Socialezekerheidsrecht 2025-2026
,Inhoudsopgave
0 Algemene toelich.ng ............................................................................................................................. 6
1 Thema 1: Sociale zekerheid & socialezekerheidsrecht ............................................................................ 7
1.1 Wat is sociale zekerheid?...................................................................................................................... 7
1.1.1 Focus op alledaagse menselijke noden....................................................................................... 7
1.1.2 Gebruikelijke betekenis............................................................................................................... 7
1.1.3 Sociale zekerheid in zijn situa>onele/teleologische betekenis (1ste)........................................... 8
1.1.4 Sociale zekerheid in de instrumentele betekenis (2de).............................................................. 11
1.2 Wat is socialezekerheidsrecht? ........................................................................................................... 14
1.2.1 Defini>e .................................................................................................................................... 14
1.2.2 Voorwerp en karakter van het socialezekerheidsrecht (stricto sensu) ..................................... 14
1.2.3 Technieken: sociale verzekering en sociale bijstand ................................................................. 16
1.2.4 Het recht op sociale zekerheid als Mensenrecht ...................................................................... 29
1.2.5 Verdeling van bevoegdheden ................................................................................................... 40
1.2.6 Omkadering van de regelgeving ............................................................................................... 41
1.3 THEMA 1: bijlagen .............................................................................................................................. 44
1.3.1 Bismarckiaanse en Beveridgeaanse systemen .......................................................................... 44
1.3.2 UVRM........................................................................................................................................ 44
1.3.3 IVESCR ....................................................................................................................................... 45
1.3.4 HESH ......................................................................................................................................... 46
1.3.5 HGEU ........................................................................................................................................ 46
1.3.6 GW ............................................................................................................................................ 47
1.3.7 BWHI 8 augustus 1980 .............................................................................................................. 48
2
,2 Thema 2: sociale verzekeringen naar Belgisch recht .............................................................................. 51
2.1 Deel I: De verplichte verzekering voor geneeskundige verzorging en uitkeringen .............................. 51
2.1.1 Schets van de historische ontwikkeling .................................................................................... 51
2.1.2 Huidige basiswetgeving ............................................................................................................ 53
2.1.3 De verplichte verzekering voor geneeskundige verzorging....................................................... 54
2.1.4 Uitkeringsverzekering ............................................................................................................... 63
2.1.5 Administra>eve organisa>e ...................................................................................................... 70
2.1.6 Financiële organisa>e ............................................................................................................... 71
2.1.7 Deel 1: bijlagen ......................................................................................................................... 72
2.2 Deel II: De werkloosheidsverzekering (basis) ...................................................................................... 74
2.2.1 Schets van de historische ontwikkeling .................................................................................... 74
2.2.2 Huidige basiswetgeving ............................................................................................................ 78
2.2.3 Doel........................................................................................................................................... 78
2.2.4 Voorwaarden ter toekenning van presta>es............................................................................. 79
2.2.5 Voorziene presta>es ................................................................................................................. 84
2.2.6 Administra>eve en financiële organisa>e (Titel I en Titel II, Hfdst. V en VII WB) ..................... 87
2.2.7 Deel II: bijlagen ......................................................................................................................... 88
2.3 Deel III: De gezinsbijslagenverzekering (Vlaamse gemeenschap)....................................................... 91
2.3.1 Schets van de historische ontwikkeling .................................................................................... 91
2.3.2 Huidige basiswetgeving ............................................................................................................ 95
2.3.3 Doel........................................................................................................................................... 95
2.3.4 Voorwaarden ter toekenning van presta>es............................................................................. 96
2.3.5 Voorziene presta>es ................................................................................................................. 98
2.3.6 Administra>eve en financiële organisa>e............................................................................... 105
2.3.7 Bijlagen ................................................................................................................................... 108
2.4 Deel IV: De verplichte pensioensverzekeringen (basis) ..................................................................... 110
2.4.1 Inleiding .................................................................................................................................. 110
2.4.2 Schets van de historische ontwikkeling .................................................................................. 111
2.4.3 Huidige basiswetgeving .......................................................................................................... 118
2.4.4 Doel......................................................................................................................................... 120
2.4.5 Rustpensioenen (algemeen) ................................................................................................... 121
2.4.6 Bijzonder rustpensioen gewezen echtgenoot (werknemer of zelfstandige) ........................... 131
2.4.7 Overlevingspensioenen (algemeen) ....................................................................................... 132
2.4.8 Bijzonder overlevingspensioen gewezen echtgenoot (ambtenaar) ........................................ 135
2.4.9 Administra>eve en financiële organisa>e............................................................................... 135
2.4.10 Deel IV: Bijlagen ...................................................................................................................... 137
3
, 2.5 Deel V: Beginselen van de bijdrageregelingen & de indeling in beroepscategorieën ....................... 138
2.5.1 Beginselen van de bijdragenregelingen .................................................................................. 138
2.5.2 De indeling in beroepscategorieën ......................................................................................... 142
