soorten wetten en regels
- Formele wetten en regels > Kaderstellend-/ procesregels die vastgelegd zijn door de regering en
Staten-Generaal. Bijvoorbeeld de Jeugdwet.
3
, - Materiële wetten en regels > Bevatten inhoudelijke bepalingen vaak ter uitvoering van formele
wetten. Het zijn algemene verbindende voorschriften. Deze zijn niet vastgesteld door de regering
en Staten-Generaal
- Beleid vastgelegd in verorderingen, nota’s en circulaires > Dit zijn regels die vage normen in de
wetgeving uitleggen en regels die er zijn om wetgevingsdoelen te realiseren (uitvoeringsregels).
- Richtsnoeren, richtlijnen en werkinstructies > Dit zijn regels die nadere rechtsnormen stellen voor
de uitvoering van specifieke onderdelen van wetten en regelgeving
- Codes > Vaak zijn dit gedragsnormen voor professionals
Kinderrechten in wetten en regels
Kinderrechten in de Nederlands regelgeving kun je onder andere vinden in de Jeugdwet. Hierbij gaat
het vooral om de zorg, hulp en ondersteuning die verleent kan worden in situatie waarin dat nodig is.
Ook Boek 1, Titel 14 van het Burgerlijk Wetboek is hierbij heel belangrijk. Hierin staan met name
regels over gezag en kinderbeschermingsmaatregelen.
Een kernmerk van het jeugdrecht is dat het belang van het kind verankert is in de wetgeving. De Raad
voor Kinderbescherming kan ingezet worden voor advies over het belang van het kind. Een
kinderrechter is bevoegd om een oordeel te geven over op te leggen maatregelen en gezagskwesties.
Het jeugdrecht is het geheel van rechtsregels dat de positie van jeugdigen regelt. Dit jeugdrecht
is geen eigen rechtsgebied en valt ook niet onder één rechtsgebied. Zo bevat het onderdelen uit
het burgerlijk recht, het strafrecht en het bestuursrecht.
Ook bij het jeugdstrafrecht wordt het belang van het kind meegenomen. Zo wordt geregeld dat
jeugddelinquenten tussen de 12 en 18 jaar een passende maatregel of straf opgelegd krijgen in het
belang van het kind. Ook hierbij kan de Raad voor Kinderbescherming worden ingezet voor
advisering. Bovendien is er een kinderrechter die bevoegd is om een oordeel te geven over
overtredingen en misdrijven begaan door jeugddelinquenten.
De Vreemdelingenwet daarentegen kent geen specifieke regelgeving ter bescherming van de
ontwikkeling van kinderen.
Als we het hebben over het onderwijsrecht, dan hebben we het met name over de leerplichtwet en
sectorwetten. En sinds 2014 is er de Wet op passend onderwijs, dat regelt dat scholen een zorgplicht
hebben ten behoeve van leerlingen die extra ondersteuning nodig hebben. Deze wet geldt echter niet
voor het hoger onderwijs.
Internationaal recht
Het internationaal recht is afkomstig van internationale organisaties:
- Verenigde Naties: Is opgericht in 1945 en 193 landen zijn lid. Bestuursorganen zijn onder andere
Secretaris-generaal, Algemene Vergadering, Veiligheidsraad en het Internationaal Gerechtshof.
Gespecialiseerde organisaties zijn onder andere UNHCR, UNDP, UNICEF, UNESCO, WHO en
Wereldbank.
- Raad van Europa: Is opgericht in 1949 en 50 landen zijn lid. De aanleiding was het bevorderen van
eenheid tussen staten, vrede en democratie. Dit heeft geleidt tot het Verdrag voor de Rechten van
de Mens.
- Europese Unie: Is opgericht in 1958 en kent 27 lidstaten. Oorspronkelijk is het een economisch
samenwerkingsverband. Sinds de jaren ’90 vond verdere samenwerking plaats op politieel en
justitieel niveau en buitenlandbeleid. Sinds 2009 zijn er ook grondrechten vastgesteld.
Universele Verklaring van de Rechten van de Mens
De Universele Verklaring van de Rechten van de Mens (UVRM) uit 1948 heeft geen bindende werking
(je kunt er geen direct beroep op doen), maar wel belangrijke morele betekenis.
4
