Geneeskunde II – afwijkingen intacte teef/poes
Pyometra bij teef
CEH-pyometra copmlex
- pus in uterus
- veel bij intacte (oudere) teef (in metoestrus)
- infecte (E coli) volgt vaak op CEH: purulent vocht
uterus / pyometra
- gesloten pyometra = spoed
Cysteuze endometriumhyperplasie
Risicofactoren pyometra
• Leeftijd: oudere intacte teef, gem 8j, vaak >3-4j
• Pariteit: nullipare teef (75%)
• Cyclus: teven et lange metoestrus of oestro/prog behandeling,
typisch 4-8w na loopsheid
• Ras: golden, collie, berner sennen, rottweiler, airedale, ierse setter
Pyometravormen
Diagnose pyometra
1. Signalement – anamnese
• Oudere intacte teef
• Soms (te) late diagnose dr weinig iutgesproken symptomen
• Lethargie, minder eten, 2-4m na loopsheid
• Teven met open pyometra: minder ziek dan met gesloten (toxemie)
2. Kliniek
• Lethargie 60-100%, anorexie 40-80%, uitvloei 60-90%, PUPD 30-90
• Abnormale mucosa/dehydratatie, abd pijn bij palpatie
• Koorts <50%, hypothermie <10% (toxemie), abd uitzetting <5%
3. Abdominale palpatie
• Pijnreactie
• Open cervix-pyometra: verdikte onregelmatige hoornen
• Gesloten cervix-pyometra: opgezette uterus, opgezet abdomen
,4. RX en echografie
Klinische pathologie
• Leukocytose (>20x10^7/L), L-verschuiving (>3%)
• Leukopenie (prognostisch slecht – peritonitis)
• Normocytaire regen anemie
• Ontstekingsparamters (acute fase proteinen)
à CRP verhoog, >200mg/l
à serum amyloid A verhoogd, 120mg/l
à hyperproteinemie en -globulinemie
• Nierparameters: vehroogde ureumwaarden
• Kan samengaan met cystitis en proteinurie
Toxemie en nierproblemen
1. Dehydratatie of septische shock dr E coli
2. Verminderde glomerulaire filtratie (neerslag IC)
3. Verminderd c-vermogen vd niertubuli dr endotoxemie (ongevoelig
aan ADH)
à PUPD
Therapie: chirurgisch
Als geen fokteef: ovariohysterectomie (curatief)
Stabilisatie teef: IV vloeistof, breedspectrum AB IV, pijnbestrijding opiaten
à verdere AB na operatie indien nodig (antibiogram/E coli)
Prognose
• Totale mortaliteit: 10% (euthanasie incl)
• Mortaliteit na OVH: 1%
• Complicaties: peritonitis 10%
Prognostische factoren vr peritonitis/lange hospi: leukopenie (18x hoger
risico), abnormale rectale T (3x hoger risico)
Therapie: medicamenteus algemeen
Voor wie: fokteven, slechte conditie, gesloten pyometra
Voor wie NIET: teven met koorts en vermoeden peritonitis
Wat: aglepristone toedienen à heft werking progesteron op à d0-2-5-8,
combineren met breedspectrum AB IV
Uitkomst: pus komt eruit, verbetering binnen 24u, dan na 1-2d operatie,
niet hervallen 2j later, normale fertiliteit
,Pyometra bij kat
• Komt niet vaak voor wegens verplichte sterilisatie
• Hogere I na progestatica, cycli met ovulatie
