H4. Andere bronnen van verbintenissen dan overeenkomst, OD en gevaltypen
Een verbintenis = een rechtsbetrekking tussen een of meer personen tussen wie de een tot
een prestatie gerechtigd is (schuldeiser/crediteur) en de ander tot een prestatie verplicht is
(schuldenaar/debiteur).
Schuldenaar/debiteur Schuldeiser/ crediteur
(Passieve zijde (Actieve zijde)
Verbintenissen en overeenkomsten zijn niet hetzelfde: een overeenkomst is een bron van
een verbintenissen.
Art. 6:1 BW: verbintenissen kunnen slechts ontstaan, indien dit uit de wet voortvloeit
- HR: Quint/ Te poel: past in het stelsel van de wet en sluit bij de wel in de wet
geregelde gevallen”
- Er was geen wettelijke grondslag tot schadevergoeding, dus geen wettelijke
verbintenis tot schadevergoeding: HR oordeelde wel een verbintenis tot
schadevergoeding, het paste erin
Bronnen van verbintenissen:
- Overeenkomst
- Wet
- Ongeschreven recht
Open systeem van verbintenissen: het is niet onbeperkt, want het moet wel passen in het
stelsel van de wet en passen bij de verbintenissen die in de wet geregeld zijn (HR Quint/Te
Poel)
Verschillen tussen overeenkomst en onrechtmatige daad
Overeenkomst:
1. Structuur
- Overeenkomsten roepen 2 soorten verbintenissen in het leven: elkaars spiegelbeeld
a. Verbintenis tot levering: (debiteur) verkoper (crediteur) koper
b. Verbintenis tot betaling: (crediteur) verkoper (debiteur) koper
2. Inhoud
- Ze worden vrijwillig aangegaan
- Rechtsgevolgen worden in beginsel door de overeenkomst bepaald: je hebt ze
bewust gekozen
o Afhankelijk van wil van partijen
- Rechtshandeling
Onrechtmatige daad:
1. Structuur
- Als onrechtmatige daad worden aangemerkt een inbreuk op een recht en een doen
of nalaten in strijd met een wettelijke plicht, of met hetgeen volgens ongeschreven
recht in het maatschappelijk verkeer betaamt, een en ander behoudens de
aanwezigheid van een rechtvaardigingsgrond.
- A (debiteur) B (crediteur)
, 2. Inhoud
- Vloeit voort uit de wet
- Niet het rechtsgevolg uit wil van de partijen. Rechtsgevolgen van rechtswege
- Rechtsgevolgen treden in onafhankelijk van de wil van partijen
- Feitelijke handeling
Zaakwaarneming, onverschuldigde betaling en ongerechtvaardigde verrijking
Zaakwaarneming: art 6:198 jo 199 BW
Het bewust en op redelijke grond behartigen van een ander zonder dat daaraan een
rechtshandeling of een rechtsverhouding ten grondslag ligt.
- Geen rechtshandeling, maar onrechtmatige daad
- Redelijke grond: afwezigheid of door ziekte
- Inlichtingenplicht: je bent verplicht
Onverschuldigde betaling: art 6:203 e.v. BW
Degene die zonder dat daartoe een rechtsgrond bestond een prestatie verricht, kan deze
prestatie van degene voor wie is gepresteerd als onverschuldigd betaald terugvorderen
- Onrechtmatige daad
- Doel: Ongerechtvaardigde vermogensverschuiving recht trekken
Wanneer is iets onverschuldigd?
- Rechtsgrond heeft nooit bestaan (betaald vanwege dwaling omtrent een
openstaande schuld of over de persoon van schuldeiser)
- Rechtsgrond is met terugwerkende kracht komen te vervallen (bv na vernietiging van
een overeenkomst wegens een wilsgebrek)
Ongerechtvaardigde verrijking: art 6:212 BW
Het ongedaan maken van een zonder rechtsgrond verrichte prestatie
- Doel: Ongerechtvaardigde vermogensverschuiving recht trekken
- Schadevergoeding tot stand brengen
Onrechtmatige daad
Contractuele aansprakelijkheid: het gaat om de situatie waarbij 2 partijen een overeenkomst
hebben gesloten, waarbij de overeenkomst door 1 partij niet goed wordt nagekomen en de
andere partij dus schade lijdt
- Art 6:74 BW
Schade toebrengen aan een persoon waarmee je geen contractuele relatie hebt:
- Onrechtmatige daad ex art 6:162 BW
Persoon kan ook aansprakelijk zijn als een derde een onrechtmatige daad pleegt
- Kwalitatieve aansprakelijkheid: ouders die verantwoordelijk zijn
o Aansprakelijkheid die je hebt voor de gedragingen van anderen
o Art 6:169-6:185 BW
Art 6:162
Lid 1: vereisten voor onrechtmatige daad
Lid 2: verschillende soorten van onrechtmatigheid
Lid 3: toerekenbaarheid
Als onrechtmatige daad worden aangemerkt een inbreuk op een recht en een doen of
nalaten in strijd met een wettelijke plicht, of met hetgeen volgens ongeschreven recht in het
Een verbintenis = een rechtsbetrekking tussen een of meer personen tussen wie de een tot
een prestatie gerechtigd is (schuldeiser/crediteur) en de ander tot een prestatie verplicht is
(schuldenaar/debiteur).
