Oftalmologie
1. Het rode oog
• Zeer frequente klacht in de algemene praktijk
• Nauwkeurige anamnese is essentieel
o Bilat of unilat → unilat is vaak ernstiger
o Trauma, allergieën
o Visusdaling of niet
o Pijnloos, ongemak of echte pijn ?
o Waterige of etterige secreties ?
• Gevolgd door onderzoek → leidt meestal tot de juiste diagnose
1.1 Banale oogklachten (niet gevaarlijk)
1.1.1 Conjunctivitis
• Conjunctivale injectie (slijmlaag op oog), geen aantasting hoornvlies
• Ongemak, geen pijn (gritty feeling)
• Secreties: helpen in de DD
• Zicht intermittent wazig door secreties, maar geen visusdaling
• Etiologie
o Allergisch
o Viraal
o Bacteriëel
o Chlamydia
• Als unilateraal: uitsluiten vreemd voorwerp!
A. Allergische conjunctivitis
• Anamnese
o Jeukende, piekende ogen
o Bilateraal, soms unilateraal (indien bv gewreven met de stof in 1 oog)
o Waterige tot mucoide secreties
o Familiale predispositie (atopie)
o Gelijkaardige episodes in verleden in hetzelfde seizoen
o Recent contact met chemicaliën/oogdruppels (bv eomycine, BAK, CL producten)
• Onderzoek
o Diffuse, matige conjunctivale injectie
o Zwelling conjunctiva (= oedeem = chemosis)
o Heldere secreten, mucusdraden
o Papels thv de tarsus (binnenkant ooglid)
o Volumineuze papels = cobblestones
▪ Actief: slijm zichtbaar tss papels
▪ Niet actief : soms papels behouden
• Behandeling: inwerken op histamine, mastcellen, …
o Topische antihistaminica en vasoconstrictoren
o Collyria → inhiberen mastcel degranulatie
o Orale antihistaminica
o Cave: chronische behandeling
1
, o Topische steroïden: allergie onderdrukken MAAR …
• Bijwerkingen topische steroïden (meeste bijwerkingen onder druppelvorm)
o Cortisone glaucoom (door drukstijging) → irreversibel visusverlies
o Cortisone cataract (kan je nog opereren)
o Inductie/heropflakkering van herpes keratitis (koortsblaas op hoornvlies)
→ NOOIT cortisone oogdruppels voorschrijven of verlengen zonder overleg met oogarts
B. Virale conjunctivitis
• Banaal
o Maar kan hoornvliesletsels geven en is extreem besmettelijk
• Anamnese
o Dikwijls in associatie met BLW infectie (adenovirus)
o Dikwijls epidemisch
o Bilat, maar begint vaak unilateraal
o Gevoel van zand
o Waterige secreties (geen etter)
o Kan weken duren
o Infectieus 2w voor de klinische tekenen
• Onderzoek
o Bilaterale, diffuse conjunctivale injectie
o Heldere secreties
o Lymfadenopathie submandibulair en pre-auriculair
o Follikels (kleine, geelwitte puntjes op de conjunctiva = lymfoide aggregaten)
o Soms nummulaire opaciteiten thv cornea
• Behandeling
o Spontane genezing = de regel (weken) → GEEN AB
o Extreem besmettelijk: arbeidsongeschikt!
o Symptomatische behandeling
▪ Kunst tranen
▪ Collyria op basis van NSAID
o Steroïden: nooit zelf voorschrijven !
