Samenvatting Materiele Recht van
de Europese-Unie
Sessie Juni 2026 eerste zit 10/20
PWP’s, notities, gastcollege, (+bijkomende) rechtspraak, wetgeving en
andere samenvattingen
,R1083384
TABLE OF CONTENTS
DEEL 1 - MATERIEEL RECHT VAN DE EU EN DE INTERNE MARKT ...................................................... 1
ALGEMENE INLEIDING ............................................................................................................................ 1
Hoofdstuk 1 – de Interne markt ..................................................................................................... 1
Afdeling 1 – Geschiedenis van de interne markt als vredesproject ................................................................ 1
AFdeling 2 - Vrijhandel als spectrum van economische samenwerking......................................................... 2
§1. Geen specifieke handelsrelatie en WTO ............................................................................................ 2
§2. Vrijhandelszone ............................................................................................................................... 3
§3. Douane-unie .................................................................................................................................... 3
§4. Interne markt ................................................................................................................................... 4
§5. Economische en Monetaire Unie (EMU) ............................................................................................. 4
§6. Verdere integratie: politieke unie, federatie, Green Deal ..................................................................... 4
Afdeling 2 – Belang van een interne markt ................................................................................................... 5
§1. Economisch belang .......................................................................................................................... 5
§2. Geopolitiek belang ........................................................................................................................... 6
§3. Juridisch belang ............................................................................................................................... 6
§4. Maatschappelijk belang .................................................................................................................... 7
DEEL II - VRIJ VERKEER VAN GOEDEREN ........................................................................................ 8
ALGEMLENE INLEIDING ........................................................................................................................... 8
Hoofdstuk 2 – het driestappen techniek/ Analyse ........................................................................... 8
Afdeling 1 – Stap 1: Toepassingsgebied ....................................................................................................... 9
§1. STAP 1A - Algemene toepassingsvoorwaarden ................................................................................... 9
A) Wat is een goed ? ....................................................................................................................... 9
B) wat is een lidstaat ? .............................................................................................................. 10
(I) maatregelen ondersteund door de lidstaat ........................................................................... 10
(II) Niet handelen van de lidstaat ............................................................................................... 11
(III) Impact op horizontale verhoudingen ................................................................................... 11
(IV) gatekeepers particulieren ................................................................................................... 12
(V) Hoe ver mag deze functionele redenering gaan ? .................................................................. 13
C) Waneer is een element grensoverschrijdend ? ....................................................................... 13
§2. Stap 1b – Keuze van het toepasselijke artikel ................................................................................... 14
Afdeling 2 – tarrifaire belemmeringen (Stap 1b) ......................................................................................... 14
§1. Douanerecht en heffing van gelijke werking – art 30 VWEU................................................................ 14
A) Historische evolutie van art 30 VWEU ....................................................................................... 14
B) Heffingen van gelijke werking ................................................................................................ 15
(I) Wat is een HGW ? ................................................................................................................ 15
(II) Hoe definieer je een HGW ? ................................................................................................. 16
(III) Absolute werking van art 30 VWEU ...................................................................................... 17
(IV) Quid als er toch een heffing werd betaald ? ......................................................................... 18
§2. Algemeen systeem van binnenlands belasting – ART 110 VWEU ....................................................... 19
A) Gelijksoortige producten - ARt 110, lid 1VWEU .......................................................................... 20
B) Concurrerende producten ) art 110, lid 2 VWEU ..................................................................... 20
C) Quid wanneer er geen binnenlandse productie is ? ................................................................ 22
D) Wisselwerking tussen art 110 en art 30 VWEU ....................................................................... 23
§3. Rechtvaardiging mogelijk voor tarrifaire belemmeringen ? ................................................................ 23
Afdeling 3 – niet-tarrifaire belemmeringen................................................................................................. 24
§1. Invoerbelemmeringen – art 34 VWEU ............................................................................................... 24
A) Wat zijn kwantitatieve INVOERBEPERKINGEN? (Stap 1b) ........................................................... 24
B) wat zijn maatregelen van gelijke werking (MGW)? (Stap 1b) .................................................... 25
(I) Ruime definitie van MGW – Dassonville HvJ ........................................................................... 25
(II) Wederzijdse erkenning - Cassis de dijon hvj .......................................................................... 26
I
,R1083384
C) art 36 VWEU & Rule of reason (STAP 2 en 3) ........................................................................... 27
(I)
