ORGANISCHE CHEMIE NOMENCLATUUR – 1E BACH BIOMED
Nomenclatuur alkanen (CnH2n+2)
Regel 1
- Ketenlengte vd langste keten = stamnaam
o Alle mogelijke opties checken!!
Regel 2
- Substituenten een zo laag mogelijk plaatsnummer
o Reeks waarin bij het eerst optredenede verschil het kleinste getal staat w
gekozen
Regel 3
- Naam onvertakte zijketen = naam alkaan -aan + yl
- Naam vertakte zijketen = naam vh langste alkaan id zijketen + plaatsnummer + yl
o Volledige naam vertakte zijketen tussen haakjes zetten!
Regel 4
- Voor de naam van elke zijketen komt
o Het rangnummer
o evt numeriek voorvoegsel (di-, tri-, tetra-, …)
- Verschillende substituenten in alfabetische volgorde met hun nummer voor de naam
o Numerieke voorvoegsels niet meetellen enkel bij de tussen haakjes (vertakte
ketens dus)
- Verschillende ketens van gelijke lengte in een alkaan? De hoofdketen is de keten met
het grootste aantal zijketens
- Plaatsnummers onderscheiden door komma, plaatsnummer en woord door een
streepje
pag. 1
, ORGANISCHE CHEMIE NOMENCLATUUR – 1E BACH BIOMED
Nomenclatuur cycloalkanen (CnH2n)
Regel 1
- Naam: cyclo + naam van het alkaan
Regel 2
- Substituent = de alkylgroep (met een halogeen-, nitro- of alkoxygroep)
o Tenzij zijketen = keten met een prioritaire groep zoals hydroxylgroep,
aminogroep
- Monogesubstitueerde ring heeft geen nummering nodig
Regel 3
- Meer dan 1 substituent heeft wel een nummering nodig
- 2 substituenten:
o Alfabetische volgorde
o Eerstgenoemde heeft laagste nummer
Regel 4
- Meer dan 2 substituenten: vanuit elke gesubstitueerde positie twee mogelijke
richtingen om te nummeren
o Reeks kiezen waarin bij het eerste optredende verschil het kleinste getal staat
o Alfabetische volgorde
Regel 5
- Meerdere ringen
o Cyclische keten met het grootste aantal koolstofatomen = stamnaam
o Andere ringen = substituenten → met ‘yl’
- Gerangschikt onder C in de naamgeving
pag. 2
, ORGANISCHE CHEMIE NOMENCLATUUR – 1E BACH BIOMED
Nomenclatuur alkylhalogeniden en ethers
Alkylhalogeniden
→ gebruikersnaam= naam alkylgroep + “fluoride”, “bromide”, “chloride” of “iodide”
→ IUPAC-naam = (plaatsnummers + numerieke voorvoegsels +) naam halogenen + naam
alkaan
Ethers
→ gebruikersnaam = alkyl (in alfabetische volgorde) + ether
→ IUPAC-naam:
o Ether = substituent op een alkaan
o Onvertakte keten: alkyl – “yl” + oxy
o Vertakte keten
Gebruikersnaam: alkyl – “yl” + “oxy”
IUPAC-naam: alkanyl + “oxy”
pag. 3
Nomenclatuur alkanen (CnH2n+2)
Regel 1
- Ketenlengte vd langste keten = stamnaam
o Alle mogelijke opties checken!!
Regel 2
- Substituenten een zo laag mogelijk plaatsnummer
o Reeks waarin bij het eerst optredenede verschil het kleinste getal staat w
gekozen
Regel 3
- Naam onvertakte zijketen = naam alkaan -aan + yl
- Naam vertakte zijketen = naam vh langste alkaan id zijketen + plaatsnummer + yl
o Volledige naam vertakte zijketen tussen haakjes zetten!
Regel 4
- Voor de naam van elke zijketen komt
o Het rangnummer
o evt numeriek voorvoegsel (di-, tri-, tetra-, …)
- Verschillende substituenten in alfabetische volgorde met hun nummer voor de naam
o Numerieke voorvoegsels niet meetellen enkel bij de tussen haakjes (vertakte
ketens dus)
- Verschillende ketens van gelijke lengte in een alkaan? De hoofdketen is de keten met
het grootste aantal zijketens
- Plaatsnummers onderscheiden door komma, plaatsnummer en woord door een
streepje
pag. 1
, ORGANISCHE CHEMIE NOMENCLATUUR – 1E BACH BIOMED
Nomenclatuur cycloalkanen (CnH2n)
Regel 1
- Naam: cyclo + naam van het alkaan
Regel 2
- Substituent = de alkylgroep (met een halogeen-, nitro- of alkoxygroep)
o Tenzij zijketen = keten met een prioritaire groep zoals hydroxylgroep,
aminogroep
- Monogesubstitueerde ring heeft geen nummering nodig
Regel 3
- Meer dan 1 substituent heeft wel een nummering nodig
- 2 substituenten:
o Alfabetische volgorde
o Eerstgenoemde heeft laagste nummer
Regel 4
- Meer dan 2 substituenten: vanuit elke gesubstitueerde positie twee mogelijke
richtingen om te nummeren
o Reeks kiezen waarin bij het eerste optredende verschil het kleinste getal staat
o Alfabetische volgorde
Regel 5
- Meerdere ringen
o Cyclische keten met het grootste aantal koolstofatomen = stamnaam
o Andere ringen = substituenten → met ‘yl’
- Gerangschikt onder C in de naamgeving
pag. 2
, ORGANISCHE CHEMIE NOMENCLATUUR – 1E BACH BIOMED
Nomenclatuur alkylhalogeniden en ethers
Alkylhalogeniden
→ gebruikersnaam= naam alkylgroep + “fluoride”, “bromide”, “chloride” of “iodide”
→ IUPAC-naam = (plaatsnummers + numerieke voorvoegsels +) naam halogenen + naam
alkaan
Ethers
→ gebruikersnaam = alkyl (in alfabetische volgorde) + ether
→ IUPAC-naam:
o Ether = substituent op een alkaan
o Onvertakte keten: alkyl – “yl” + oxy
o Vertakte keten
Gebruikersnaam: alkyl – “yl” + “oxy”
IUPAC-naam: alkanyl + “oxy”
pag. 3