▪ Cave: droge ogen voor de rest van hun leven
▪ Oogarts: nummulaire opaciteiten
C. Bacteriële conjunctivitis
• Zeldzaam
• Anamnese
o Ongemak en mucopurulente secreties (typisch etter)
o Begint unilateraal en tast meestal ander oog ook aan
o Oog ‘s morgens dichtgekleefd
o Na te vragen
▪ Contact met iemand met identiek probleem
▪ Epiphora = tranend oog en verstopping traankanaal of ontsteking traanzak
▪ Vreemd voorwerp
• Onderzoek
o Mucopurulente secreties
o Normale visus na uitwassen van etter
o Intense conjunctivale injectie
2
, o Cornea gaaf (fluoresceine test normaal)
o Uitz: gonococcen → corneale melting
• Behandeling
o AB oogdruppels
▪ Elk uur gedurende 1d, nadien 4x/d gedurende 1w
▪ Voldoende hoge dosis, en NOOIT afbouwen
o Oorzaak opsporen
▪ Epifora, corpus alienum, contactlenzen, …
▪ Zeker als unilateraal
D. Conjunctivitis door Chlamydia
• Chlamydia trachomatis
o Obligaat intracellulair organisme
o Twee serotypes
▪ DEK = SOA in de Westerse wereld
▪ ABC = kinderziekte in ontwikkelingslanden = trachoom
• Trachoom
o Op wereldschaal belangrijkste oorzaak van infectieuze blindheid
o Sequens: infectie, entropion, corneale schade
o 1 drop twice a day for three days
• Anamnese
o Jonge seksueel actieve ptn (SOA)
o Chronische uni/bilaterale conjunctivitis
o Folliculaire conjunctivitis
o Genito-urinaire klachten navragen
o Asymptomatisch bij vrouw, maar PID en infertiliteit
o Lang bestaand: cornea betrokken
• Behandeling
o Eenmalige dosis van azitromycine 1gr
o Partners ook behandelen
1.1.2 (Epi)scleritis
• Meestal gelokaliseerde zones van inflammatie
• Nodulair of diffuus
o Nodulair
• Episcleritis: meestal geen systeemlijden
• Scleritis: meestal auto-immuun aandoening (50% rumatoide artritis)
• Anamnese episcleritis
o Rood, drukgevoelig en soms pijnlijk oog
o Geen secreties
o Scleritis veel pijnlijker dan episcleritis
• Onderzoek
o Nodulaire of diffuse zone van ontsteking
o Epi- en sclerale vaten geïnjecteerd (> conjunctivale vaten) = violet kleur
o Drukgevoelig
3
, o DD: phenylephrine druppels (pupil verwijderen + VC) → opp bloedvaten in VC →
conjunctivale infectie kan plots een wit oog krijgen
▪ Als het oog even rood blijft: episcleritis
▪ Re: scleromalacia perforans
• Behandeling
o Episcleritis = benigne aandoening
▪ Self limiting
▪ Cortisone en NSAID oogdruppels
o Scleritis = ernstige aandoening
▪ Overleg oogarts-reumatoloog noodzakelijk
▪ Systeemaandoening uitsluiten (RA, Wegener, …)
▪ Systemische immunosupressie
1.1.3 Subconjunctivale bloeding
• Anamnese
o Knalrood oog door bloeding, ptn ongerust
▪ Comfortabel oog en goed zicht
▪ Cave: uitdroging hoornvlies → druppeltjes
o Vraag naar trauma of werk met hamer, beitel of slijpschijf → uitsluiten
o Oorzaak: langdurige steroïd druppels (post Tx) → bloedvaten w broos
▪ Re foto: ptn met bloedverdunners
• Onderzoek
o Plaatselijk helrode zone tgv subconjunctivale bloeduitstorting
▪ Kan uitzakken
▪ Zal verkleuren zoals blauwe plek
o Geen pijn of drukgevoeligheid
o Geen etter of secreten
• Behandeling
o Geruststelling, verdwijnt op enkele weken
o Uitzakken, verkleuren
o Bloeddruk controleren
o Indien antico: stolling nakijken
1.1.4 Pingueculum/pterygium
A. Pyngueculum
• Degeneratieve zone op de conjunctiva → fatty deposit
o Typisch 3-9u positie
o Breidt niet uit tot op de cornea
o DD: episcleritis is uitgebreider
4
1. Het rode oog
• Zeer frequente klacht in de algemene praktijk
• Nauwkeurige anamnese is essentieel
o Bilat of unilat → unilat is vaak ernstiger
o Trauma, allergieën
o Visusdaling of niet
o Pijnloos, ongemak of echte pijn ?
o Waterige of etterige secreties ?
