Samenvatting Inleiding Fysieke Activiteit en Gezondheid | KU Leuven | 2025/26 - resultaat 16/20

SAMENVATTING INLEIDING TOT FYSIEKE ACTIVITEIT EN GEZONDHEID
H1: inleiding tot gezondheid en welzijn

1) Gezondheid: definities

Wat is (on)gezond?
 hangt af van de benadering
Je kan gezondheid op 3 manieren benaderen:

1. Biomedische benadering
2. Psychologische benadering
3. Sociale benadering

HOE je naar gezondheid kijkt, impliceert ook hoe je aan
gezondheidsbevordering doet

1. Biomedisch
 gezondheid als afwezigheid van ziekte en lichaamsgebrek
WANNEER GEZOND?
 Als je vrij bent van ziekte
 Als je normaal lichamelijk functioneer

 je ziet gezondheid als negatieve conditie
vertrekt vanuit pathogenese
= visie op hoe ziektes ontstaan en
ontwikkelen
 hierdoor ga je inspelen op risicofactoren onderliggend aan
ziektes

DUS ziekte = objectief fenomeen
 het wordt vastgesteld dr een arts obv fysiologische
(dys)functie (= symptomen)
bv vanaf 37,5° heb je koorts = heel nauwkeurig

VOORDELEN:

 Eenvoudig principe
 Monocausale verklaringswijze v ziekte (= 1 oorzaak)
 Groot belang van fysiologie en pathofysiologie

MAAR ook problemen:

 Er zijn idiopathische ziekten
= ziekte die geen tyypische aanwijsbare oorzaak
hebben
 Monopolie v artsen (diagnose stellen)
 Fysiologische dysfunctie nt altijd ‘meetbaar’
 Wat met chronische ‘nt-te-genezen’ ziekten?

, 2. Psychologisch
 gezondheid gaat gepaard met het in staat zijn de door een
persoon zelf gestelde doelen in het leven te behalen en hiermee aan
belangrijke geestelijke behoeften te voldoen
WANNEER GEZOND?
 Als men zich geestelijk optimaal voelt

DUS mensen kunnen zich, ookal hebben ze een ziekte of
lichaamsgebrek, zichzelf als gezond definiëren

3. Sociaal
 maatschappelijk functioneren staat hierbij sociaal
WANEER GEZOND?
 Als je de sociale rollen die de samenleving je toebedeelt ten
uitvoer brengt

VOLGENS ONDERZOEK:
tot hoe meer sociale groepen je behoort, hoe gezonder je bent
 bij ouderen vaak een probleem

DEFINITIE VOLGENS WHO:
“Iemand is gezond wnr zowel het fysieke, mentale als sociale aspect in
evenwicht is”

DUS we moeten streven nr een status v volledig mentaal, fysiek en sociaal
well-being
+ het gaat nt enkel over een aanwezigheid v ziekte!!!
 ziekte is een fundamenteel recht voor IEDEREEN

KRITIEK EN MEERDWAARDE v deze visie:
MEERWAARDE:

 Het is een meer humane benadering v gezondheid
 Gezondheid wordt bekeken als breed begrip
 Gezondheid is een voorwaarde vr optimaal functioneren
 Gezondheid is een mensenrecht
 Definitie als streefdoel en aanknopingspunt vr verbetering &
preventie

KRITIEK:

 ‘complete…’ = te ruim en utopische
bv iemand die in een rolstoel zit kan nooit volledig het fysieke
well-being hebben
 Statische definitie: voldoe je nt aan de beshcrijving, dan ben je
niet gezond
TERWIJL het zou een relatief begrip moeten zijn

, WANT bv iemand in een rolstoel is nt persee ongezond, maar
volgens def wel
 Gezondheid is een dynamisch gegeven
 Welbevinden is een subjectieve toestand