Milieu, discriminatie en de grenzen van de rule of reason ....................................................... 27
(II)
Evenredigheid als voorwaarde voor rechtvaardiging .............................................................. 30
D) kwalificatie van de belemmering (Stap 2) onder artikel 34 VWEU ............................................ 30
(I) Discriminerende maatregelen .............................................................................................. 30
(II) Productvereisten ................................................................................................................. 31
(III) Verkoopmodaliteiten .......................................................................................................... 32
• Keck-test, een eerste limiet aan Mgw uitgebreide reikwijdte................................................. 33
• Recente toepassing van keck – DocMorris II ........................................................................ 34
(IV) “Andere” niet discriminerende maatregelen ........................................................................ 35
§2. UItvoerbeperkingen en belemmeringen (MGW) – ARt 35 VWEU ......................................................... 37
A) De vroegere benadering - Groenveld ......................................................................................... 37
B) De modernere benadering - Gysbrechts ................................................................................ 38
Hoofdstuk 3 — Vrij verkeer van goederen en harmonisatie ............................................................ 39
Afdeling 1 - Productspecifieke harmonisatie ............................................................................................. 40
Afdeling 2 - Transversale harmonisatie : B2C-handelspraktijken ................................................................ 41
Afdeling 3 - Algemene recap: harmonisatie ............................................................................................... 42
DEEL III – VRIJ VERKEER VAN DIENSTEN EN VRIJHEID VAN VESTIGING .......................................... 43
INLEIDING EN BASISCONCEPTEN ............................................................................................................. 43
Hoofdstuk 4 — Toepassingsgebied van diensten en vestiging ....................................................... 43
Afdeling 1 — Algemene structuur van het toepassingsgebied (stap 1a) ....................................................... 43
§1. Personen ....................................................................................................................................... 44
§2. Onderdaan van een lidstaat ............................................................................................................ 44
§3. Geen ondergeschikt verband .......................................................................................................... 44
§4. Economische activiteit ................................................................................................................... 44
§5. Gedraging van een lidstaat .............................................................................................................. 45
§6. Grensoverschrijdend element ......................................................................................................... 45
A) Algemene regel ........................................................................................................................ 45
B) Zuiver interne situaties - Ullens de Schooten ......................................................................... 46
§7. Carve-outs ..................................................................................................................................... 47
Afdeling 2 — Het onderscheid tussen diensten en vestiging - Gebhard ....................................................... 48
Hoofdstuk 5 — De Dienstenrichtlijn(Stap 1b) ............................................................................... 49
Afdeling 1 — Toepassingsgebied en carve-outs ......................................................................................... 49
Afdeling 2 — Definities in de Dienstenrichtlijn ........................................................................................... 50
Afdeling 3 - vestiging en DienstRL (grensoverschrijdend uitzondering) ........................................................ 50
§1. Vergunningstelsels – art 9 DienstRL ................................................................................................. 51
§2. Verboden eisen- artikel 14 .............................................................................................................. 52
§3. Aan evaluatie onderworpen eisen: artikel 15 .................................................................................... 52
Afdeling 4 - diensten onder de Dienstenrichtlijn ........................................................................................ 52
§1. Algemene bepaling ......................................................................................................................... 52
§2. Verboden eisen voor dienstverrichters ............................................................................................ 53
§3. Verboden eisen tegenover afnemers - artikel 19 ............................................................................... 53
Afdeling 5 — Recap Dienstenrichtlijn ........................................................................................................ 53
Hoofdstuk 6 — Primair recht: het Verdrag .................................................................................... 54
Afdeling 1 - Analyse onder het Verdrag ...................................................................................................... 54
§1. Verschil tussen diensten en vestiging .............................................................................................. 54
§2. Uitbreiding van het dienstenbegrip .................................................................................................. 54
§3. Belemmeringen .............................................................................................................................. 55
A) Directe discriminatie ................................................................................................................ 55
B) Indirecte discriminatie ......................................................................................................... 56
C) Belemmeringen zonder onderscheid (niet-discriminerende) .................................................. 56
Afdeling 3 – Rechtvaardiging & samengestelde diensten ............................................................................ 57
Afdeling 4 – Dienstenrichtlijn versus andere harmonisatie ......................................................................... 60
II
, R1083384
§1. Diensten van de informatiemaatschappij ........................................................................................ 60
