1.
Politiek: de manier waarop een land word bestuurd.
Representatieve/vertegenwoordigende democratie: het volk regeert. Wij kiezen de Kamerleden en zij regeren voor
ons. Er is dus een tussenstapje.
Dictatuur: een land waar één persoon de macht uitoefent.
Kenmerken van een dictatuur:
- Beperkingen van individuele vrijheid
- Beperkingen van politieke vrijheid
- Veel overheidsgeweld
- Er is geen onafhankelijke rechtspraak
- Censuur
Politieke macht: de mogelijkheid om invloed en controle uit te oefenen op politieke besluiten.
Autocratische dictaturen: er heerst één leidersfiguur.= persoon die eigenmachtig een regering vormt.
Kleine, machtige elite: bestaat meestal uit een paar rijke families en de militaire top.
Totalitaire dictatuur: wordt de macht meestal door een grotere groep mensen uitgeoefend, die aan de macht is
gekomen na een ideologische revolutie. = grote verandering van inrichting van de samenleving en ideeën erover.
Bij een totalitaire dictatuur is vaak sprake van een sterke vorm van indringende geestelijke beïnvloeding die we
indoctrinatie noemen en plaatsvindt in de massamedia.
Theocratie: Dit is een speciale vorm van totalitaire dictatuur. In de theocratie is de godsdienst verheven tot
staatsideologie.
Fundamentalistisch: (leefwijze) opleggen aan het volk.
Tegenover de macht van één (autocratie) of enkelen (totalitaire dictatuur) staat de macht van velen. = macht van
burgers. Algemene kenmerken van democratie:
- Burgers hebben individuele vrijheid
- Er zijn politieke grondrechten
- Politie en leger hebben beperkte bevoegdheden
- Er is sprake van een machtenscheiding, ook wel trias politica genoemd.
Referendum: dit is een volksstemming over een bepaald wetsvoorstel.
Parlementair stelsel: de burgers kiezen de leden van het parlement.
Landen waar het parlement een primaat heeft en dus het hoogste orgaan is, hebben meestal een niet-gekozen
staatshoofd, van wie de macht beperkt wordt door de grondwet, zoals in Nederland. Als zo’n staatshoofd een
koning is, spreken we van een constitutionele monarchie.
Ontbindingsrecht: het recht om het parlement te ontbinden.
Kenmerken van onze democratie die zijn vastgelegd in de grondwet:
- Alle Nederlanders vanaf 18 jaar hebben het recht om te kiezen en om verkozen te worden.
- Iedereen mag een politieke partij of vereniging oprichten
- Iedereen mag demonstreren of op een andere manier zijn mening uiten
- De leden dan de Staten-Generaal worden gekozen door een geheime stemming
- De wetten worden vastgelegd door de regering en de Staten-Generaal samen.
2.
Onder een ideologie verstaan we een samenhangend geheel van ideeën over de mens en de gewenste inrichting van
de samenleving. Ideologieën hebben duidelijke standpunten over:
- Normen en waarden (= het geheel van goed en kwaad) die voor iedereen in de samenleving zouden moeten
gelden.
- De gewenste sociaaleconomische verhoudingen van de samenleving. Anders gezegd: Wat is een
rechtvaardige verdeling van de welvaart?
- De gewenste machtsverdeling in de samenleving.
Progressief betekend vooruitstrevend, veranderingsgezind en gericht op de toekomst.
Conservatief betekend behoudend en is gericht op heden en verleden: ‘houden wat je hebt’.
Reactionair: achteruitstrevend, streven om oude regels die inmiddels gemoderniseerd zijn, te herstellen.
De begrippen links en rechts gebruiken we voor de verschillende visies op de rol van de overheid als het gaat om de
sociaaleconomische verhoudingen.
Passief: niet actief, niet lijdende.
Polarisatie: als links en rechts lijnrecht tegenover elkaar staan.
Sommige partijen nemen een tussenpositie in en behoren tot het politieke midden(dus niet links of rechts).