ACTUELE VISIE OP GEZONDHEID volgens Vlaams instituut voor gezond
leven
gezondheid is een complex en dynamisch begrip
 belangrijkste kenmerken v gezondheid:
1) Drie dimensies: lichaam, geest en sociale relaties
= BIOPSYCHOSOCIAAL MODEL VAN GEZONDHEID
2) Je kan gezond zijn en je gezond voelen
= objectieve en subjectieve gezondheid
 Hoe gezond iemand is, nt enkel bepaalbaar via meetbare status id
OOK de subjectieve beleving (=welbevinden) speelt een rol
3) gezondheid als positief begrip = SALUTOGENESE

SALUTOGENESE
= positieve invulling v gezondheid
 versterken v/d determinanten v gezondheid ipv het elimineren v/d
ziekteriscio’s (pathogenese) staat centraal
HOE?
dr idd r kennis en vaardigheden te versterken zodat ze zelf gezonde
keuzes kunnen maken
+ een omgeving creëren die de gezondheid beschermt en ondersteunt

4) gezondheid als middel tot zelfrealisatie
 een goede gezondheid geeft de mogelijkheid om belangrijke
levensdoelen te realiseren
DAAROM streven we ernaar dat mensen de determinanten v/d gezondheid
zoveel mogelijk in eigen handen nemen
 gezondheid blijft een gedeelde verantwoordelijkheid tss id en
maatschappij
5) gezondheid als deel v/e breder geheel
 gezondheid heeft een belangrijke impact op ons leven
MAAR geeft geen monopolie
levenstevredenheid = welzijn = ruimer dan gezond zijn
NAAST gezondheid hebben facetten zoals leef- en werkomstandigheden,
financiële middelen, bredere politieke en maatschappelijke facetten etc
invloed op welzijn
!! GEZONDHEID één vd 17 Duurzame ontwikkelingsdoelstellingen (SDGs)
v/d VN

POSITIEVE GEZONDHEID
= bredere kijk op gezondheid, uitgewerkt in 6 dimesies

,  nadruk op vermogen v mensen met fysieke, emotionele en sociale
uitdagingen in het leven om te gaan
EN om zoveel mogelijk eigen regie te voeren

6 dimensies = lichaamsfunctie, mentaal welbevinden, zingeving, kwaliteit
v leven, meedoen en dagelijks functioneren
 hierin zitten 3 hoofddimensies geïntegreerd

2) Determinanten van gezondheid
 onder te verdelen in verschillende categorieën
1. Biologische factoren
= genen, bv geslacht, lengte… (hebben we vaak nt onder
controle)
2. Voorzieningen vd gezondheidszorg
3. Omgeving
vb luchtvervuiling
4. Leefstijl
 dragen samen allen bij aan hoe gezond we zijn
MAAR niet allemaal even veel invloed
vroegtijdig overleiden: 40% dr levensstijl, 30% dr biologische
factoren, 20% dr omgeving, 10% dr gezondheidsvoorzieningen
SOMMIGE MODELLEN ZEGGEN ZELFS TOT 60% LEVENSSTIJL
!!! MAAR BELANGRIJK: ookal leef je heel gezond, je kan nog steeds
pech hebben

Verschillende factoren in detail:
1. Biologische factoren:
2 soorten:
1) erfelijke biologische factoren bv geslacht, aanleg vr bepaalde
ziektes…
2) biologische factoren verworven dr leefstijl of omgeving
= EPIGENETICA (genetische factoren die beïnvloed wr’n dr
omgeving)
vb lichaamsgewicht, bloeddruk, longfunctie
2. Voorzieningen gezondheidszorg
gezondheid beter dr voorzieningen vd gezondheidszorg:
- kwaliteit v/d medische zorg is heel goed
- er is betaalbare zorg dr (verplcihte) ziekteverzekering
- zorg is heel toegankelijk
- vaccinaties
- bevolkingsonderzoeken (o.a. vr kanker)
3. Omgeving:
op te delen in:
1) fysieke omgeving = vormgeving d/d woon-, werk en