DEEL 1: TEAMCOACHING
HOOFDSTUK 1: WAT IS OPLOSSINGSGERICHT TEAMCOACHING
1. WAT IS EEN TEAM?
Een team bestaat steeds uit 2+ leden met een gemeenschappelijk doel. Om dat doel te bereiken is
enige vorm van samenwerking of betrokkenheid noodzakelijk. Ieder lid in een team hee? een bepaalde
rol of taak te vervullen. Meestal is een team gekaderd binnen een breder organisatorisch verband.
1. Twee of meer leden: maximumaantal als de leden elkaar niet meer persoonlijk kennen
2. Gemeenschappelijk doel: dit brengt de teamleden dichter bij elkaar, doel > eigen belang
3. Een organisatorisch verband: funcIoneren binnen de visie, missie, regelgeving, …
4. Een wij-gevoel: gevoel ergens bij te horen of deel van uit te maken
5. Aantal waarden en normen: gedeelde w&n zin belangrijk om spanning te voorkomen
2. WAT IS OPLOSSINGSGERICHT DENKEN?
1 Even terug naar het ontstaan
SoluIon-focused Therapy werd begin jaren 80 ontwikkeld door Steve de Shazer en Insoo Kim Berg.
Zij ontdekten dat cliënten die vaak spreken over de dingen die ze in de toekomst hopen te realiseren
voor zichtzelf ‘hoop’ creëren. Dit inzicht wijst er eveneens op dat het nu[ger is om over de gewenste
situaIe te spreken dan over de probleemsituaIe.
‘Praten over problemen, creëert problemen: praten over oplossingen, creëert oplossingen.’- De Shazer
In dezelfde periode benadrukte dr. Luc Isebaert (Korzybski InsItuut) het belang van het opbouwen van
een relaIe met de cliënt. Oplossingsgericht werken gaat veel meer over het contact en de relaIes die
je ontwikkelt met de cliënt, dan over het toepassen van technieken. In het Korzybski InsItuut vinden ze
het belangrijk dat mensen opnieuw keuzemogelijkheden krijgen en ontwikkelen.
2 Wat is oplossingsgerichte teamcoaching?
Oplossingsgerichte teamcoaching is een manier van begeleiden die sterk verschilt van klassieke
vormen van teambegeleiding. TradiIonele benaderingen zijn vaak gericht op het analyseren van
problemen en het zoeken naar oorzaken. Oplossingsgerichte coaching: het verleden hoe? niet tot in
detail te worden uitgespit om een gewenste toekomst te realiseren.
• Een sterke interesse voor de gewenste toekomst.
• Teams beschikken al over kennis, ervaringen en krachten om zichzelf vooruit te helpen
• Doel: bronnen (kennis, ervaringen en krachten) zichtbaar maken, versterken en het team
ondersteunen bij het ontwikkelen van concrete stappen richIng hun doelstellingen
• Focus ligt niet op obstakels, maar op uitzonderingen en successen die al aanwezig zijn
• Er is verandering mogelijk, zonder dat elk probleem volledig doorgrond hoe? te worden
• Oplossingsgerichte teamcoaching = stekt toekomstgericht en moIverend
1
,Kernprincipes van oplossingsgerichte teamcoaching
1. De kracht van het team staat centraal: successen naar boven halen om moIvaIe te vergroten
2. De coach is procesleider, geen expert: structuur en veiligheid bewaren
3. Toekomstgericht en hoopvol: gesprek draait om de gewenste situaIe, posiIef
4. Kortdurend en efficiënt: jezelf overbodig proberen maken, sneeuwbaleffect
5. PrakIsche en toegankelijke aanpak: werken met eenvoudige vragen en concrete voorbeelden
= Erkennen van wat goed gaan en visualiseren van gewenste toekomst gee? energie en opImisme
= Bevordert eigenaarschap: oplossingen die uit het team komen, worden vaker uitgevoerd
3. DE OPLOSSINGSGERICHTE TEAMCOACH
Is zich bewust van zijn eerste indruk
De eerste indruk die je maakt, fungeert als een soort visitekaartje van jouw sIjl en persoonlijkheid. Dit
omdat we geneigd zijn om iemand in te delen als overwegend posiIef of negaIef.
Zet in op het contact met zijn teamleden
Een goede werkrelaIe vormt het fundament om het teamlid te kunnen coachen. Om een goede
werkrelaIe te laten ontstaan, moet er in de eerste plaats Ijd zijn voor ontmoeIng.