2.5.3 Deel V: bijlagen ....................................................................................................................... 146
3 Thema 3: regelingen van sociale bijstand ............................................................................................ 147
3.1 Deel I: Tegemoetkomingen voor personen met een handicap.......................................................... 147
3.1.1 Schets van de historische ontwikkeling .................................................................................. 147
3.1.2 Huidige basiswetgeving .......................................................................................................... 148
3.1.3 Doel......................................................................................................................................... 148
3.1.4 Voorwaarden ter toekenning van presta>es........................................................................... 149
3.1.5 Voorziene presta>es ............................................................................................................... 151
3.1.6 Administra>eve en financiële organisa>e............................................................................... 153
3.2 Deel II: Het recht op maatschappelijke integraRe ............................................................................ 154
3.2.1 Schets van de historische ontwikkeling .................................................................................. 154
3.2.2 Huidige basiswetgeving .......................................................................................................... 154
3.2.3 Doel......................................................................................................................................... 154
3.2.4 Voorwaarden ter toekenning van presta>es (art. 3 WMI) ...................................................... 155
3.2.5 Voorziene presta>es ............................................................................................................... 156
3.2.6 Administra>eve en financiële organisa>e............................................................................... 158
3.3 Deel III: De gewaarborgde gezinsbijslagen....................................................................................... 159
3.4 Deel IV De inkomensgaranRe voor ouderen ..................................................................................... 159
3.4.1 Schets van de historische ontwikkeling .................................................................................. 159
3.4.2 Huidige basiswetgeving .......................................................................................................... 159
3.4.3 Doel......................................................................................................................................... 160
3.4.4 Voorwaarden ter toekenning van presta>es (art. 3-4,7 Wet IGO) .......................................... 160
3.4.5 Voorziene presta>es ............................................................................................................... 161
3.4.6 Administra>eve en financiële organisa>e............................................................................... 162
3.5 Deel V: De maatschappelijke dienstverlening van het OCMW ......................................................... 163
3.5.1 Schets van de historische ontwikkeling .................................................................................. 163
3.5.2 Huidige basiswetgeving .......................................................................................................... 164
3.5.3 Doel......................................................................................................................................... 164
3.5.4 Voorwaarden ter toekenning van presta>es........................................................................... 165
3.5.5 Voorziene presta>es ............................................................................................................... 167
3.5.6 Administra>eve en financiële organisa>e............................................................................... 168
4
,Inhoudsopgave
0 Algemene toelich.ng ............................................................................................................................. 6
1 Thema 1: Sociale zekerheid & socialezekerheidsrecht ............................................................................ 7
1.1 Wat is sociale zekerheid?...................................................................................................................... 7
1.1.1 Focus op alledaagse menselijke noden....................................................................................... 7
1.1.2 Gebruikelijke betekenis............................................................................................................... 7
1.1.3 Sociale zekerheid in zijn situa>onele/teleologische betekenis (1ste)........................................... 8
1.1.4 Sociale zekerheid in de instrumentele betekenis (2de).............................................................. 11
1.2 Wat is socialezekerheidsrecht? ........................................................................................................... 14
1.2.1 Defini>e .................................................................................................................................... 14
1.2.2 Voorwerp en karakter van het socialezekerheidsrecht (stricto sensu) ..................................... 14
1.2.3 Technieken: sociale verzekering en sociale bijstand ................................................................. 16
1.2.4 Het recht op sociale zekerheid als Mensenrecht ...................................................................... 29
1.2.5 Verdeling van bevoegdheden ................................................................................................... 40
1.2.6 Omkadering van de regelgeving ............................................................................................... 41
1.3 THEMA 1: bijlagen .............................................................................................................................. 44
1.3.1 Bismarckiaanse en Beveridgeaanse systemen .......................................................................... 44
1.3.2 UVRM........................................................................................................................................ 44
1.3.3 IVESCR ....................................................................................................................................... 45
1.3.4 HESH ......................................................................................................................................... 46
1.3.5 HGEU ........................................................................................................................................ 46
1.3.6 GW ............................................................................................................................................ 47
1.3.7 BWHI 8 augustus 1980 .............................................................................................................. 48
2
,2 Thema 2: sociale verzekeringen naar Belgisch recht .............................................................................. 51
2.1 Deel I: De verplichte verzekering voor geneeskundige verzorging en uitkeringen .............................. 51
2.1.1 Schets van de historische ontwikkeling .................................................................................... 51
2.1.2 Huidige basiswetgeving ............................................................................................................ 53
2.1.3 De verplichte verzekering voor geneeskundige verzorging....................................................... 54
2.1.4 Uitkeringsverzekering ............................................................................................................... 63
2.1.5 Administra>eve organisa>e ...................................................................................................... 70
2.1.6 Financiële organisa>e ............................................................................................................... 71