• Gevolgd door onderzoek → leidt meestal tot de juiste diagnose
1.1 Banale oogklachten (niet gevaarlijk)
1.1.1 Conjunctivitis
• Conjunctivale injectie (slijmlaag op oog), geen aantasting hoornvlies
• Ongemak, geen pijn (gritty feeling)
• Secreties: helpen in de DD
• Zicht intermittent wazig door secreties, maar geen visusdaling
• Etiologie
o Allergisch
o Viraal
o Bacteriëel
o Chlamydia
• Als unilateraal: uitsluiten vreemd voorwerp!
A. Allergische conjunctivitis
• Anamnese
o Jeukende, piekende ogen
o Bilateraal, soms unilateraal (indien bv gewreven met de stof in 1 oog)
o Waterige tot mucoide secreties
o Familiale predispositie (atopie)
o Gelijkaardige episodes in verleden in hetzelfde seizoen
o Recent contact met chemicaliën/oogdruppels (bv eomycine, BAK, CL producten)
• Onderzoek
o Diffuse, matige conjunctivale injectie
o Zwelling conjunctiva (= oedeem = chemosis)
o Heldere secreten, mucusdraden
o Papels thv de tarsus (binnenkant ooglid)
o Volumineuze papels = cobblestones
▪ Actief: slijm zichtbaar tss papels
▪ Niet actief : soms papels behouden
• Behandeling: inwerken op histamine, mastcellen, …
o Topische antihistaminica en vasoconstrictoren
o Collyria → inhiberen mastcel degranulatie
o Orale antihistaminica
o Cave: chronische behandeling
1
, o Topische steroïden: allergie onderdrukken MAAR …
• Bijwerkingen topische steroïden (meeste bijwerkingen onder druppelvorm)
o Cortisone glaucoom (door drukstijging) → irreversibel visusverlies
o Cortisone cataract (kan je nog opereren)
o Inductie/heropflakkering van herpes keratitis (koortsblaas op hoornvlies)
→ NOOIT cortisone oogdruppels voorschrijven of verlengen zonder overleg met oogarts
B. Virale conjunctivitis
• Banaal
o Maar kan hoornvliesletsels geven en is extreem besmettelijk
• Anamnese
o Dikwijls in associatie met BLW infectie (adenovirus)
o Dikwijls epidemisch
o Bilat, maar begint vaak unilateraal
o Gevoel van zand
o Waterige secreties (geen etter)
o Kan weken duren
o Infectieus 2w voor de klinische tekenen
• Onderzoek
o Bilaterale, diffuse conjunctivale injectie
o Heldere secreties
o Lymfadenopathie submandibulair en pre-auriculair
o Follikels (kleine, geelwitte puntjes op de conjunctiva = lymfoide aggregaten)
o Soms nummulaire opaciteiten thv cornea
• Behandeling
o Spontane genezing = de regel (weken) → GEEN AB
o Extreem besmettelijk: arbeidsongeschikt!
o Symptomatische behandeling
▪ Kunst tranen
▪ Collyria op basis van NSAID
o Steroïden: nooit zelf voorschrijven !