Beheerst de kunst van het complimenteren
Complimenteren is een van de ‘technieken’ die een oplossingsgerichte werker hanteert. Hij gee?
bewust complimenten met een authenIeke houding, waarbij vooral de kwaliteit van het compliment
belangrijk is, en niet de hoeveelheid (soorten complimenten: zie p. 16)
• Procescomplimenten = gericht op de inspanning of proces dat iemand hee? doorgemaakt
• Persoonscomplimenten = gericht op de persoon zelf of zijn/ haar eigenschappen
• Directe complimenten = richten aandacht op wat iemand goed kan (vaak bij kinderen)
• Valoriseren = je (her)waardeert krachten en kwaliteiten die al aanwezig zijn -> erkenning
Accepteert dat er verschillende standpunten zijn
Iedereen hee? een andere blik op de werkelijkheid. Dit is verrijkend want je kan tot een andere aanpak
of besluit komen door een verschillende kijk, maar het kan ook leiden tot spanning en discussie.
Vertrouwt op de capaciteiten van een team
De oplossingen, sterktes en krachten liggen in het team zelf. Jij bent vooral een begeleider in het
zichtbaar maken van de mogelijkheden van het team.
2
, Neemt vaak de houding van ‘leading from behind’ aan
Eén stap achter het team blijven: je weet als coach niet veel en bent als het ware ‘dom’ omdat het
team het wel weet. Je stelt vragen aan het team zodat ze hun doelstellingen helder krijgen. Advies kan
nog steeds gegeven worden, maar wordt niet gepresenteerd als de oplossing = permissief taalgebruik.
Parafraseert oplossingen
Je herhaalt in je eigen woorden wat een teamlid zegt. Je parafraseert niet om te corrigeren of te
begrijpen, maar om richIng te. Geven aan groei, hoop en verantwoording.
Mogelijke effecten:
• Het teamlid of het team herkent de inhoud -> er wordt echt geluisterd en erkenning gegeven
• Het teamlid of het team herkent de inhoud niet en reageert daarop -> waardevolle informaIe
• Het teamlid of het team herkent de inhoud en reageert niet -> vervolgvraag stellen, risico
Oplossingsgericht parafraseren?
1. Gebruik een ander woord dat een andere (posiIevere of lichtere) lading hee?
2. Kom los uit het zwart-wit denken
3. Voeg het woord ‘nog’ eraan toe en creëer hoop
4. Maak duidelijk dat het een momentopname is
HOOFDSTUK 2: BASISMODELLEN VOOR EEN OPLOSSINGSGERICHTE TEAMCOACH
1. HET VIERSTAPPENMODEL
1. Wat brengt jullie hier?
2. Waar willen jullie naartoe?
3. Wat werkt er al?
4. Wat is de kleine volgende concrete stap?
STAP 1: Wat brengt jullie hier?
De reden van samenkomst is vaak ‘een probleem’. Het loopt niet goed in een team en men nodigt een
teamcoach uit om een oplossing te vinden. Soms wordt een teamcaoch ook gevraagd om een team te
coachen zodat ze opImaal gebruik kunnen maken van de mogelijkheden waarover het team beschikt.
Dankzij een teamcoaching tracht men het potenIeel van het team te vergroten.
VenIleren vervult een belangrijke funcIe: het helpt mensen om hun spanningen onder woorden te
brengen en gee? hun het gevoel dat ze veilig hun hart kunnen luchten. Het wijst bovendien op
vertrouwen tussen collega’s. Het risico bestaat dat het gesprek doorslaag ik klagen en negaIeve focus.
Techniek ‘engel en duivel’ = zie p. 32
3
HOOFDSTUK 1: WAT IS OPLOSSINGSGERICHT TEAMCOACHING
1. WAT IS EEN TEAM?
Een team bestaat steeds uit 2+ leden met een gemeenschappelijk doel. Om dat doel te bereiken is
enige vorm van samenwerking of betrokkenheid noodzakelijk. Ieder lid in een team hee? een bepaalde
rol of taak te vervullen. Meestal is een team gekaderd binnen een breder organisatorisch verband.
1. Twee of meer leden: maximumaantal als de leden elkaar niet meer persoonlijk kennen
2. Gemeenschappelijk doel: dit brengt de teamleden dichter bij elkaar, doel > eigen belang
3. Een organisatorisch verband: funcIoneren binnen de visie, missie, regelgeving, …
4. Een wij-gevoel: gevoel ergens bij te horen of deel van uit te maken
5. Aantal waarden en normen: gedeelde w&n zin belangrijk om spanning te voorkomen
2. WAT IS OPLOSSINGSGERICHT DENKEN?
1 Even terug naar het ontstaan
SoluIon-focused Therapy werd begin jaren 80 ontwikkeld door Steve de Shazer en Insoo Kim Berg.