, In de opvatting van het liberalisme is de samenleving er het meest bij gebaat als ieder individu zich zo optimaal
mogelijk kan ontplooien: wat goed is voor het individu, is goed voor de maatschappij. Mensen zijn niet gelijk, maar
wel gelijkwaardig. Zij moeten elkaars opvattingen accepteren. Vrijheid, individuele verantwoordelijkheid en
tolerantie zijn sleutelbegrippen in de liberale traditie.
Volgens de liberalen is vrijmarkteconomie (economie waarin vraag en aanbod de prijzen bepalen) het beste voor het
land.
Kerntaken: belangrijkste taken.
Het socialisme gaat ervan uit dat de mogelijkheden voor elk individu om zich te ontplooien ongelijk verdeeld zijn. De
begrippen vrijheid en gelijkwaardigheid krijgen pas betekenis als mensen ook gelijke kansen hebben. Mensen
moeten solidair met elkaar zijn: de sterkste schouders moeten de zwaarste lasten dragen.
Communisten: groep die door revolutie de macht over wil nemen.
Sociaaldemocraten: groep die verbetering langs de parlementaire weg willen bereiken.
In het confessionalisme baseren mensen hun politieke opvattingen op hun geloofsovertuiging, wat in Nederland tot
de oprichting van christelijke partijen heeft geleid. Organische staatsopvatting: de samenleving is als het menselijk
lichaam, alle onderdelen zijn van elkaar afhankelijk.
Rentmeesterschap: betekend dat de mens de taak heeft om voor de door God aan ons toevertrouwde aarde en het
vruchtgebruik ervan te zorgen.
Naastenliefde: mensen moeten zorgen voor de kwetsbaren in de samenleving.
Andere stromingen:
- Fascisme, dat gaat uit van de ongelijkheid van mensen en kende veel aanhang in de eerste helft van de 20 e
eeuw. Rechts-extremistische groepen = extreem rechts, neonazi’
- In de ecologische stroming worden economische waarden ondergeschikt gemaakt, zoals duurzaamheid
- Het populisme is meer een bepaalde stijl van politiek bedrijven dan een echte ideologie.
3.
Een politieke partij bestaat uit een groep mensen met een globaal dezelfde ideeën over een ideale samenleving.
One-issue partij: een partij die zich richt op één aspect van de samenleving
Protestpartij: partij die ontstaat uit onvrede met de bestaande politiek.
Politieke partijen vervullen een aantal taken in onze democratie:
- Integratie van ideeën: de opvattingen van veel mensen worden gebundeld tot één politiek programma. Dit
partijprogramma verbindt mensen, waardoor de partij lange tijd kan bestaan
- Informatie: via politieke partijen komen kiezers, ook buiten verkiezingstijd, verschillende standpunten te
weten.
- Participatie: door de vorige twee functies proberen politieke partijen burgers te interesseren om zelf actief
aan de politiek deel te nemen.
- De selectie van kandidaten: poltieke partijen stellen lijsten van kandidaten op, waardoor het de burgers
makkelijker wordt gemaakt te kiezen.
Enkele standpunten van verschillende politieke partijen: SP, Groenlinks, Partij voor de dieren, PvdA, D ’66,
ChristenUnie, CDA, VVD, SGP en Partij voor de vrijheid.
SP: - kinderbijslag en zorgtoeslag inkomensafhankelijk maken
- Beperking van de hypotheekrenteaftrek.
- Stijging van het sociaal minimum met 10 procent
- Bezuinigen op defensie en lidmaatschap NAVO kritisch bekijken
- Gedoogbeleid softdrugs handhaven
Groenlinks:
- minder economische groei en meer bescherming van het milieu
- Meer geld naar ontwikkelingssamenwerking
- Uitbreiding openbaar vervoer als alternatief voor de auto
- De Nederlandse krijgsmacht omvormen tot vredesmacht
- Productie softdrugs legaliseren
Partij voor de Dieren:
Politiek: de manier waarop een land word bestuurd.
