1: WHAT’S IN A NAME? LEADERSHIP
WAAROM is leiderschap belangrijk?
Uitdagingen in de zorg:
- Verschuiving in leiderschapsstijlen
o It’s a VUCA world:
§ Volatiel: snelle en onvoorspelbare veranderingen o Evolueren naar BANI wereld
§ Uncertain: onzekerheid, wereld die moeilijk voorspelbaar is • Brittle: breekbaar
§ Complex: comorbiditeit, vergrijzing, vpk tekort • Anxious: angstig
§ Ambiguity: dubbelzinnigheid/onduidelijkheid, omgaan met • Nonlinear
tegenstellingen • Incomprehensible: onbegrijpelijk
§ à veel factoren en verbanden, die niet altijd duidelijk à beschijft meer hoe de wereld aanvoelt
antwoorden geven § Doordat mensen angstiger worden,
§ In leiderschap betekent dit dat je moet kunnen omgaan idee van wereldvrede, merken we een
met: evolutie hoe mensen kijken naar de
• Verandering, onzekerheid, verschillende huidige wereld
belangen, situaties zonder zwart-wit oplossing § Meer kwetsbare omgeving met meer
angst, zeer bewust naar kijken ook
vanuit leiderschapsaspect
- Lineair versus complex thinking
o Snelheid waarmee innovaties op on zien afkomen, veranderingen liggen zeer hoog
o In theorie is er geen verschil tussen theorie en praktijk, maar in praktijk is er wel verschil (12 honden evenveel eten,
praktijk nooit zeker weten)
§ Lineair: 12 pups een kommetje ten geeft & gaan ongeveer hetzelfde aantal eten krijgen
§ Complex: moeilijk in te schatten welke pup naar welke kom gaat om te eten
o Moeilijk om in de zorg te voorspellen en in te schatten wat zal komen
o Complexiteit wordt intenser, de innovatie en de snelheid waarmee het op ons afkomt is erg hoog
o Moeilijk om inschatting te maken over wat zal komen ook stijgende complexiteit: de patiënt, we zien meer en meer
patiënten doordat ze langer leven, interventies mogelijk zijn, co-morbiditeit stijgt, multi-morbiditeit, zorg voor onze
patiënten in de gezondheidszorg wordt meer complexer
- Complexiteit van patiënt groeit ook
o Comorbiditeiten
o Multimorbiditeit
o Complexere zorg
- Verpleegkundig beroep is steeds aan het evolueren:
o Zorg wordt geconfronteerd met verschillende grote uitdagingen
§ Vergrijzing, meer complexe zorg, weinig middelen, chronisch zieken …
§ Te korten van verpleegkundigen
§ Juridisch: bv opleiding 4j, basis en VVAZ, …
§ Fragmentatie: ipv zorg geheel beeld bekijken voor patiënt
o Alles draagt bij aan de uitdagingen van leidinggevenden
§ Met andere woorden zijn we onderheven aan een constant veranderlijke wereld en moeten we leren
omgaan met “change”.
• Dit betekent dat een master verpleegkunde/vroedkunde de leiderschapscapaciteiten moet
hebben om hiermee te gaan.
§ Nood aan nieuwe care models op maat van patiënten (voorbeelden niet kennen)
§ Nood aan het reduceren van verspilling in de zorg
• Tussen 20-40% van de patiënten krijgen onnuttige zorg of zelfs schadelijke
§ Preventief beleid schiet te kort en faalt
§ Praktijk loopt erg veel jaren achter op de evidentie die er gevonden wordt: door de snelheid ervan: The leaky
research pipeline: minder dan 14% van de evidentie wordt geïmplementeerd, wat is de sustainability
1
,The future of nursing: quotes uit ppt
- Sterk leiderschap is nodig om de gezondheidszorg te verbeteren en te transformeren.
- Verpleegkundigen moeten leiderschap opnemen op alle niveaus (bedside tot bestuur) en samenwerken met andere
disciplines.
- Er is momenteel een tekort aan voldoende én goed voorbereide verpleegkundige leiders.
- Daarom moet het leiderschap, managementvermogen en professioneel handelen van verpleegkundigen versterkt worden.
