WEEK 4: LONGZIEKTEN II
HC16: Pneumonie
Pneumonie = een inflammatoir proces (dus niet perse infectieus) van het
longparanchym.
De oorzaken van een pneumonie kunnen dan zijn:
Infectieus: bacterieel, fungaal, viraal
Niet-infectieus: chemische oorzaken (aspiratie) radiotherapie, allergische
mechanismen, organiserende pneumonie (= parapluterm, opruimen en
herorganiseren van het longweefsel).
Uitgaande van een infectieuze oorzaak: een acute symptomatische infectie van
de onderste luchtwegen waarbij een nieuw infiltraat wordt aangetoond.
De longen worden continu blootgesteld aan fijnstof of micro-organismen. Door
het host-defense (immuunsysteem) worden deze vaak opgeruimd. Bij een
verstoorde defense of blootstelling aan een hoog virulent organisme, kan de
verwekker zich gaan delen en leiden tot een pneumonie.
Virulentie factoren Predisponderende host factoren
o Verstoring mucociliaire o Hogere leeftijd
functie/klaring o Gestoorde mucociliaire klaring
o Remming of resistentie fagocytose o Verhoogd risico op aspiratie
o Immuungecompromitteerd
o Metabole factoren
o Blootstellingen
o Medische ingrepen
De inflammatoire respons:
1) Pathogenen komen in de alveolaire ruimte
2) Ongecontroleerde deling van het pathogeen
3) Lokale productie van cytokinen door de macrofagen
4) Neutrofiele granulocyten komen in de alveolaire ruimte en geven cytokinen
in de circulatie af
5) Alveolair exsudaat wordt gevormd
Community-acquired pneumonie (CAP) = buiten het ziekenhuis/verpleeghuis
ontstaan
Hospital-acquired pneumonie (HAP) = min > 48 uur na opname uit een
ziekenhuis ontstaan
Belangrijk om onderscheid te maken voor onderliggende host factoren en
verwekker soorten.
CAP: pneumokok, heamophilus influenzae
HAP: Gram -, streptococcus pneumoniae, staphylococcus aureus, E. coli
Klinische presentatie:
Anamnese Lichamelijk onderzoek Aanvullend onderzoek
o Hoest (88%) o Afwijkingen (81%) o Lab: leukocytose,
o Sputum (64%) o Koorts (53%) verhoogd CRP,
o Thoracale pijn (57%) o Tachycardie (52%) tekenen
o Hoofdpijn (34%) o Tachypneu > 30 sepsis/dysfunctie,
o Malaise (26%) (29%) hypoxemie.
, o Crepitaties en/of o X-thorax
ronchi o Kweek
DD van een pneumonie:
Hartfalen met longoedeem
Longembolieën
Longbloeding
Atelectase = longkwab kan zich niet ontplooien
Aspiratie/chemische pneumonitis
Longkanker
Vasculitis
Interstitiële longziekten (ILD)
Bij 30-50% van de CAP wordt geen verwekker aangetoond. De meest
voorkomende verwekkers van een CAP is de streptococcus pneumoniae, H.
influenzae en M. pneumoniae. De pneumokok komt dus het meeste voor en wordt
mens-mens overgedragen via respiratoire aerosolen. Je loopt meer risico als je
ook een influenza infectie hebt, alcoholmisbruik, roken, astma/COPD of een
immuungecompromitteerde status. Een pneumokok kan een milde tot ernstige
klinische vertoning geven. Deze verwekker kan aangetoond worden door een
sputum- en bloedkweek. Daarnaast kunnen ook antigenen in de urine
aangetoond worden. Je behandeld dit met een AB, let bij reizen naar het
buitenland op met penicillineresistentie.
1e keus = amoxicilline
2e keus = doxycycline
De ernst van een pneumonie wordt ingeschat met de AMBU-65 score. Er wordt
getest op:
Ademhalingsfrequentie > 30
Mentale toestand (verwardheid)
Bloeddruk systolisch < 90 mmHg of diastolisch < 60 mmHg
Ureum > 7 mmol/L
Leeftijd > 65 jr.
Bij een score van 0-1 is er een lage mortaliteitsrisico en wordt eer monotherapie
gestart met een AB. Bij een score van 2 wordt de patiënt opgenomen in het
ziekenhuis en nogsteeds amoxicilline gegeven. Bij een score van 3-5 krijgt een
patiënt cephalosporine.
Complicaties van een pneumonie zijn:
Sepsis/multi-orgaanfalen
Longabces = necrose longparachym t.g.v. de infectie
Pleura-empyeem = pus in de pleuraholte
HC17: Astma/COPD
Astma
Chronische inflammatoire luchtwegaandoening – veel celtypen zijn
betrokken
Luchtweghyperreactiviteit – periodiek optredende kortademigheid,
piepen, hoesten
, Reversibele luchtwegobstructie – spontaan of door therapie
Obstructieve longziekten = blokkade van luchtwegen, waarbij FEV1 verlaagd is.
Patiënten ervaren dan bij inspanning dat zij niet alle lucht kunnen uitademen ->
kortademig.