▪ Cave: droge ogen voor de rest van hun leven
▪ Oogarts: nummulaire opaciteiten
C. Bacteriële conjunctivitis
• Zeldzaam
• Anamnese
o Ongemak en mucopurulente secreties (typisch etter)
o Begint unilateraal en tast meestal ander oog ook aan
o Oog ‘s morgens dichtgekleefd
o Na te vragen
▪ Contact met iemand met identiek probleem
▪ Epiphora = tranend oog en verstopping traankanaal of ontsteking traanzak
▪ Vreemd voorwerp
• Onderzoek
o Mucopurulente secreties
o Normale visus na uitwassen van etter
o Intense conjunctivale injectie
2
, o Cornea gaaf (fluoresceine test normaal)
o Uitz: gonococcen → corneale melting
• Behandeling
o AB oogdruppels
▪ Elk uur gedurende 1d, nadien 4x/d gedurende 1w
▪ Voldoende hoge dosis, en NOOIT afbouwen
o Oorzaak opsporen
▪ Epifora, corpus alienum, contactlenzen, …
▪ Zeker als unilateraal
D. Conjunctivitis door Chlamydia
• Chlamydia trachomatis
o Obligaat intracellulair organisme
o Twee serotypes
▪ DEK = SOA in de Westerse wereld
▪ ABC = kinderziekte in ontwikkelingslanden = trachoom
• Trachoom
o Op wereldschaal belangrijkste oorzaak van infectieuze blindheid
o Sequens: infectie, entropion, corneale schade
o 1 drop twice a day for three days
• Anamnese
o Jonge seksueel actieve ptn (SOA)
o Chronische uni/bilaterale conjunctivitis
o Folliculaire conjunctivitis
o Genito-urinaire klachten navragen
o Asymptomatisch bij vrouw, maar PID en infertiliteit
o Lang bestaand: cornea betrokken
• Behandeling
o Eenmalige dosis van azitromycine 1gr
o Partners ook behandelen
1.1.2 (Epi)scleritis
• Meestal gelokaliseerde zones van inflammatie
• Nodulair of diffuus
o Nodulair
• Episcleritis: meestal geen systeemlijden
• Scleritis: meestal auto-immuun aandoening (50% rumatoide artritis)
• Anamnese episcleritis
o Rood, drukgevoelig en soms pijnlijk oog
o Geen secreties
o Scleritis veel pijnlijker dan episcleritis
• Onderzoek
o Nodulaire of diffuse zone van ontsteking
o Epi- en sclerale vaten geïnjecteerd (> conjunctivale vaten) = violet kleur
o Drukgevoelig
3
, o DD: phenylephrine druppels (pupil verwijderen + VC) → opp bloedvaten in VC →
conjunctivale infectie kan plots een wit oog krijgen
▪ Als het oog even rood blijft: episcleritis
▪ Re: scleromalacia perforans
• Behandeling
o Episcleritis = benigne aandoening
▪ Self limiting
▪ Cortisone en NSAID oogdruppels
o Scleritis = ernstige aandoening
▪ Overleg oogarts-reumatoloog noodzakelijk
▪ Systeemaandoening uitsluiten (RA, Wegener, …)
▪ Systemische immunosupressie
1.1.3 Subconjunctivale bloeding
• Anamnese
o Knalrood oog door bloeding, ptn ongerust
▪ Comfortabel oog en goed zicht
▪ Cave: uitdroging hoornvlies → druppeltjes
o Vraag naar trauma of werk met hamer, beitel of slijpschijf → uitsluiten
o Oorzaak: langdurige steroïd druppels (post Tx) → bloedvaten w broos
▪ Re foto: ptn met bloedverdunners
• Onderzoek
o Plaatselijk helrode zone tgv subconjunctivale bloeduitstorting
▪ Kan uitzakken
▪ Zal verkleuren zoals blauwe plek
o Geen pijn of drukgevoeligheid
o Geen etter of secreten
• Behandeling
o Geruststelling, verdwijnt op enkele weken
o Uitzakken, verkleuren
o Bloeddruk controleren
o Indien antico: stolling nakijken
1.1.4 Pingueculum/pterygium
A. Pyngueculum
• Degeneratieve zone op de conjunctiva → fatty deposit
o Typisch 3-9u positie
o Breidt niet uit tot op de cornea
o DD: episcleritis is uitgebreider
4