- Beleidsmaatregelen zijn nodig om onderwijs, werkomstandigheden, verloning, inzetbaarheid en behoud van verpleegkundigen
te verbeteren.
- Extra investeringen in opleidingen, vaardigheden en jobs zijn noodzakelijk én moeten duurzaam ondersteund worden.
Hoe omgaan met veranderingen?
• Mind the gap: kloof tussen kennis en praktijk dichten door informatie correct over te brengen en
nieuwe interventies effectief te implementeren (overbrengen van info)
• Als je iets wil gaan veranderen in praktijk: 70% van de veranderingen NIET slagen op verschillende
momenten bv bij het opstart
• De praktijk in de gezondheidszorg loopt vaak jaren achter op wat wetenschappelijk al bewezen is.
• Leiderschap speelt cruciale rol, om op voorhand proactief te gaan nadenken: als er een
verandering op ons afkomt, hoe kan ik daar als leidinggevende mee omgaan
Veel onderzoek gedaan, maar steeds een lek, leiderschap en hoe je leiderschap opneemt, is een cruciale
factor, maar dan weten we nog niet of die op lange termijn houdbaar is!
A Hype or a Proven concept?
- Containerbegrip geworden bv je hoort er iets van op de radio
- Hype:
o Als je in de Standaard boekhandel gaat kijken, vind je veel over leiderschap, veel leiderschapsstijlen/modellen:
authentiek, toxisch, … (101 leiderschapsstijlen)
§ Niet al die stijlen zijn wetenschappelijk onderbouwd
§ Heel vaak zaken blijft hernoemen bv ethisch en authentiek belangrijk zijn
- PROVEN (bewezen)
o Onderzoek toont wel aan dat leiderschap: impact heeft op patiëntveiligheid, team functioneren, burn-out vermindert
- Invloed = Essentie van leiderschap:
o ‘Invloed’ gaat over hoe een leider een medewerker ‘bereikt’, ‘raakt’ à Effect hebben
o Macht beïnvloedt de keuze van beïnvloedingstactiek en modereert het effect ervan
Paradigm shift: old to new leadership:
Waarom is (verbindend) leiderschap belangrijk?
- Oud leiderschapsparadigma: Big hero leiderschap: één sterke leider centraal, beslissingen komen van bovenaf
- Nieuw leiderschapsparadigma: shared en verbindend leiderschap: leiderschap wordt gedeeld, meerdere mensen nemen de
verantwoordelijkheid
= er is een shift geweest van 1 persoon die in het midden staat, 1 sterke leider aan de top à naar een nieuw soort leiderschap, namelijk
shared leiderschap: leiderschap is gedeeld, samenwerking staat centraal
Het gaat niet meer over een positie waar iemand in zat bv paradigma shift naar gedeeld leiderschap, waarbij dat iemand die aan het
hoofd staat van een organisatie is het moeilijk om daar mee in conflict te gaan, nu zien we een shift, nu iedereen aan de tafel heeft
dezelfde waarde, onafhankelijk of je veel ervaring of weinig ervaring hebt, ceo bent of werknemer bent
WAT is leiderschap?
Northouse (2021) = als een proces waarbij een individu een groep mensen beïnvloedt om zo een gezamenlijk doel te bereiken. De
nadruk hierbij ligt op het bereiken van het gezamenlijk doel. Het beïnvloeden van anderen heeft dus een specifieke functie + rol van
invloed
= (containerbegrip) iemand in staat is om een groep van mensen mee te nemen, die te gaan beïnvloeden om een gezamenlijk doel te
bereiken!
Definitie Yukl: “Leiderschap is het proces van het beïnvloeden van anderen om te begrijpen en overeenstemming te bereiken over
wat gedaan moet worden en hoe dit moet gebeuren, evenals het proces van het faciliteren van individuele en collectieve
inspanningen om gedeelde doelstellingen te bereiken
2
,Effectief leiderschap: Wanneer is leiderschap effectief?