Representatieve/vertegenwoordigende democratie: het volk regeert. Wij kiezen de Kamerleden en zij regeren voor
ons. Er is dus een tussenstapje.
Dictatuur: een land waar één persoon de macht uitoefent.
Kenmerken van een dictatuur:
- Beperkingen van individuele vrijheid
- Beperkingen van politieke vrijheid
- Veel overheidsgeweld
- Er is geen onafhankelijke rechtspraak
- Censuur
Politieke macht: de mogelijkheid om invloed en controle uit te oefenen op politieke besluiten.
Autocratische dictaturen: er heerst één leidersfiguur.= persoon die eigenmachtig een regering vormt.
Kleine, machtige elite: bestaat meestal uit een paar rijke families en de militaire top.
Totalitaire dictatuur: wordt de macht meestal door een grotere groep mensen uitgeoefend, die aan de macht is
gekomen na een ideologische revolutie. = grote verandering van inrichting van de samenleving en ideeën erover.
Bij een totalitaire dictatuur is vaak sprake van een sterke vorm van indringende geestelijke beïnvloeding die we
indoctrinatie noemen en plaatsvindt in de massamedia.
Theocratie: Dit is een speciale vorm van totalitaire dictatuur. In de theocratie is de godsdienst verheven tot
staatsideologie.
Fundamentalistisch: (leefwijze) opleggen aan het volk.
Tegenover de macht van één (autocratie) of enkelen (totalitaire dictatuur) staat de macht van velen. = macht van
burgers. Algemene kenmerken van democratie:
- Burgers hebben individuele vrijheid
- Er zijn politieke grondrechten
- Politie en leger hebben beperkte bevoegdheden
- Er is sprake van een machtenscheiding, ook wel trias politica genoemd.
Referendum: dit is een volksstemming over een bepaald wetsvoorstel.
Parlementair stelsel: de burgers kiezen de leden van het parlement.
Landen waar het parlement een primaat heeft en dus het hoogste orgaan is, hebben meestal een niet-gekozen
staatshoofd, van wie de macht beperkt wordt door de grondwet, zoals in Nederland. Als zo’n staatshoofd een
koning is, spreken we van een constitutionele monarchie.
Ontbindingsrecht: het recht om het parlement te ontbinden.
Kenmerken van onze democratie die zijn vastgelegd in de grondwet:
- Alle Nederlanders vanaf 18 jaar hebben het recht om te kiezen en om verkozen te worden.
- Iedereen mag een politieke partij of vereniging oprichten
- Iedereen mag demonstreren of op een andere manier zijn mening uiten
- De leden dan de Staten-Generaal worden gekozen door een geheime stemming
- De wetten worden vastgelegd door de regering en de Staten-Generaal samen.
2.
Onder een ideologie verstaan we een samenhangend geheel van ideeën over de mens en de gewenste inrichting van
de samenleving. Ideologieën hebben duidelijke standpunten over:
- Normen en waarden (= het geheel van goed en kwaad) die voor iedereen in de samenleving zouden moeten
gelden.
- De gewenste sociaaleconomische verhoudingen van de samenleving. Anders gezegd: Wat is een
rechtvaardige verdeling van de welvaart?
- De gewenste machtsverdeling in de samenleving.
Progressief betekend vooruitstrevend, veranderingsgezind en gericht op de toekomst.
Conservatief betekend behoudend en is gericht op heden en verleden: ‘houden wat je hebt’.
Reactionair: achteruitstrevend, streven om oude regels die inmiddels gemoderniseerd zijn, te herstellen.
De begrippen links en rechts gebruiken we voor de verschillende visies op de rol van de overheid als het gaat om de
sociaaleconomische verhoudingen.
Passief: niet actief, niet lijdende.
Polarisatie: als links en rechts lijnrecht tegenover elkaar staan.
Sommige partijen nemen een tussenpositie in en behoren tot het politieke midden(dus niet links of rechts).
