Criminaliteit en straf in
historisch perspectief
SAMENVATTING SLIDES EN NOTITIES
,Inhoudsopgave
1. Definitie criminologie ........................................................................................................... 7
1.1 Criminologie… en de geschiedenis ..............................................................................................8
1.2 Geschiedenis… en de criminologie .......................................................................................8
1.3 Nut studie en kennis criminologisch verleden...............................................................................9
1.4 Methodologische beperkingen ....................................................................................................9
2. Historische criminologie ......................................................................................................10
2.1 Historische criminologie (dit niet vanbuiten kennen!) .................................................................. 10
2.2 De historische bijdrage ...................................................................................................... 10
3. Globale en Europese tendensen ...........................................................................................11
3.1 Globale en Europese tendensen ................................................................................................ 12
3.1.1 Globale en Europese tendensen ............................................................................................. 12
3.1.2 Globale en Europese tendensen ............................................................................................. 13
4. Vroegste ontwikkelingen ......................................................................................................13
4.1.1 Aanloop tot het geschreven strafrecht ..................................................................................... 13
4.1.2 Aanloop tot het geschreven strafrecht ..................................................................................... 14
5. De middeleeuwen ...............................................................................................................14
5.1 Germaanse Tijd ........................................................................................................................ 14
5.2 Karolingische Rijk ..................................................................................................................... 15
5.3 Overgang accusatoir naar inquisitoir strafproces ........................................................................ 16
5.3.1 Overgang accusatoir naar inquisitoir strafproces ..................................................................... 16
5.4 Criminaliteit en straf in de late Middeleeuwen ............................................................................ 17
5.4.1 Criminaliteit en straf in de late Middeleeuwen ......................................................................... 17
5.4.2 Criminaliteit en straf in de late Middeleeuwen ......................................................................... 18
6. Oorsprong hedendaagse strafrechtsbedeling (AR) .................................................................18
6.1 De vernieuwing van het gevangeniswezen .................................................................................. 18
6.1.1 De vernieuwing van het gevangeniswezen ............................................................................... 18
6.1.2 De vernieuwing van het gevangeniswezen ............................................................................... 19
6.1.3 De vernieuwing van het gevangeniswezen ............................................................................... 19
6.2 Modernisering politieapparaat ................................................................................................... 19
6.2.1 Modernisering politieapparaat ................................................................................................ 20
6.3 Koloniale verbanning ................................................................................................................ 20
1
,7. Rechtsculturen, wetten en straffen ......................................................................................20
7.1 Benaming ‘ancien régime’: statisch vs. Hervorming .................................................................... 20
7.1.1 Benaming ‘ancien régime’: statisch vs. Hervorming ................................................................. 21
7.2 Continentale vs. Engelse rechtscultuur ...................................................................................... 21
7.3 Toename kritiek op ancien régime.............................................................................................. 22
7.4 Verlichtingsdenken en hervorming strafrecht .............................................................................. 22
7.5 Transformaties in bestraffing ..................................................................................................... 23
8. Het begrip en de aard van criminaliteit .................................................................................23
8.1 Wat is ‘criminaliteit’? ................................................................................................................ 23
8.2 Criminaliteit, armoede en controle ............................................................................................ 23
8.2.1 Criminaliteit, armoede en controle ......................................................................................... 24
8.2.2 Criminaliteit, armoede en controle ......................................................................................... 24
8.3 Angst voor het banditisme: realiteit en mythevorming ................................................................. 25
8.3.1 Angst voor het banditisme: realiteit en mythevorming .............................................................. 25
8.3.2 Angst voor het banditisme: realiteit en mythevorming .............................................................. 25
8.4 Smokkel, kleine diefstal en geweldscriminaliteit ......................................................................... 26
8.5 Geweld: minder frequent, maar cultureel zwaarder geladen ........................................................ 27
9. Omgaan met en reacties op criminaliteit ..............................................................................27
9.1 Omgaan met en reacties op criminaliteit .................................................................................... 27
9.2 Informele en buitengerechtelijke afhandeling ............................................................................. 27
9.3 Lokale wereldbeelden, magie en tovenarij .................................................................................. 28
9.4 Hekserij ................................................................................................................................... 28
9.4.1 Hekserij ................................................................................................................................ 29
9.4.2 Hekserij ................................................................................................................................ 29
9.5 Stad versus platteland .............................................................................................................. 29
9.6 Politie: van bestuur naar instelling ............................................................................................. 30
9.7 Politie te Frankrijk: Parijs als model ............................................................................................ 30
9.8 Politie te Frankrijk: Ferme générale ............................................................................................ 30
10. Oorlog en de Revolutionaire Periode .................................................................................31
10.1 Het nieuwe Franse systeem ............................................................................................... 31
10.1.1 Belang Franse Revolutie ....................................................................................................... 31
10.1.2 De Franse Revolutie en de strafrechtsbedeling ..................................................................... 32
10.1.2.1 De Franse Revolutie en de strafrechtsbedeling ................................................................... 32
10.1.2.2 De Franse Revolutie en de strafrechtsbedeling ................................................................... 32
2
, 10.1.2.3 De Franse Revolutie en de strafrechtsbedeling ................................................................... 33
10.2 Periode van Terreur en het Directoire........................................................................................ 33
10.3 De strafrechtsbedeling in de Napoleontische Tijd ..................................................................... 33
10.4 Impact hervormingen op platteland ........................................................................................ 34
10.5 Napoleontische impact in Europa ............................................................................................ 34
11. Criminaliteit en politie ............................................................................................................35
11.1 Criminaliteit ten tijde van de revolutie en oorlog........................................................................ 35
11.1.1 Criminaliteit ten tijde van de revolutie en oorlog ..................................................................... 35
11.2 Statelijke reacties .................................................................................................................. 35
11.3 Aard en organisatie Franse politiebestel ................................................................................... 36
11.4 Surveillance, registratie en controle ......................................................................................... 36
11.5 High en low policing ................................................................................................................ 37
11.6 Groot-Brittannië ..................................................................................................................... 37
11.6.1 Groot-Brittannië .................................................................................................................. 38
11.6.2 Groot-Brittannië .................................................................................................................. 38
11.6.3 Groot-Brittannië .................................................................................................................. 39
11.6.4 Groot-Brittannië .................................................................................................................. 39
12. De ontdekking van de criminele klasse ....................................................................................40
12.1 Het meten van een probleem .................................................................................................. 40
12.1.1 Statistiek tijdens het Ancien Régime en de Revolutie .............................................................. 40
12.1.2 De gouden eeuw van de sociale statistiek.............................................................................. 41
12.1.3 Compte général de l’administration de la justice criminelle .................................................... 41
12.2 Adolphe Quetelet (belangrijke naam!!) ..................................................................................... 42
12.3 Beleidsgerichte inzet statistiek ................................................................................................ 42
12.4 Methodologische valkuilen ...................................................................................................... 42
12.4.1 Methodologische valkuilen ................................................................................................... 43
12.5 De statistiek in historisch(-criminologisch) onderzoek .............................................................. 43
12.6 De statistiek in historisch(-criminologisch) onderzoek .............................................................. 43
13. (On)veiligheid in de stad en op het platteland ..........................................................................44
13.1 Sociale verandering, gevaar en criminaliteit in de verstedelijkte ruimte ...................................... 44
13.2 Alledaagse rurale criminaliteit ................................................................................................. 45
13.3 De rurale crisis van de jaren 1840 ............................................................................................ 45
13.4 Classes dangereuses.............................................................................................................. 46
13.4.1 Classes dangereuses ........................................................................................................... 46
3