Ondanks het algemeen erkende belang van leiderschap bij het creëren van gezonde werkomgevingen, is er in de literatuur veel
discussie over de vraag wat effectief leiderschap. Of je als leider effectief leiderschap opneemt hangt af van volgende drie factoren:
- Jij als leider: wie ben jij en hoe neem jij op
- Jouw volgers (=medewerkers/teamgenoten): moeten mee zijn Leider
o Je kan dit alleen maar als je ook uw volgers mee hebt! (als de rest van de groep dat
niet denken)
- De context: hoe goed je ook leider wil zijn, altijd afhankelijk van de context Medewerkers/
o Hoe goed je ook leiding neemt, altijd afhankelijk zijn van de context waarin je werkt teamgenoten
(volgers)
Context
o Voorbeeld: woonzorgcentrum zonder hulpmiddelen of team
Wat werkt in de praktijk?
Leiderschapstijlen en hun impact in de zorg
§ Leiderschapsstijlen kunnen in het algemeen worden gecategoriseerd als gericht op menselijke relaties of op het volbrengen
van taken.
§ Relationeel gerichte leiderschapsstijlen leiden vaker tot positieve resultaten in vergelijking met taakgerichte
leiderschapsstijlen.
§ Uit een systematisch literatuuroverzicht van Cummings en collega’s kan je besluiten dat ook in de gezondheidszorg
voornamelijk relationeel leiderschap een effect heeft en dit zowel naar medewerkers (bv. betere jobtevredenheid) als ook naar
patiëntenuitkomsten.
SAMENGEVAT: effectief leiderschap vraagt een evenwicht tussen taakgericht en relatiegerichte aspecten. Beide zijn noodzakelijk. Maar
de manier waarop een leider met zijn of haar team omgaat – het relationele aspect – is er veel evidentie rond positieve associaties op 4
verschillende niveaus.
• Relatie: (transformationeel, authentiek, .. LS stijlen)
• Taak: (instrumenteel, transactioneel, … LS stijlen)
Welke leiderschapsstijl heeft meeste effect: relatiegericht (hier moeten op inzetten)
Het belang van effectief followership:
- Effectieve volgers denken zelfstandig, zijn actief betrokken en
Effectief followership is cruciaal voor het succes van een
gedragen zich bijna zoals effectieve leiders.
organisatie: goede volgers ondersteunen leiderschap en
- Ineffectieve volgers volgen blind of ondermijnen het leiderschap.
versterken team- en organisatieprestaties.
- Pragmatische overlevers wisselen tussen stijlen afhankelijk van
Robert Kelley onderscheidt 5 types volgers: de situatie en kunnen wijzen op een zwakkere organisatiecultuur.
- De kwaliteit van de relatie tussen leider en volger (De Leader–
- De effectieve volger Member Exchange en LMX-theorie) bepaalt sterk de prestaties:
- De conformist o Hoge LMX → wederzijds vertrouwen, respect, steun, groei
- De passieve volger → betere prestaties, motivatie, tevredenheid,
- De vervreemde volger betrokkenheid, loyaliteit en vrijwillige inzet...
- De pragmatische overlever o Lage LMX → minder betrokkenheid en minder positieve
uitkomsten.
Deze stijlen zijn gebaseerd op twee dimensies:
- Kritisch/zelfstandig denken en actieve of passieve betrokkenheid
Levels van conceptualisatie van leiderschap
- Individu: persoonlijk
- Dyade: duo
- Groep
- Organisatie bv studentenvertegenwoordiger, rol in KULeuven
3
, MANAGEMENT VS LEIDERSCHAP !!!!!
Management (controverse)
Management (harD) Leadership (harT)
=Leiding geven =Leiderschap
Is meer gefocust op orde en controle Is meer gefocust op het menselijk aspect, het emotionele
Sleutelcomponent is efficiëntie, het doel bereiken met zo weinig Sleutelcomponent is effectiviteit, het doel bereiken dat je wil
mogelijk middelen bereiken
Is meer gericht op actuele situatie Meer toekomstgericht, dimensie van verandering staat
centraal
Impliceert: risico’s beperken, rationele dimensie belangrijk Impliceert: wil risico’s nemen, met emoties werken
Plannen, begroten, organiseren, staffen, voldoende opvang, De richting uitzetten, mensen verbinden, motiveren, inspireren,
iemand is ziek, controleren, problem solving, naar naar verandering en beweging streven, constant in beweging,
voorspelbaarheid en ordening streven vertrekt vanuit toekomstbeeld
Verschil leider & leidinggevende!!!!