, In de opvatting van het liberalisme is de samenleving er het meest bij gebaat als ieder individu zich zo optimaal
mogelijk kan ontplooien: wat goed is voor het individu, is goed voor de maatschappij. Mensen zijn niet gelijk, maar
wel gelijkwaardig. Zij moeten elkaars opvattingen accepteren. Vrijheid, individuele verantwoordelijkheid en
tolerantie zijn sleutelbegrippen in de liberale traditie.
Volgens de liberalen is vrijmarkteconomie (economie waarin vraag en aanbod de prijzen bepalen) het beste voor het
land.
Kerntaken: belangrijkste taken.
Het socialisme gaat ervan uit dat de mogelijkheden voor elk individu om zich te ontplooien ongelijk verdeeld zijn. De
begrippen vrijheid en gelijkwaardigheid krijgen pas betekenis als mensen ook gelijke kansen hebben. Mensen
moeten solidair met elkaar zijn: de sterkste schouders moeten de zwaarste lasten dragen.
Communisten: groep die door revolutie de macht over wil nemen.
Sociaaldemocraten: groep die verbetering langs de parlementaire weg willen bereiken.
In het confessionalisme baseren mensen hun politieke opvattingen op hun geloofsovertuiging, wat in Nederland tot
de oprichting van christelijke partijen heeft geleid. Organische staatsopvatting: de samenleving is als het menselijk
lichaam, alle onderdelen zijn van elkaar afhankelijk.
Rentmeesterschap: betekend dat de mens de taak heeft om voor de door God aan ons toevertrouwde aarde en het
vruchtgebruik ervan te zorgen.
Naastenliefde: mensen moeten zorgen voor de kwetsbaren in de samenleving.
Andere stromingen:
- Fascisme, dat gaat uit van de ongelijkheid van mensen en kende veel aanhang in de eerste helft van de 20 e
eeuw. Rechts-extremistische groepen = extreem rechts, neonazi’
- In de ecologische stroming worden economische waarden ondergeschikt gemaakt, zoals duurzaamheid
- Het populisme is meer een bepaalde stijl van politiek bedrijven dan een echte ideologie.
3.
Een politieke partij bestaat uit een groep mensen met een globaal dezelfde ideeën over een ideale samenleving.
One-issue partij: een partij die zich richt op één aspect van de samenleving
Protestpartij: partij die ontstaat uit onvrede met de bestaande politiek.
Politieke partijen vervullen een aantal taken in onze democratie:
- Integratie van ideeën: de opvattingen van veel mensen worden gebundeld tot één politiek programma. Dit
partijprogramma verbindt mensen, waardoor de partij lange tijd kan bestaan
- Informatie: via politieke partijen komen kiezers, ook buiten verkiezingstijd, verschillende standpunten te
weten.
- Participatie: door de vorige twee functies proberen politieke partijen burgers te interesseren om zelf actief
aan de politiek deel te nemen.
- De selectie van kandidaten: poltieke partijen stellen lijsten van kandidaten op, waardoor het de burgers
makkelijker wordt gemaakt te kiezen.
Enkele standpunten van verschillende politieke partijen: SP, Groenlinks, Partij voor de dieren, PvdA, D ’66,
ChristenUnie, CDA, VVD, SGP en Partij voor de vrijheid.
SP: - kinderbijslag en zorgtoeslag inkomensafhankelijk maken
- Beperking van de hypotheekrenteaftrek.
- Stijging van het sociaal minimum met 10 procent
- Bezuinigen op defensie en lidmaatschap NAVO kritisch bekijken
- Gedoogbeleid softdrugs handhaven
Groenlinks:
- minder economische groei en meer bescherming van het milieu
- Meer geld naar ontwikkelingssamenwerking
- Uitbreiding openbaar vervoer als alternatief voor de auto
- De Nederlandse krijgsmacht omvormen tot vredesmacht
- Productie softdrugs legaliseren
Partij voor de Dieren:
