OEFENTENTAMENVRAGEN
CRIMINALITEIT, COGNITIE EN
PERSOONLIJKHEID
HOORCOLLEGE 1
Vraag 1
Welke uitspraak over de verschillende verklaringsmodellen van antisociaal gedrag is het
meest correct?
A. Evolutionaire modellen rechtvaardigen agressief gedrag omdat het adaptief is
geweest.
B. Genetische modellen gaan ervan uit dat één specifiek gen verantwoordelijk is voor
antisociaal gedrag.
C. Biopsychologische modellen richten zich op de interactie tussen hersenen, hormonen
en andere biologische systemen.
D. Psychosociale modellen verklaren antisociaal gedrag uitsluitend vanuit opvoeding.
Juiste antwoord: C
Waarom?
A fout: Evolutionaire modellen verklaren waarom gedrag is blijven bestaan, maar
rechtvaardigen het niet.
B fout: Antisociaal gedrag is polygenetisch; er bestaat geen 'antisociaal gen'.
C goed: Dit is precies waar biopsychologische modellen naar kijken.
D fout: Psychosociale modellen omvatten veel meer dan alleen opvoeding, zoals
sociale leertheorieën en beschermende/risicofactoren.
Vraag 2
Welke situatie is het beste voorbeeld van een gen-omgevingscorrelatie (rGE) en niet
van een gen-omgevingsinteractie (GxE)?
A. Een genetische aanleg voor impulsiviteit leidt alleen tot agressie wanneer iemand
mishandeld wordt.
B. Een impulsief kind roept vaker strenge reacties van ouders op.
C. Mishandeling verandert de expressie van genen via epigenetische processen.
D. Een genetische aanleg voor agressie wordt sterker naarmate iemand ouder wordt.
Juiste antwoord: B
,Waarom?
A fout: Dit is een gen-omgevingsinteractie (GxE): de omgeving bepaalt of de
genetische aanleg tot uiting komt.
B goed: Het gedrag van het kind lokt reacties uit de omgeving uit (evocatieve rGE).
C fout: Dit beschrijft epigenetica.
D fout: Dit zegt niets over de wisselwerking tussen genen en omgeving.
Vraag 3
Welke combinatie is correct?
A. Proactieve agressie → vooral emotieregulatieproblemen.
B. Reactieve agressie → relatief sterker genetisch bepaald dan proactieve agressie.
C. Psychopathologie hangt uitsluitend samen met reactieve agressie.
D. Sociale aanpassing hangt sterker samen met reactieve dan met proactieve agressie.
Juiste antwoord: D
Waarom?
A fout: Emotieregulatieproblemen horen vooral bij reactieve agressie.
B fout: Juist proactieve agressie lijkt sterker genetisch bepaald.
C fout: Psychopathologie hangt samen met zowel reactieve als proactieve agressie.
D goed: Sociale aanpassing en hersenfunctioneren zijn vooral gerelateerd aan
reactieve agressie.
Vraag 4
Waarom is vroege preventie volgens het biopsychosociale model belangrijk?
A. Omdat genetische factoren na de geboorte nauwelijks nog veranderen.
B. Omdat veel risicofactoren al vóór de geboorte aanwezig zijn en langdurig kunnen
doorwerken.
C. Omdat antisociaal gedrag na de peutertijd nauwelijks meer verandert.
D. Omdat genetische screening voldoende is om risicokinderen te identificeren.
Juiste antwoord: B
Waarom?
A fout: Genen veranderen niet, maar hun expressie en invloed kunnen wel
veranderen.
B goed: Veel risico's ontstaan al prenataal en blijven langdurig bestaan.
C fout: Agressie verandert juist sterk gedurende de ontwikkeling.
, D fout: Genen alleen voorspellen antisociaal gedrag onvoldoende.
Vraag 5
Welke uitspraak is juist?
A. Alle geweld is agressie, maar niet alle agressie is geweld.
B. Alle antisociaal gedrag is criminaliteit.
C. Alle criminaliteit is agressie.
D. Geweld en criminaliteit betekenen hetzelfde.
Juiste antwoord: A
Waarom?
A goed: Geweld is de ernstigste vorm van agressie.
B fout: Veel antisociaal gedrag is niet strafbaar.
C fout: Niet alle criminaliteit is agressief (bijvoorbeeld belastingfraude).
D fout: Geweld en criminaliteit overlappen slechts gedeeltelijk.
HOORCOLLEGE 2
Vraag 6
Twee vrienden worden gedurende een schooljaar steeds agressiever doordat zij elkaar
voortdurend aanmoedigen en belonen voor grensoverschrijdend gedrag.