• Leidinggevende: krijgt officieel het mandaat, hiërarchisch leiderschap, iemand die in de hiërarchie van een organisatie de
functie krijgt en mandaat krijgt over een bepaald team
• Leider: ruimer en breder, kan je bij ieder van ons zien, is veel breder dan professionele context, in de zorg zien we dat vaak bij
verpleegkundige die de rol van mentor opnemen
Goede leider à 5 vijfpraktijken, 10 gedragingen gaat volgen
Soorten leiderschap (Wanneer, welke? Wat is verschil? (controverse))
Formeel versus informeel leiderschap:
- Individueel:
o Formeel: Leiderschap als een rol van een persoon met geformaliseerde bevoegdheden: ‘assigned leadership’
o Informeel: Niet gelinkt aan titel of positie
- Collectief: gezamenlijk beïnvloedingsproces
Formeel Informeel
= leiderschap als een rol van een persoon met geformaliseerde = NIET gelinkt aan titel of positie: het leiderschap dat ontstaat via
bevoegdheden interactie tussen mensen ontstaat (complexity science)
Wordt ook assigned leadership genoemd (benoemd, verkozen, Wordt ook emergent leadership genoemd
aangesteld, uitgeroepen)
Situaties: Situaties:
- Verantwoordelijke tijdens een vroege shift - Nieuwe collega spontaan ondersteunen
- Stagebegeleider (taak, formeel om die dag de leider te - Leider in huishouden
zijn) - Leiderschapsrol in een groepswerk (niet afgesproken is)
- Mentor - Jeugdbeweging (kind dat aan spelen is en je groep meetrekt)
- Hoofdverpleegkundige/vroedvrouw - Familielid die de gids is op een wandeling
- Leiding jeugdbeweging (groep verantwoordelijk)
Vriendengroep, huishouden, groepswerk, student begeleiden op
Scouts, werk, benoemt tot een rol, professioneel, stage, reanimatie, medestudenten, teamvergadering, copiloot zijn in
hoofdverpleegkundige, managers, mentor, kapitein voetbalploeg auto, studenten begeleiden op stage
4
WAAROM is leiderschap belangrijk?
Uitdagingen in de zorg:
- Verschuiving in leiderschapsstijlen
o It’s a VUCA world:
§ Volatiel: snelle en onvoorspelbare veranderingen o Evolueren naar BANI wereld
§ Uncertain: onzekerheid, wereld die moeilijk voorspelbaar is • Brittle: breekbaar
§ Complex: comorbiditeit, vergrijzing, vpk tekort • Anxious: angstig
§ Ambiguity: dubbelzinnigheid/onduidelijkheid, omgaan met • Nonlinear
tegenstellingen • Incomprehensible: onbegrijpelijk
§ à veel factoren en verbanden, die niet altijd duidelijk à beschijft meer hoe de wereld aanvoelt
antwoorden geven § Doordat mensen angstiger worden,
§ In leiderschap betekent dit dat je moet kunnen omgaan idee van wereldvrede, merken we een
met: evolutie hoe mensen kijken naar de
• Verandering, onzekerheid, verschillende huidige wereld
belangen, situaties zonder zwart-wit oplossing § Meer kwetsbare omgeving met meer
angst, zeer bewust naar kijken ook
vanuit leiderschapsaspect
- Lineair versus complex thinking
o Snelheid waarmee innovaties op on zien afkomen, veranderingen liggen zeer hoog
o In theorie is er geen verschil tussen theorie en praktijk, maar in praktijk is er wel verschil (12 honden evenveel eten,
praktijk nooit zeker weten)
§ Lineair: 12 pups een kommetje ten geeft & gaan ongeveer hetzelfde aantal eten krijgen
§ Complex: moeilijk in te schatten welke pup naar welke kom gaat om te eten
o Moeilijk om in de zorg te voorspellen en in te schatten wat zal komen
o Complexiteit wordt intenser, de innovatie en de snelheid waarmee het op ons afkomt is erg hoog
o Moeilijk om inschatting te maken over wat zal komen ook stijgende complexiteit: de patiënt, we zien meer en meer
patiënten doordat ze langer leven, interventies mogelijk zijn, co-morbiditeit stijgt, multi-morbiditeit, zorg voor onze
patiënten in de gezondheidszorg wordt meer complexer
- Complexiteit van patiënt groeit ook
o Comorbiditeiten
o Multimorbiditeit
o Complexere zorg
- Verpleegkundig beroep is steeds aan het evolueren:
o Zorg wordt geconfronteerd met verschillende grote uitdagingen
§ Vergrijzing, meer complexe zorg, weinig middelen, chronisch zieken …
§ Te korten van verpleegkundigen
§ Juridisch: bv opleiding 4j, basis en VVAZ, …
§ Fragmentatie: ipv zorg geheel beeld bekijken voor patiënt
o Alles draagt bij aan de uitdagingen van leidinggevenden
§ Met andere woorden zijn we onderheven aan een constant veranderlijke wereld en moeten we leren
omgaan met “change”.