• Zieke poes met PUPD, dikke buik, vaginale uitvloei
• Best OVH – medicatie kan ook met aglepristone + AB
Mammatumoren
2de meest frequente tumor, bij intacte teef
• Vnl poedels en terriers en sommige spaniels
• 50% is goedaardig
3de meest frequente tumor bij kat
• Vnl siamees
• 80% is adenocarcinoma
Gemiddelde leeftijd 10-12j, sommige rassen al 6-7j, vnl caud klieren
(heel zelden reu met mammatumoren, vaak maligne)
Risicofactoren
• Ovariectomie voor 2de loopsheid voor leeftijd 2.5j beschermend
effect à maar beter wachten tot teef uitgegroeid is
• Langdurige behandeling met progestagenen
• Obesitas op jonge leeftijd
• Onzeker: schijndracht, home-made dieet, rood vlees
• Raspredispositie: boxer, teckel, cocker, engelse springer spaniel
Diagnose
• Palpatie alle melkklieren en lymfeklieren (vaak 4de en 5de aangetast)
• RX thorax vr controle metastasen
• Aspiratiebiopt weinig gedaan
• Resectie en histopath gepreleveerd weefsel ivm prognose
DDX: melkklierhyperplasie (dracht, lactatie, luteale fase), melkkliercysten
of abces, galactostase (lactatie), mastitis
Extramammaire patho: inguinale uterushernia, mastcltumor, vvw, vet, …
Prognose
Goedaardige tumoren: overleving >2j (trage groei, <5cm, gn infiltratie)
Kwaadaardige tmuoren: 4-8m
Therapie
Chirurgische resectie: nodulectomie, mastectomie, blok mastectomie
(klier+lnn), radicale mastectomie (uni/bilateraal)
Ook OVH om invloed progesteron weg te halen
Prolactine-inhibitoren voor operatie reduceren melkklier
Fibroadenomateuze hyperplasie kat
• Benigne proliferatie vd melkklieren
• Snelle en massieve opzetting van alle melkklieren (2-5w)
, • Begint vaak bij caud melkklieren, symmetrisch
• Niet pijnlijk in begin, soms infectie/necrose, gn melkuitvloei (!)
• Algemene toestand normaal (soms tachycardie dr pijn)
Signalement: jong, 1e oestrus + ovulatie, zelden tijdens dracht, behandeld
met progestagenen, ovarieel restsyndroom (gesterili.)
Oorzaak: overdreven reactie melkklier op progesteron
Diagnose: inspectie/palpatie
Therapie
Snelle remissie na luteolyse, ovariectomie of partus
• Ovario(hystere)ctomie (flank): snelle regressie (1-2w)
• Stoppen met progestageenbehandeling (remissie na 5w)
• Mammectomie: bij ulceratie, necrose, prostageen geinduceerd
• AB: bij infectie enkel
• Aglepristonetherapie (bij fokpoes): progesteron-R-blokker, kan ook
bij katten die niet reageren op castratie/stopzetting medicatie
Aglepristone gaat in competitie met progesteron-R à neemt plaats in à
gn signaal nr melkklier van ‘jij moet groeien’ (werkt beter bij kat!)
Mammatumoren kat
Mammair adenocarcinoma
• Kans stijgt vanaf 6j, gemiddeld 10-11j
• Meer bij intacte kattin, meer na progesteorntherapie
• Siamees
• 80% vd mammaire massa’s bij kat!