Schuldenaar/debiteur Schuldeiser/ crediteur
(Passieve zijde (Actieve zijde)
Verbintenissen en overeenkomsten zijn niet hetzelfde: een overeenkomst is een bron van
een verbintenissen.
Art. 6:1 BW: verbintenissen kunnen slechts ontstaan, indien dit uit de wet voortvloeit
- HR: Quint/ Te poel: past in het stelsel van de wet en sluit bij de wel in de wet
geregelde gevallen”
- Er was geen wettelijke grondslag tot schadevergoeding, dus geen wettelijke
verbintenis tot schadevergoeding: HR oordeelde wel een verbintenis tot
schadevergoeding, het paste erin
Bronnen van verbintenissen:
- Overeenkomst
- Wet
- Ongeschreven recht
Open systeem van verbintenissen: het is niet onbeperkt, want het moet wel passen in het
stelsel van de wet en passen bij de verbintenissen die in de wet geregeld zijn (HR Quint/Te
Poel)
Verschillen tussen overeenkomst en onrechtmatige daad
Overeenkomst:
1. Structuur
- Overeenkomsten roepen 2 soorten verbintenissen in het leven: elkaars spiegelbeeld
a. Verbintenis tot levering: (debiteur) verkoper (crediteur) koper
b. Verbintenis tot betaling: (crediteur) verkoper (debiteur) koper
2. Inhoud
- Ze worden vrijwillig aangegaan
- Rechtsgevolgen worden in beginsel door de overeenkomst bepaald: je hebt ze
bewust gekozen
o Afhankelijk van wil van partijen
- Rechtshandeling
Onrechtmatige daad:
1. Structuur
- Als onrechtmatige daad worden aangemerkt een inbreuk op een recht en een doen
of nalaten in strijd met een wettelijke plicht, of met hetgeen volgens ongeschreven
recht in het maatschappelijk verkeer betaamt, een en ander behoudens de
aanwezigheid van een rechtvaardigingsgrond.
- A (debiteur) B (crediteur)
, 2. Inhoud
- Vloeit voort uit de wet
- Niet het rechtsgevolg uit wil van de partijen. Rechtsgevolgen van rechtswege
- Rechtsgevolgen treden in onafhankelijk van de wil van partijen
- Feitelijke handeling
Zaakwaarneming, onverschuldigde betaling en ongerechtvaardigde verrijking
Zaakwaarneming: art 6:198 jo 199 BW
Het bewust en op redelijke grond behartigen van een ander zonder dat daaraan een
rechtshandeling of een rechtsverhouding ten grondslag ligt.
- Geen rechtshandeling, maar onrechtmatige daad
- Redelijke grond: afwezigheid of door ziekte
- Inlichtingenplicht: je bent verplicht
Onverschuldigde betaling: art 6:203 e.v. BW
Degene die zonder dat daartoe een rechtsgrond bestond een prestatie verricht, kan deze
prestatie van degene voor wie is gepresteerd als onverschuldigd betaald terugvorderen
- Onrechtmatige daad
- Doel: Ongerechtvaardigde vermogensverschuiving recht trekken
Wanneer is iets onverschuldigd?
- Rechtsgrond heeft nooit bestaan (betaald vanwege dwaling omtrent een
openstaande schuld of over de persoon van schuldeiser)
- Rechtsgrond is met terugwerkende kracht komen te vervallen (bv na vernietiging van
een overeenkomst wegens een wilsgebrek)
Ongerechtvaardigde verrijking: art 6:212 BW
Het ongedaan maken van een zonder rechtsgrond verrichte prestatie
- Doel: Ongerechtvaardigde vermogensverschuiving recht trekken
- Schadevergoeding tot stand brengen
Onrechtmatige daad
Contractuele aansprakelijkheid: het gaat om de situatie waarbij 2 partijen een overeenkomst
hebben gesloten, waarbij de overeenkomst door 1 partij niet goed wordt nagekomen en de
andere partij dus schade lijdt
- Art 6:74 BW
Schade toebrengen aan een persoon waarmee je geen contractuele relatie hebt:
- Onrechtmatige daad ex art 6:162 BW
Persoon kan ook aansprakelijk zijn als een derde een onrechtmatige daad pleegt
- Kwalitatieve aansprakelijkheid: ouders die verantwoordelijk zijn
o Aansprakelijkheid die je hebt voor de gedragingen van anderen
o Art 6:169-6:185 BW
Art 6:162
Lid 1: vereisten voor onrechtmatige daad
Lid 2: verschillende soorten van onrechtmatigheid
Lid 3: toerekenbaarheid
Als onrechtmatige daad worden aangemerkt een inbreuk op een recht en een doen of
nalaten in strijd met een wettelijke plicht, of met hetgeen volgens ongeschreven recht in het