Dit is het beste voorbeeld van:
A. Active selection
B. Repulsion
C. Socialization (peer contagion)
D. Similarity attraction
Juiste antwoord: C
Waarom?
A fout: Active selection gaat over het bewust kiezen van vrienden die op jezelf lijken,
niet over gedragsverandering ná het ontstaan van de vriendschap.
B fout: Repulsion betekent juist dat mensen afstand nemen van anderen die te veel
verschillen.
C goed: Dit is sociale invloed (peer contagion): vrienden gaan steeds meer op elkaar
lijken door imitatie en beloning.
, D fout: Similarity attraction verklaart waarom de vriendschap ontstaat, niet waarom
het gedrag verandert.
Vraag 7
Volgens het model van Kandel (1978) blijven vriendschappen vooral bestaan doordat
mensen:
A. vrienden kiezen met complementaire eigenschappen.
B. hun gedrag aanpassen of andere vrienden zoeken wanneer verschillen te groot
worden.
C. vooral status gebruiken om conflicten binnen de vriendschap op te lossen.
D. steeds onafhankelijker van elkaar worden.
Juiste antwoord: B
Waarom?
A fout: Kandel benadrukt juist gelijkenis (homophily), niet complementariteit.
B goed: Mensen behouden balans door hun gedrag aan te passen of nieuwe vrienden
te zoeken.
C fout: Status speelt geen centrale rol in Kandels theorie.
D fout: Juist meer contact zorgt ervoor dat vrienden meer op elkaar gaan lijken.
Vraag 8
Waarom zijn sociale invloedseffecten doorgaans sterker voor proactieve dan voor
reactieve agressie?
A. Omdat proactieve agressie sterker samenhangt met negatieve emoties.
B. Omdat proactieve agressie vaker sociale of materiële beloningen oplevert.
C. Omdat reactieve agressie volledig genetisch bepaald is.
D. Omdat proactieve agressie uitsluitend voorkomt bij psychopathie.
Juiste antwoord: B
Waarom?
A fout: Negatieve emoties horen juist sterker bij reactieve agressie.
B goed: Proactieve agressie wordt vaker beloond (status, geld, macht), waardoor
sociale invloed sterker is.
C fout: Reactieve agressie ontstaat juist uit een combinatie van genetische én
omgevingsfactoren.
CRIMINALITEIT, COGNITIE EN
PERSOONLIJKHEID
HOORCOLLEGE 1
Vraag 1
Welke uitspraak over de verschillende verklaringsmodellen van antisociaal gedrag is het
meest correct?
A. Evolutionaire modellen rechtvaardigen agressief gedrag omdat het adaptief is
geweest.
B. Genetische modellen gaan ervan uit dat één specifiek gen verantwoordelijk is voor
antisociaal gedrag.
C. Biopsychologische modellen richten zich op de interactie tussen hersenen, hormonen
en andere biologische systemen.
D. Psychosociale modellen verklaren antisociaal gedrag uitsluitend vanuit opvoeding.
Juiste antwoord: C
Waarom?
A fout: Evolutionaire modellen verklaren waarom gedrag is blijven bestaan, maar
rechtvaardigen het niet.
B fout: Antisociaal gedrag is polygenetisch; er bestaat geen 'antisociaal gen'.
C goed: Dit is precies waar biopsychologische modellen naar kijken.
D fout: Psychosociale modellen omvatten veel meer dan alleen opvoeding, zoals
sociale leertheorieën en beschermende/risicofactoren.
Vraag 2
Welke situatie is het beste voorbeeld van een gen-omgevingscorrelatie (rGE) en niet
van een gen-omgevingsinteractie (GxE)?
A. Een genetische aanleg voor impulsiviteit leidt alleen tot agressie wanneer iemand
mishandeld wordt.
B. Een impulsief kind roept vaker strenge reacties van ouders op.
C. Mishandeling verandert de expressie van genen via epigenetische processen.
D. Een genetische aanleg voor agressie wordt sterker naarmate iemand ouder wordt.
Juiste antwoord: B
,Waarom?
A fout: Dit is een gen-omgevingsinteractie (GxE): de omgeving bepaalt of de
genetische aanleg tot uiting komt.
B goed: Het gedrag van het kind lokt reacties uit de omgeving uit (evocatieve rGE).
C fout: Dit beschrijft epigenetica.
D fout: Dit zegt niets over de wisselwerking tussen genen en omgeving.
Vraag 3
Welke combinatie is correct?