Uitbreiden van tumoren nr andere kant: L en R gescheiden van elkaar qua
lymfe, maar bv gaan wel vn L nr R dus uitzaaiingen mogelijk (ook nr long)
Prognose: als tumor >2cm dan 4-24m, als <2cm dan 2-4j overleving
à overleving groter bij radicale mastectomie
Vaginahyperplasie teef
Veroorzaakt dr veel mucosaplooien die aanw zijn id vagina: vaak bij
dogachtige rassen – tijdens oestrus (oestrogeen-D), gaat mucosa zwellen
Tijdens late pro-oestrus en begin oestrus – uitzonderlijk einde metoestrus
en rond partus
Signalement: intacte teven, genetische predispositie (brachycefalen),
meestal al bij 2de of 3de cyclus
Kliniek: perineale zwelling en protrusie mucosa, vaginitis, cystitis,
dekproblemen, dysurie
Pyometra bij teef
CEH-pyometra copmlex
- pus in uterus
- veel bij intacte (oudere) teef (in metoestrus)
- infecte (E coli) volgt vaak op CEH: purulent vocht
uterus / pyometra
- gesloten pyometra = spoed
Cysteuze endometriumhyperplasie
Risicofactoren pyometra
• Leeftijd: oudere intacte teef, gem 8j, vaak >3-4j
• Pariteit: nullipare teef (75%)
• Cyclus: teven et lange metoestrus of oestro/prog behandeling,
typisch 4-8w na loopsheid
• Ras: golden, collie, berner sennen, rottweiler, airedale, ierse setter
Pyometravormen
Diagnose pyometra
1. Signalement – anamnese
• Oudere intacte teef
• Soms (te) late diagnose dr weinig iutgesproken symptomen
• Lethargie, minder eten, 2-4m na loopsheid
• Teven met open pyometra: minder ziek dan met gesloten (toxemie)
2. Kliniek
• Lethargie 60-100%, anorexie 40-80%, uitvloei 60-90%, PUPD 30-90
• Abnormale mucosa/dehydratatie, abd pijn bij palpatie
• Koorts <50%, hypothermie <10% (toxemie), abd uitzetting <5%
3. Abdominale palpatie
• Pijnreactie
• Open cervix-pyometra: verdikte onregelmatige hoornen
• Gesloten cervix-pyometra: opgezette uterus, opgezet abdomen
,4. RX en echografie
Klinische pathologie
• Leukocytose (>20x10^7/L), L-verschuiving (>3%)
• Leukopenie (prognostisch slecht – peritonitis)
• Normocytaire regen anemie
• Ontstekingsparamters (acute fase proteinen)
à CRP verhoog, >200mg/l
à serum amyloid A verhoogd, 120mg/l
à hyperproteinemie en -globulinemie
• Nierparameters: vehroogde ureumwaarden
• Kan samengaan met cystitis en proteinurie
Toxemie en nierproblemen
1. Dehydratatie of septische shock dr E coli
2. Verminderde glomerulaire filtratie (neerslag IC)
3. Verminderd c-vermogen vd niertubuli dr endotoxemie (ongevoelig
aan ADH)
à PUPD
Therapie: chirurgisch
Als geen fokteef: ovariohysterectomie (curatief)
Stabilisatie teef: IV vloeistof, breedspectrum AB IV, pijnbestrijding opiaten
à verdere AB na operatie indien nodig (antibiogram/E coli)
Prognose
• Totale mortaliteit: 10% (euthanasie incl)
• Mortaliteit na OVH: 1%
• Complicaties: peritonitis 10%
Prognostische factoren vr peritonitis/lange hospi: leukopenie (18x hoger
risico), abnormale rectale T (3x hoger risico)
Therapie: medicamenteus algemeen
Voor wie: fokteven, slechte conditie, gesloten pyometra
Voor wie NIET: teven met koorts en vermoeden peritonitis
Wat: aglepristone toedienen à heft werking progesteron op à d0-2-5-8,
combineren met breedspectrum AB IV
Uitkomst: pus komt eruit, verbetering binnen 24u, dan na 1-2d operatie,
niet hervallen 2j later, normale fertiliteit
,Pyometra bij kat
• Komt niet vaak voor wegens verplichte sterilisatie
• Hogere I na progestatica, cycli met ovulatie
• Zieke poes met PUPD, dikke buik, vaginale uitvloei