FEV1 = hoeveel lucht kan de patiënt in de 1 e seconde van de uitademing
verplaatsen.
FEV1/FVC = hoeveel procent van de vitale capaciteit wordt er in de eerste
seconde uitgeademd. Normaal tussen 0,75-0,85.
Verschillende fenotypen van astma
Early-onset allergic: op de kinderleeftijd ontstaan, allergisch astma,
reageert goed op corticosteroïden.
Late-onset eosinophilic: blijvend ontstekingsproces na een ontsteking,
reageert minder op corticosteroïden.
Obesity-related: reageert op gewichtsverlies
Astma kan dus een genetische component hebben, maar is ook zeker afhankelijk
van de omgevingsfactoren zoals luchtkwaliteit en roken. De anamnese kan dus al
een sterk vermoeden van astma opbrengen. Ook lab-onderzoek kan eosinofilie,
positieve RAST-test en verhoogd IgE laten zien. De diagnose astma mag pas echt
gesteld worden bij aantoonbare reversibiliteit (10%) bij spirometrie.
De basis van de behandeling van astma bestaat uit bèta-sympathicomimetica in
combinatie met inhalatiecorticosteroïden. De andere medicamenteuze opties
worden bij farmacologie besproken.
Stap 1 Stap 2 Stap 3 Stap 4 Stap 5
Controle + Wanneer nodig lage Lage dosis Medium + LAMA
reliever dosis ICS formoterol ICS- dosis ICS- Verwijzing
formoterol formoterol Overweeg
controle controle hoge dosis
ICS-
formoterol
controle
Reliever: wanneer nodig lage dosis ICS-formoterol
ICS = inhalatiecorticosteroïd
Formoterol = β2-sympaticomimetica, selectief, lang-werkend (LABA)
Als de astma onder controle is mogen er maximaal 2 of minder dagen in de week
klachten zijn of de reliever gebruiken, geen beperkingen met activiteiten, geen
nachtelijke symptomen, de longfunctie normaal zijn en geen exacerbaties zijn. Is
dit niet het geval? Ga dan hoger in de medicatieladder. Controleer daarvoor
eerst:
Therapietrouw
Inhalatietechniek
Prikkelvermijding
Een exacerbatie behandel je door de inhalatiemedicatie op te hogen en de
oorzaak te achterhalen. Eventueel kunnen er systemische corticoïden (prednison)
gegeven worden voor snelle verlichting. Ook AB en O2 kan gegeven worden zo
nodig. Een verhoogd pCO2 is een teken van uitputting.
COPD
HC16: Pneumonie
Pneumonie = een inflammatoir proces (dus niet perse infectieus) van het
longparanchym.
De oorzaken van een pneumonie kunnen dan zijn:
Infectieus: bacterieel, fungaal, viraal
Niet-infectieus: chemische oorzaken (aspiratie) radiotherapie, allergische
mechanismen, organiserende pneumonie (= parapluterm, opruimen en
herorganiseren van het longweefsel).
Uitgaande van een infectieuze oorzaak: een acute symptomatische infectie van
de onderste luchtwegen waarbij een nieuw infiltraat wordt aangetoond.
De longen worden continu blootgesteld aan fijnstof of micro-organismen. Door
het host-defense (immuunsysteem) worden deze vaak opgeruimd. Bij een
verstoorde defense of blootstelling aan een hoog virulent organisme, kan de
verwekker zich gaan delen en leiden tot een pneumonie.
Virulentie factoren Predisponderende host factoren
o Verstoring mucociliaire o Hogere leeftijd
functie/klaring o Gestoorde mucociliaire klaring
o Remming of resistentie fagocytose o Verhoogd risico op aspiratie
o Immuungecompromitteerd
o Metabole factoren
o Blootstellingen
o Medische ingrepen
De inflammatoire respons:
1) Pathogenen komen in de alveolaire ruimte
2) Ongecontroleerde deling van het pathogeen
3) Lokale productie van cytokinen door de macrofagen
4) Neutrofiele granulocyten komen in de alveolaire ruimte en geven cytokinen
in de circulatie af
5) Alveolair exsudaat wordt gevormd
Community-acquired pneumonie (CAP) = buiten het ziekenhuis/verpleeghuis
ontstaan
Hospital-acquired pneumonie (HAP) = min > 48 uur na opname uit een
ziekenhuis ontstaan
Belangrijk om onderscheid te maken voor onderliggende host factoren en
verwekker soorten.
CAP: pneumokok, heamophilus influenzae
HAP: Gram -, streptococcus pneumoniae, staphylococcus aureus, E. coli
Klinische presentatie:
Anamnese Lichamelijk onderzoek Aanvullend onderzoek
o Hoest (88%) o Afwijkingen (81%) o Lab: leukocytose,
o Sputum (64%) o Koorts (53%) verhoogd CRP,
o Thoracale pijn (57%) o Tachycardie (52%) tekenen
o Hoofdpijn (34%) o Tachypneu > 30 sepsis/dysfunctie,
o Malaise (26%) (29%) hypoxemie.