• Dit betekent dat een master verpleegkunde/vroedkunde de leiderschapscapaciteiten moet
hebben om hiermee te gaan.
§ Nood aan nieuwe care models op maat van patiënten (voorbeelden niet kennen)
§ Nood aan het reduceren van verspilling in de zorg
• Tussen 20-40% van de patiënten krijgen onnuttige zorg of zelfs schadelijke
§ Preventief beleid schiet te kort en faalt
§ Praktijk loopt erg veel jaren achter op de evidentie die er gevonden wordt: door de snelheid ervan: The leaky
research pipeline: minder dan 14% van de evidentie wordt geïmplementeerd, wat is de sustainability
1
,The future of nursing: quotes uit ppt
- Sterk leiderschap is nodig om de gezondheidszorg te verbeteren en te transformeren.
- Verpleegkundigen moeten leiderschap opnemen op alle niveaus (bedside tot bestuur) en samenwerken met andere
disciplines.
- Er is momenteel een tekort aan voldoende én goed voorbereide verpleegkundige leiders.
- Daarom moet het leiderschap, managementvermogen en professioneel handelen van verpleegkundigen versterkt worden.
- Beleidsmaatregelen zijn nodig om onderwijs, werkomstandigheden, verloning, inzetbaarheid en behoud van verpleegkundigen
te verbeteren.
- Extra investeringen in opleidingen, vaardigheden en jobs zijn noodzakelijk én moeten duurzaam ondersteund worden.
Hoe omgaan met veranderingen?
• Mind the gap: kloof tussen kennis en praktijk dichten door informatie correct over te brengen en
nieuwe interventies effectief te implementeren (overbrengen van info)
• Als je iets wil gaan veranderen in praktijk: 70% van de veranderingen NIET slagen op verschillende
momenten bv bij het opstart
• De praktijk in de gezondheidszorg loopt vaak jaren achter op wat wetenschappelijk al bewezen is.
• Leiderschap speelt cruciale rol, om op voorhand proactief te gaan nadenken: als er een
verandering op ons afkomt, hoe kan ik daar als leidinggevende mee omgaan
Veel onderzoek gedaan, maar steeds een lek, leiderschap en hoe je leiderschap opneemt, is een cruciale
factor, maar dan weten we nog niet of die op lange termijn houdbaar is!
A Hype or a Proven concept?
- Containerbegrip geworden bv je hoort er iets van op de radio
- Hype:
o Als je in de Standaard boekhandel gaat kijken, vind je veel over leiderschap, veel leiderschapsstijlen/modellen:
authentiek, toxisch, … (101 leiderschapsstijlen)
§ Niet al die stijlen zijn wetenschappelijk onderbouwd
§ Heel vaak zaken blijft hernoemen bv ethisch en authentiek belangrijk zijn
- PROVEN (bewezen)
o Onderzoek toont wel aan dat leiderschap: impact heeft op patiëntveiligheid, team functioneren, burn-out vermindert
- Invloed = Essentie van leiderschap:
o ‘Invloed’ gaat over hoe een leider een medewerker ‘bereikt’, ‘raakt’ à Effect hebben
o Macht beïnvloedt de keuze van beïnvloedingstactiek en modereert het effect ervan
Paradigm shift: old to new leadership:
Waarom is (verbindend) leiderschap belangrijk?