• Best OVH – medicatie kan ook met aglepristone + AB
Mammatumoren
2de meest frequente tumor, bij intacte teef
• Vnl poedels en terriers en sommige spaniels
• 50% is goedaardig
3de meest frequente tumor bij kat
• Vnl siamees
• 80% is adenocarcinoma
Gemiddelde leeftijd 10-12j, sommige rassen al 6-7j, vnl caud klieren
(heel zelden reu met mammatumoren, vaak maligne)
Risicofactoren
• Ovariectomie voor 2de loopsheid voor leeftijd 2.5j beschermend
effect à maar beter wachten tot teef uitgegroeid is
• Langdurige behandeling met progestagenen
• Obesitas op jonge leeftijd
• Onzeker: schijndracht, home-made dieet, rood vlees
• Raspredispositie: boxer, teckel, cocker, engelse springer spaniel
Diagnose
• Palpatie alle melkklieren en lymfeklieren (vaak 4de en 5de aangetast)
• RX thorax vr controle metastasen
• Aspiratiebiopt weinig gedaan
• Resectie en histopath gepreleveerd weefsel ivm prognose
DDX: melkklierhyperplasie (dracht, lactatie, luteale fase), melkkliercysten
of abces, galactostase (lactatie), mastitis
Extramammaire patho: inguinale uterushernia, mastcltumor, vvw, vet, …
Prognose
Goedaardige tumoren: overleving >2j (trage groei, <5cm, gn infiltratie)
Kwaadaardige tmuoren: 4-8m
Therapie
Chirurgische resectie: nodulectomie, mastectomie, blok mastectomie
(klier+lnn), radicale mastectomie (uni/bilateraal)
Ook OVH om invloed progesteron weg te halen
Prolactine-inhibitoren voor operatie reduceren melkklier
Fibroadenomateuze hyperplasie kat
• Benigne proliferatie vd melkklieren
• Snelle en massieve opzetting van alle melkklieren (2-5w)
, • Begint vaak bij caud melkklieren, symmetrisch
• Niet pijnlijk in begin, soms infectie/necrose, gn melkuitvloei (!)
• Algemene toestand normaal (soms tachycardie dr pijn)
Signalement: jong, 1e oestrus + ovulatie, zelden tijdens dracht, behandeld
met progestagenen, ovarieel restsyndroom (gesterili.)
Oorzaak: overdreven reactie melkklier op progesteron
Diagnose: inspectie/palpatie
Therapie
Snelle remissie na luteolyse, ovariectomie of partus
• Ovario(hystere)ctomie (flank): snelle regressie (1-2w)
• Stoppen met progestageenbehandeling (remissie na 5w)
• Mammectomie: bij ulceratie, necrose, prostageen geinduceerd
• AB: bij infectie enkel
• Aglepristonetherapie (bij fokpoes): progesteron-R-blokker, kan ook
bij katten die niet reageren op castratie/stopzetting medicatie
Aglepristone gaat in competitie met progesteron-R à neemt plaats in à
gn signaal nr melkklier van ‘jij moet groeien’ (werkt beter bij kat!)
Mammatumoren kat
Mammair adenocarcinoma
• Kans stijgt vanaf 6j, gemiddeld 10-11j
• Meer bij intacte kattin, meer na progesteorntherapie
• Siamees
• 80% vd mammaire massa’s bij kat!
Uitbreiden van tumoren nr andere kant: L en R gescheiden van elkaar qua
lymfe, maar bv gaan wel vn L nr R dus uitzaaiingen mogelijk (ook nr long)
Prognose: als tumor >2cm dan 4-24m, als <2cm dan 2-4j overleving
à overleving groter bij radicale mastectomie
Vaginahyperplasie teef
Veroorzaakt dr veel mucosaplooien die aanw zijn id vagina: vaak bij
dogachtige rassen – tijdens oestrus (oestrogeen-D), gaat mucosa zwellen
Tijdens late pro-oestrus en begin oestrus – uitzonderlijk einde metoestrus
en rond partus
Signalement: intacte teven, genetische predispositie (brachycefalen),
meestal al bij 2de of 3de cyclus
Kliniek: perineale zwelling en protrusie mucosa, vaginitis, cystitis,
dekproblemen, dysurie