§2. Rechtspraak - Uber en Airbnb ......................................................................................................... 60
Hoofdstuk 7 — Beroepskwalificaties ........................................................................................... 62
Afdeling 1 – Primair recht : het Verdrag...................................................................................................... 62
§1. Discriminatie - Thieffry .................................................................................................................... 63
§2. Belemmering - Vlassopoulou .......................................................................................................... 63
Afdeling 2 — Secundair recht: Richtlijn 2005/36/EG .................................................................................. 64
§1. Toepassingsgebied ......................................................................................................................... 64
§2. Gevolgen van het toepassingsgebied ............................................................................................... 65
A) Vrij verkeer van Diensten & beroepskwalificatie rl 2005/36/EG ................................................... 65
B) Vrij verkeer van Vestiging & beroepskwalificatie RL 2005/36/EG ............................................. 65
C) Specifieke regimes versus Algemene Beroep erkenningsstelsel ............................................. 66
Afdeling 3 — Vrij verkeer van advocaten .................................................................................................... 67
§1. Richtlijn 77/249/EEG: tijdelijke dienstverlening ................................................................................ 67
§2. Richtlijn 98/5/EG: vestiging ............................................................................................................. 67
§3. Wat als er nog geen titel is in de thuislidstaat? ................................................................................. 68
DEEL IV - VRIJ VERKEER VAN WERKNEMERS ................................................................................ 70
CONTEXT EN ALGEMENE SITUERING ......................................................................................................... 70
Hoofdstuk 8 — Juridisch kader & toepassingsgebied Vrij Verkeer van Werknemers (VVW) .............. 70
Afdeling 1 – Rechtsbronnen VVW .............................................................................................................. 70
§1. Primair recht .................................................................................................................................. 70
§2. Secundair recht .............................................................................................................................. 70
Afdeling 2 - Toepassingsgebied Primair recht van VVW .............................................................................. 71
§1. Het begrip “werknemer” – Lawrie blum Hvj ...................................................................................... 71
A) REEELE en daadwerkelijk arbeid - LEVIN HvJ ............................................................................. 72
B) Arbeid in loondienst: voor een ander en onder diens gezag ..................................................... 72
C) Vergoeding .......................................................................................................................... 73
D) Quid als er geen werk is ? Werkzoekenden ............................................................................ 74
§2. Grensoverschrijdend element ......................................................................................................... 74
§3. Carve-out voor overheidsdiensten................................................................................................... 75
A) Functionele benadering............................................................................................................ 75
B) Geen algemene uitsluiting van categorieën ........................................................................... 76
C) Beperkte draagwijdte van de uitzondering ............................................................................. 76
§4. Gedrag van een lidstaat en horizontale werking................................................................................ 77
A) Collectieve of regulerende private organisaties ......................................................................... 78
B) Particuliere werkgevers ........................................................................................................ 78
Afdeling 3 - Toepassingsgebied Secundair recht van VVW.......................................................................... 79
§1. Verordening nr. 492/2011................................................................................................................ 79
A) Toegang tot arbeid – Art 3 & 4-6 Verordening nr. 492/2011 .......................................................... 79
B) Arbeidsvoorwaarden onder Verordening nr. 492/2011............................................................ 80
C) Sociale en fiscale voordelen ................................................................................................. 80
(I) Sociale voordelen ................................................................................................................ 80
(II) Fiscale voordelen ................................................................................................................ 81
D) Recap Verordening nr. 492/2011 ........................................................................................... 82
§2. Richtlijn 2014/54/EU ....................................................................................................................... 82
Hoofdstuk 9 - VVWerknemers art 45 VWEU: stap 2 en 3 van de analyse ......................................... 83
Afdeling 1 - Beperkingen onder art 45 VWEU (Stap 2) ................................................................................. 83
§1. discriminatie en uitbreiding tot belemmering ................................................................................... 84
§2. Methodologische onzekerheid ........................................................................................................ 84
Afdeling 2 - Rechtvaardiging onder artikel 45 VWEU (Stap 3) ...................................................................... 84
§1. Rule of reason ................................................................................................................................ 85
§2. Proportionaliteit ............................................................................................................................. 85
Afdeling 3 - Belemmeringen en rechtvaardiging in de rechtspraak .............................................................. 85
III