Samenvatting De wereld van kinderen verruimen 2 | Buitenonderwijs | VIVES | 2025/26

DE WERELD VAN KINDEREN
VERRUIMEN 2
1. INLEIDING

1.1. DE 8 DIDACTISCHE PRINCIPES

 Integratieprincipe
Niet teveel in hokjes denken maar laat verschillende onderwerpen en leergebieden samen
vallen.
 Doelen
Alles wat je in de kleuterklas doet zijn doelen.
 Aanschouwelijkheidsprincipe
Neem echte materialen!!! (Als je geen echt schild kan gebruiken bij thema ridders, neem dan
geen plastiek schild van de action maar laat ze liever zelf één knutselen, thema bos?  ga naar
het bos).
 Werkelijkheidsprincipe
Zoals aanschouwelijk
 Geleidelijkheidsprincipe
Geleidelijk opbouwen van activiteiten. De 3 V’s horen hier goed bij.
 Interactieprincipe
Communicatie tussen kleuters onderling en leerkracht en kleuter is zeer belangrijk .
 Activiteitsprincipe/ 3 H’s
Hoofd, handen en hart. Kleuters leren vooral door iets te DOEN niet door leerstof gewoon te
vertellen.
 Onderzoekende houding
Openstaan voor en nieuwsgierig zijn naar de wereld. Kinderen zijn vaak zeer nieuwsgierig dat is
een goede manier om te leren.

2. NAAR BUITEN

2.1. INLEIDING

Echte dingen en ervaringen in hun onmiddellijke context

 Werkelijkheidsnabij en aanschouwelijk via de eigen omgeving
 Buiten de muren van de school

2.2. OP VERSCHILLENDE MANIEREN NAAR BUITEN

 Af en toe, vast moment, altijd?
 In openlucht, buiten de schoolmuren
 (Leer)wandelingen, (leer)uitstap
 Deze zijn dan vooral gericht op het educatieve en minder op het recreatieve (speelplein,
pretpark…)


BUITENSPEL
 De buitenomgeving nodigt uit om spontaan te spelen en leren
o De omgeving geeft vorm aan het vrij spel van de kleuters
o De doelen hierbij zijn in de eerste plaats zelfredzaamheid en motivatie
 Link met risicovol spelen en ‘scharrelkinderen’
o Tijdens het vrij buitenspelen kan je vaak tegen risico’s botsen
o Scharrelkinderen zijn kinderen die met hun vrienden rondstruinen door bossen en parken

,OMGEVINGSONDERWIJS
Elementen uit de omgeving worden gebruikt als leerinhoud

 Omgeving = de ruimte waar kinderen wonen, leren en spelen
 Ruime schoolomgeving
o Werkelijkheid als 1 geheel
o Natuurlijk & sociaal, economisch, cultureel
o Materiële & niet-materiële elementen
o Knooppunten & verbindingen
 Het doel is het leren over/ via de omgeving


OPENLUCHTONDERWIJS
Leren over/via de omgeving gaat expliciet hand in hand met actieve buitenactiviteiten, waarbij ook
ingezet wordt op de persoonlijke en sociale ontwikkeling van de kleuters (fysiek en mentaal welzijn van
de kleuters)

2.3. VOORBEELDEN VAN GOED BUITENONDERWIJS

 Meerwaarde van het ‘buiten zijn’ ten volle benutten
3 didactische principes uitgelicht:
o Werkelijkheidsnabij onderwijs: op zoek naar reële en authentieke situaties + gebruik
maken van echte materialen
o Actie/ 3 H’s: stimuleren van fysieke, mentale en socio-emotionele uitdaging
Inzetten op het leren over/ via de omgeving + band met zichzelf, de andere en de
omgeving
o Doelgericht

2.4. NAAR BUITEN, MAAR WAARHEEN?

 De doelgroep
o Jong en oud
 De leerdoelen
o Onderwerp illustreren en vaardigheden oefenen
 De omgeving
o Buurt, (groot)ouders en onverwachte dingen
 Steeds streven naar de totaalervaring

2.5. HOE TREKKEN WE EROP UIT MET KLEUTERS?


OP (LEER)UITSTAP MET KLEUTERS
Gericht erop uit naar een bepaalde locatie

 Typische locaties en andere
 In functie van leerinhouden
 Groots en klein
 Totaalontwikkeling
 Afstemming met externen
 Verplaatsing nodig

, OP (LEER)WANDELING MET DE KLEUTERS
Te voet op meerdere locaties activiteiten uitvoeren? Waarbij ook de weg die afgelegd wordt
gezien wordt als leerinhoud

 In schoolomgeving of op locatie
 Knooppunten én verbindingen
 Oefenen van oriëntatie en kaartvaardigheid
o Oriëntatiepad
 Via foto’s plaatsen en voorwerpen herkennen in de omgeving
 Uitgestippelde weg volgen van plaats naar plaats
 In thema of niet
 Evt. met behulp van pijlen kwadraatbeelden/ cijfers
 Principe van geleidelijkheid:
o Juiste  willekeurige volgorde
o Kleuterstandpunt  verrassend
o Overzicht  details
o Spelen met tijd
 Seizoenen
 Vroeger en nu

2.6. VOORBEREIDINGEN ALS LEERKRACHT


DRAAIBOEK ALS HOUVAST
Draaiboek: praktisch, chronologisch verloop of planning


DIRECTIE OP DE HOOGTE BRENGEN
 Afspraken rond de school verlaten
 Geen max aantal maar de directie mag weigeren
 Tijdig verwittigen
 Schoolverzekering
 Formulier (school), vermeld ook:
o Telefoonnummer
o Exacte locatie en gevolgde route
o Timing
 Evaluatie van de (leer)uitstap


CONTACTEREN EN VERKENNEN LOCATIE(S)
 Verkennend, voorbereidend bezoek
 Betrokkenheid externen
o Afspraken maken
o (On)mogelijkheden bespreken
 Inhoudelijke verkenning
o Op eigen niveau
o Wat kan de kleuters boeien
o Hoe kunne ze actief beleven en leren
o Hoe stimuleren we hun totaalervaring
 Praktische organisatie
o Tijd
o Toilet, picknick
o Veiligheid
o Verdeling kleuters
o Aangepaste kledij/ schoenen