A. Proactieve agressie → vooral emotieregulatieproblemen.
B. Reactieve agressie → relatief sterker genetisch bepaald dan proactieve agressie.
C. Psychopathologie hangt uitsluitend samen met reactieve agressie.
D. Sociale aanpassing hangt sterker samen met reactieve dan met proactieve agressie.
Juiste antwoord: D
Waarom?
A fout: Emotieregulatieproblemen horen vooral bij reactieve agressie.
B fout: Juist proactieve agressie lijkt sterker genetisch bepaald.
C fout: Psychopathologie hangt samen met zowel reactieve als proactieve agressie.
D goed: Sociale aanpassing en hersenfunctioneren zijn vooral gerelateerd aan
reactieve agressie.
Vraag 4
Waarom is vroege preventie volgens het biopsychosociale model belangrijk?
A. Omdat genetische factoren na de geboorte nauwelijks nog veranderen.
B. Omdat veel risicofactoren al vóór de geboorte aanwezig zijn en langdurig kunnen
doorwerken.
C. Omdat antisociaal gedrag na de peutertijd nauwelijks meer verandert.
D. Omdat genetische screening voldoende is om risicokinderen te identificeren.
Juiste antwoord: B
Waarom?
A fout: Genen veranderen niet, maar hun expressie en invloed kunnen wel
veranderen.
B goed: Veel risico's ontstaan al prenataal en blijven langdurig bestaan.
C fout: Agressie verandert juist sterk gedurende de ontwikkeling.
, D fout: Genen alleen voorspellen antisociaal gedrag onvoldoende.
Vraag 5
Welke uitspraak is juist?
A. Alle geweld is agressie, maar niet alle agressie is geweld.
B. Alle antisociaal gedrag is criminaliteit.
C. Alle criminaliteit is agressie.
D. Geweld en criminaliteit betekenen hetzelfde.
Juiste antwoord: A
Waarom?
A goed: Geweld is de ernstigste vorm van agressie.
B fout: Veel antisociaal gedrag is niet strafbaar.
C fout: Niet alle criminaliteit is agressief (bijvoorbeeld belastingfraude).
D fout: Geweld en criminaliteit overlappen slechts gedeeltelijk.
HOORCOLLEGE 2
Vraag 6
Twee vrienden worden gedurende een schooljaar steeds agressiever doordat zij elkaar
voortdurend aanmoedigen en belonen voor grensoverschrijdend gedrag.
Dit is het beste voorbeeld van:
A. Active selection
B. Repulsion
C. Socialization (peer contagion)
D. Similarity attraction
Juiste antwoord: C
Waarom?
A fout: Active selection gaat over het bewust kiezen van vrienden die op jezelf lijken,
niet over gedragsverandering ná het ontstaan van de vriendschap.
B fout: Repulsion betekent juist dat mensen afstand nemen van anderen die te veel
verschillen.
C goed: Dit is sociale invloed (peer contagion): vrienden gaan steeds meer op elkaar
lijken door imitatie en beloning.
, D fout: Similarity attraction verklaart waarom de vriendschap ontstaat, niet waarom
het gedrag verandert.
Vraag 7
Volgens het model van Kandel (1978) blijven vriendschappen vooral bestaan doordat
mensen:
A. vrienden kiezen met complementaire eigenschappen.
B. hun gedrag aanpassen of andere vrienden zoeken wanneer verschillen te groot
worden.
C. vooral status gebruiken om conflicten binnen de vriendschap op te lossen.
D. steeds onafhankelijker van elkaar worden.
Juiste antwoord: B
Waarom?
A fout: Kandel benadrukt juist gelijkenis (homophily), niet complementariteit.
B goed: Mensen behouden balans door hun gedrag aan te passen of nieuwe vrienden
te zoeken.
C fout: Status speelt geen centrale rol in Kandels theorie.
D fout: Juist meer contact zorgt ervoor dat vrienden meer op elkaar gaan lijken.
Vraag 8
Waarom zijn sociale invloedseffecten doorgaans sterker voor proactieve dan voor
reactieve agressie?
A. Omdat proactieve agressie sterker samenhangt met negatieve emoties.
B. Omdat proactieve agressie vaker sociale of materiële beloningen oplevert.
C. Omdat reactieve agressie volledig genetisch bepaald is.
D. Omdat proactieve agressie uitsluitend voorkomt bij psychopathie.
Juiste antwoord: B
Waarom?
A fout: Negatieve emoties horen juist sterker bij reactieve agressie.
B goed: Proactieve agressie wordt vaker beloond (status, geld, macht), waardoor
sociale invloed sterker is.
C fout: Reactieve agressie ontstaat juist uit een combinatie van genetische én
omgevingsfactoren.