- Oud leiderschapsparadigma: Big hero leiderschap: één sterke leider centraal, beslissingen komen van bovenaf
- Nieuw leiderschapsparadigma: shared en verbindend leiderschap: leiderschap wordt gedeeld, meerdere mensen nemen de
verantwoordelijkheid
= er is een shift geweest van 1 persoon die in het midden staat, 1 sterke leider aan de top à naar een nieuw soort leiderschap, namelijk
shared leiderschap: leiderschap is gedeeld, samenwerking staat centraal
Het gaat niet meer over een positie waar iemand in zat bv paradigma shift naar gedeeld leiderschap, waarbij dat iemand die aan het
hoofd staat van een organisatie is het moeilijk om daar mee in conflict te gaan, nu zien we een shift, nu iedereen aan de tafel heeft
dezelfde waarde, onafhankelijk of je veel ervaring of weinig ervaring hebt, ceo bent of werknemer bent
WAT is leiderschap?
Northouse (2021) = als een proces waarbij een individu een groep mensen beïnvloedt om zo een gezamenlijk doel te bereiken. De
nadruk hierbij ligt op het bereiken van het gezamenlijk doel. Het beïnvloeden van anderen heeft dus een specifieke functie + rol van
invloed
= (containerbegrip) iemand in staat is om een groep van mensen mee te nemen, die te gaan beïnvloeden om een gezamenlijk doel te
bereiken!
Definitie Yukl: “Leiderschap is het proces van het beïnvloeden van anderen om te begrijpen en overeenstemming te bereiken over
wat gedaan moet worden en hoe dit moet gebeuren, evenals het proces van het faciliteren van individuele en collectieve
inspanningen om gedeelde doelstellingen te bereiken
2
,Effectief leiderschap: Wanneer is leiderschap effectief?
Ondanks het algemeen erkende belang van leiderschap bij het creëren van gezonde werkomgevingen, is er in de literatuur veel
discussie over de vraag wat effectief leiderschap. Of je als leider effectief leiderschap opneemt hangt af van volgende drie factoren:
- Jij als leider: wie ben jij en hoe neem jij op
- Jouw volgers (=medewerkers/teamgenoten): moeten mee zijn Leider
o Je kan dit alleen maar als je ook uw volgers mee hebt! (als de rest van de groep dat
niet denken)
- De context: hoe goed je ook leider wil zijn, altijd afhankelijk van de context Medewerkers/
o Hoe goed je ook leiding neemt, altijd afhankelijk zijn van de context waarin je werkt teamgenoten
(volgers)
Context
o Voorbeeld: woonzorgcentrum zonder hulpmiddelen of team
Wat werkt in de praktijk?
Leiderschapstijlen en hun impact in de zorg
§ Leiderschapsstijlen kunnen in het algemeen worden gecategoriseerd als gericht op menselijke relaties of op het volbrengen
van taken.
§ Relationeel gerichte leiderschapsstijlen leiden vaker tot positieve resultaten in vergelijking met taakgerichte
leiderschapsstijlen.
§ Uit een systematisch literatuuroverzicht van Cummings en collega’s kan je besluiten dat ook in de gezondheidszorg
voornamelijk relationeel leiderschap een effect heeft en dit zowel naar medewerkers (bv. betere jobtevredenheid) als ook naar
patiëntenuitkomsten.
SAMENGEVAT: effectief leiderschap vraagt een evenwicht tussen taakgericht en relatiegerichte aspecten. Beide zijn noodzakelijk. Maar
de manier waarop een leider met zijn of haar team omgaat – het relationele aspect – is er veel evidentie rond positieve associaties op 4
verschillende niveaus.
• Relatie: (transformationeel, authentiek, .. LS stijlen)
• Taak: (instrumenteel, transactioneel, … LS stijlen)
Welke leiderschapsstijl heeft meeste effect: relatiegericht (hier moeten op inzetten)
Het belang van effectief followership:
- Effectieve volgers denken zelfstandig, zijn actief betrokken en
Effectief followership is cruciaal voor het succes van een
gedragen zich bijna zoals effectieve leiders.
organisatie: goede volgers ondersteunen leiderschap en
- Ineffectieve volgers volgen blind of ondermijnen het leiderschap.
versterken team- en organisatieprestaties.