, o Crepitaties en/of o X-thorax
ronchi o Kweek
DD van een pneumonie:
Hartfalen met longoedeem
Longembolieën
Longbloeding
Atelectase = longkwab kan zich niet ontplooien
Aspiratie/chemische pneumonitis
Longkanker
Vasculitis
Interstitiële longziekten (ILD)
Bij 30-50% van de CAP wordt geen verwekker aangetoond. De meest
voorkomende verwekkers van een CAP is de streptococcus pneumoniae, H.
influenzae en M. pneumoniae. De pneumokok komt dus het meeste voor en wordt
mens-mens overgedragen via respiratoire aerosolen. Je loopt meer risico als je
ook een influenza infectie hebt, alcoholmisbruik, roken, astma/COPD of een
immuungecompromitteerde status. Een pneumokok kan een milde tot ernstige
klinische vertoning geven. Deze verwekker kan aangetoond worden door een
sputum- en bloedkweek. Daarnaast kunnen ook antigenen in de urine
aangetoond worden. Je behandeld dit met een AB, let bij reizen naar het
buitenland op met penicillineresistentie.
1e keus = amoxicilline
2e keus = doxycycline
De ernst van een pneumonie wordt ingeschat met de AMBU-65 score. Er wordt
getest op:
Ademhalingsfrequentie > 30
Mentale toestand (verwardheid)
Bloeddruk systolisch < 90 mmHg of diastolisch < 60 mmHg
Ureum > 7 mmol/L
Leeftijd > 65 jr.
Bij een score van 0-1 is er een lage mortaliteitsrisico en wordt eer monotherapie
gestart met een AB. Bij een score van 2 wordt de patiënt opgenomen in het
ziekenhuis en nogsteeds amoxicilline gegeven. Bij een score van 3-5 krijgt een
patiënt cephalosporine.
Complicaties van een pneumonie zijn:
Sepsis/multi-orgaanfalen
Longabces = necrose longparachym t.g.v. de infectie
Pleura-empyeem = pus in de pleuraholte
HC17: Astma/COPD
Astma
Chronische inflammatoire luchtwegaandoening – veel celtypen zijn
betrokken
Luchtweghyperreactiviteit – periodiek optredende kortademigheid,
piepen, hoesten
, Reversibele luchtwegobstructie – spontaan of door therapie
Obstructieve longziekten = blokkade van luchtwegen, waarbij FEV1 verlaagd is.
Patiënten ervaren dan bij inspanning dat zij niet alle lucht kunnen uitademen ->
kortademig.
FEV1 = hoeveel lucht kan de patiënt in de 1 e seconde van de uitademing
verplaatsen.
FEV1/FVC = hoeveel procent van de vitale capaciteit wordt er in de eerste
seconde uitgeademd. Normaal tussen 0,75-0,85.
Verschillende fenotypen van astma
Early-onset allergic: op de kinderleeftijd ontstaan, allergisch astma,
reageert goed op corticosteroïden.
Late-onset eosinophilic: blijvend ontstekingsproces na een ontsteking,
reageert minder op corticosteroïden.
Obesity-related: reageert op gewichtsverlies
Astma kan dus een genetische component hebben, maar is ook zeker afhankelijk
van de omgevingsfactoren zoals luchtkwaliteit en roken. De anamnese kan dus al
een sterk vermoeden van astma opbrengen. Ook lab-onderzoek kan eosinofilie,
positieve RAST-test en verhoogd IgE laten zien. De diagnose astma mag pas echt
gesteld worden bij aantoonbare reversibiliteit (10%) bij spirometrie.
De basis van de behandeling van astma bestaat uit bèta-sympathicomimetica in
combinatie met inhalatiecorticosteroïden. De andere medicamenteuze opties
worden bij farmacologie besproken.
Stap 1 Stap 2 Stap 3 Stap 4 Stap 5
Controle + Wanneer nodig lage Lage dosis Medium + LAMA
reliever dosis ICS formoterol ICS- dosis ICS- Verwijzing
formoterol formoterol Overweeg
controle controle hoge dosis
ICS-
formoterol
controle
Reliever: wanneer nodig lage dosis ICS-formoterol
ICS = inhalatiecorticosteroïd
Formoterol = β2-sympaticomimetica, selectief, lang-werkend (LABA)
Als de astma onder controle is mogen er maximaal 2 of minder dagen in de week
klachten zijn of de reliever gebruiken, geen beperkingen met activiteiten, geen
nachtelijke symptomen, de longfunctie normaal zijn en geen exacerbaties zijn. Is
dit niet het geval? Ga dan hoger in de medicatieladder. Controleer daarvoor
eerst:
Therapietrouw
Inhalatietechniek
Prikkelvermijding
Een exacerbatie behandel je door de inhalatiemedicatie op te hogen en de
oorzaak te achterhalen. Eventueel kunnen er systemische corticoïden (prednison)
gegeven worden voor snelle verlichting. Ook AB en O2 kan gegeven worden zo
nodig. Een verhoogd pCO2 is een teken van uitputting.
COPD