2.1.7 Deel 1: bijlagen ......................................................................................................................... 72
2.2 Deel II: De werkloosheidsverzekering (basis) ...................................................................................... 74
2.2.1 Schets van de historische ontwikkeling .................................................................................... 74
2.2.2 Huidige basiswetgeving ............................................................................................................ 78
2.2.3 Doel........................................................................................................................................... 78
2.2.4 Voorwaarden ter toekenning van presta>es............................................................................. 79
2.2.5 Voorziene presta>es ................................................................................................................. 84
2.2.6 Administra>eve en financiële organisa>e (Titel I en Titel II, Hfdst. V en VII WB) ..................... 87
2.2.7 Deel II: bijlagen ......................................................................................................................... 88
2.3 Deel III: De gezinsbijslagenverzekering (Vlaamse gemeenschap)....................................................... 91
2.3.1 Schets van de historische ontwikkeling .................................................................................... 91
2.3.2 Huidige basiswetgeving ............................................................................................................ 95
2.3.3 Doel........................................................................................................................................... 95
2.3.4 Voorwaarden ter toekenning van presta>es............................................................................. 96
2.3.5 Voorziene presta>es ................................................................................................................. 98
2.3.6 Administra>eve en financiële organisa>e............................................................................... 105
2.3.7 Bijlagen ................................................................................................................................... 108
2.4 Deel IV: De verplichte pensioensverzekeringen (basis) ..................................................................... 110
2.4.1 Inleiding .................................................................................................................................. 110
2.4.2 Schets van de historische ontwikkeling .................................................................................. 111
2.4.3 Huidige basiswetgeving .......................................................................................................... 118
2.4.4 Doel......................................................................................................................................... 120
2.4.5 Rustpensioenen (algemeen) ................................................................................................... 121
2.4.6 Bijzonder rustpensioen gewezen echtgenoot (werknemer of zelfstandige) ........................... 131
2.4.7 Overlevingspensioenen (algemeen) ....................................................................................... 132
2.4.8 Bijzonder overlevingspensioen gewezen echtgenoot (ambtenaar) ........................................ 135
2.4.9 Administra>eve en financiële organisa>e............................................................................... 135
2.4.10 Deel IV: Bijlagen ...................................................................................................................... 137
3
, 2.5 Deel V: Beginselen van de bijdrageregelingen & de indeling in beroepscategorieën ....................... 138
2.5.1 Beginselen van de bijdragenregelingen .................................................................................. 138
2.5.2 De indeling in beroepscategorieën ......................................................................................... 142
2.5.3 Deel V: bijlagen ....................................................................................................................... 146
3 Thema 3: regelingen van sociale bijstand ............................................................................................ 147
3.1 Deel I: Tegemoetkomingen voor personen met een handicap.......................................................... 147
3.1.1 Schets van de historische ontwikkeling .................................................................................. 147
3.1.2 Huidige basiswetgeving .......................................................................................................... 148
3.1.3 Doel......................................................................................................................................... 148
3.1.4 Voorwaarden ter toekenning van presta>es........................................................................... 149
3.1.5 Voorziene presta>es ............................................................................................................... 151
3.1.6 Administra>eve en financiële organisa>e............................................................................... 153
3.2 Deel II: Het recht op maatschappelijke integraRe ............................................................................ 154
3.2.1 Schets van de historische ontwikkeling .................................................................................. 154
3.2.2 Huidige basiswetgeving .......................................................................................................... 154
3.2.3 Doel......................................................................................................................................... 154
3.2.4 Voorwaarden ter toekenning van presta>es (art. 3 WMI) ...................................................... 155
3.2.5 Voorziene presta>es ............................................................................................................... 156
3.2.6 Administra>eve en financiële organisa>e............................................................................... 158
3.3 Deel III: De gewaarborgde gezinsbijslagen....................................................................................... 159
3.4 Deel IV De inkomensgaranRe voor ouderen ..................................................................................... 159
3.4.1 Schets van de historische ontwikkeling .................................................................................. 159
3.4.2 Huidige basiswetgeving .......................................................................................................... 159
3.4.3 Doel......................................................................................................................................... 160
3.4.4 Voorwaarden ter toekenning van presta>es (art. 3-4,7 Wet IGO) .......................................... 160
3.4.5 Voorziene presta>es ............................................................................................................... 161
3.4.6 Administra>eve en financiële organisa>e............................................................................... 162
3.5 Deel V: De maatschappelijke dienstverlening van het OCMW ......................................................... 163
3.5.1 Schets van de historische ontwikkeling .................................................................................. 163
3.5.2 Huidige basiswetgeving .......................................................................................................... 164
3.5.3 Doel......................................................................................................................................... 164
3.5.4 Voorwaarden ter toekenning van presta>es........................................................................... 165
3.5.5 Voorziene presta>es ............................................................................................................... 167
3.5.6 Administra>eve en financiële organisa>e............................................................................... 168
4