- Pragmatische overlevers wisselen tussen stijlen afhankelijk van
Robert Kelley onderscheidt 5 types volgers: de situatie en kunnen wijzen op een zwakkere organisatiecultuur.
- De kwaliteit van de relatie tussen leider en volger (De Leader–
- De effectieve volger Member Exchange en LMX-theorie) bepaalt sterk de prestaties:
- De conformist o Hoge LMX → wederzijds vertrouwen, respect, steun, groei
- De passieve volger → betere prestaties, motivatie, tevredenheid,
- De vervreemde volger betrokkenheid, loyaliteit en vrijwillige inzet...
- De pragmatische overlever o Lage LMX → minder betrokkenheid en minder positieve
uitkomsten.
Deze stijlen zijn gebaseerd op twee dimensies:
- Kritisch/zelfstandig denken en actieve of passieve betrokkenheid
Levels van conceptualisatie van leiderschap
- Individu: persoonlijk
- Dyade: duo
- Groep
- Organisatie bv studentenvertegenwoordiger, rol in KULeuven
3
, MANAGEMENT VS LEIDERSCHAP !!!!!
Management (controverse)
Management (harD) Leadership (harT)
=Leiding geven =Leiderschap
Is meer gefocust op orde en controle Is meer gefocust op het menselijk aspect, het emotionele
Sleutelcomponent is efficiëntie, het doel bereiken met zo weinig Sleutelcomponent is effectiviteit, het doel bereiken dat je wil
mogelijk middelen bereiken
Is meer gericht op actuele situatie Meer toekomstgericht, dimensie van verandering staat
centraal
Impliceert: risico’s beperken, rationele dimensie belangrijk Impliceert: wil risico’s nemen, met emoties werken
Plannen, begroten, organiseren, staffen, voldoende opvang, De richting uitzetten, mensen verbinden, motiveren, inspireren,
iemand is ziek, controleren, problem solving, naar naar verandering en beweging streven, constant in beweging,
voorspelbaarheid en ordening streven vertrekt vanuit toekomstbeeld
Verschil leider & leidinggevende!!!!
• Leidinggevende: krijgt officieel het mandaat, hiërarchisch leiderschap, iemand die in de hiërarchie van een organisatie de
functie krijgt en mandaat krijgt over een bepaald team
• Leider: ruimer en breder, kan je bij ieder van ons zien, is veel breder dan professionele context, in de zorg zien we dat vaak bij
verpleegkundige die de rol van mentor opnemen
Goede leider à 5 vijfpraktijken, 10 gedragingen gaat volgen
Soorten leiderschap (Wanneer, welke? Wat is verschil? (controverse))
Formeel versus informeel leiderschap:
- Individueel:
o Formeel: Leiderschap als een rol van een persoon met geformaliseerde bevoegdheden: ‘assigned leadership’
o Informeel: Niet gelinkt aan titel of positie
- Collectief: gezamenlijk beïnvloedingsproces
Formeel Informeel
= leiderschap als een rol van een persoon met geformaliseerde = NIET gelinkt aan titel of positie: het leiderschap dat ontstaat via
bevoegdheden interactie tussen mensen ontstaat (complexity science)
Wordt ook assigned leadership genoemd (benoemd, verkozen, Wordt ook emergent leadership genoemd
aangesteld, uitgeroepen)
Situaties: Situaties:
- Verantwoordelijke tijdens een vroege shift - Nieuwe collega spontaan ondersteunen
- Stagebegeleider (taak, formeel om die dag de leider te - Leider in huishouden
zijn) - Leiderschapsrol in een groepswerk (niet afgesproken is)
- Mentor - Jeugdbeweging (kind dat aan spelen is en je groep meetrekt)
- Hoofdverpleegkundige/vroedvrouw - Familielid die de gids is op een wandeling
- Leiding jeugdbeweging (groep verantwoordelijk)
Vriendengroep, huishouden, groepswerk, student begeleiden op
Scouts, werk, benoemt tot een rol, professioneel, stage, reanimatie, medestudenten, teamvergadering, copiloot zijn in
hoofdverpleegkundige, managers, mentor, kapitein voetbalploeg auto, studenten begeleiden op stage
4