Zij ontdekten dat cliënten die vaak spreken over de dingen die ze in de toekomst hopen te realiseren
voor zichtzelf ‘hoop’ creëren. Dit inzicht wijst er eveneens op dat het nu[ger is om over de gewenste
situaIe te spreken dan over de probleemsituaIe.
‘Praten over problemen, creëert problemen: praten over oplossingen, creëert oplossingen.’- De Shazer
In dezelfde periode benadrukte dr. Luc Isebaert (Korzybski InsItuut) het belang van het opbouwen van
een relaIe met de cliënt. Oplossingsgericht werken gaat veel meer over het contact en de relaIes die
je ontwikkelt met de cliënt, dan over het toepassen van technieken. In het Korzybski InsItuut vinden ze
het belangrijk dat mensen opnieuw keuzemogelijkheden krijgen en ontwikkelen.
2 Wat is oplossingsgerichte teamcoaching?
Oplossingsgerichte teamcoaching is een manier van begeleiden die sterk verschilt van klassieke
vormen van teambegeleiding. TradiIonele benaderingen zijn vaak gericht op het analyseren van
problemen en het zoeken naar oorzaken. Oplossingsgerichte coaching: het verleden hoe? niet tot in
detail te worden uitgespit om een gewenste toekomst te realiseren.
• Een sterke interesse voor de gewenste toekomst.
• Teams beschikken al over kennis, ervaringen en krachten om zichzelf vooruit te helpen
• Doel: bronnen (kennis, ervaringen en krachten) zichtbaar maken, versterken en het team
ondersteunen bij het ontwikkelen van concrete stappen richIng hun doelstellingen
• Focus ligt niet op obstakels, maar op uitzonderingen en successen die al aanwezig zijn
• Er is verandering mogelijk, zonder dat elk probleem volledig doorgrond hoe? te worden
• Oplossingsgerichte teamcoaching = stekt toekomstgericht en moIverend
1
,Kernprincipes van oplossingsgerichte teamcoaching
1. De kracht van het team staat centraal: successen naar boven halen om moIvaIe te vergroten
2. De coach is procesleider, geen expert: structuur en veiligheid bewaren
3. Toekomstgericht en hoopvol: gesprek draait om de gewenste situaIe, posiIef
4. Kortdurend en efficiënt: jezelf overbodig proberen maken, sneeuwbaleffect
5. PrakIsche en toegankelijke aanpak: werken met eenvoudige vragen en concrete voorbeelden
= Erkennen van wat goed gaan en visualiseren van gewenste toekomst gee? energie en opImisme
= Bevordert eigenaarschap: oplossingen die uit het team komen, worden vaker uitgevoerd
3. DE OPLOSSINGSGERICHTE TEAMCOACH
Is zich bewust van zijn eerste indruk
De eerste indruk die je maakt, fungeert als een soort visitekaartje van jouw sIjl en persoonlijkheid. Dit
omdat we geneigd zijn om iemand in te delen als overwegend posiIef of negaIef.
Zet in op het contact met zijn teamleden
Een goede werkrelaIe vormt het fundament om het teamlid te kunnen coachen. Om een goede
werkrelaIe te laten ontstaan, moet er in de eerste plaats Ijd zijn voor ontmoeIng.
Beheerst de kunst van het complimenteren
Complimenteren is een van de ‘technieken’ die een oplossingsgerichte werker hanteert. Hij gee?
bewust complimenten met een authenIeke houding, waarbij vooral de kwaliteit van het compliment
belangrijk is, en niet de hoeveelheid (soorten complimenten: zie p. 16)
• Procescomplimenten = gericht op de inspanning of proces dat iemand hee? doorgemaakt
• Persoonscomplimenten = gericht op de persoon zelf of zijn/ haar eigenschappen
• Directe complimenten = richten aandacht op wat iemand goed kan (vaak bij kinderen)
• Valoriseren = je (her)waardeert krachten en kwaliteiten die al aanwezig zijn -> erkenning
Accepteert dat er verschillende standpunten zijn
Iedereen hee? een andere blik op de werkelijkheid. Dit is verrijkend want je kan tot een andere aanpak
of besluit komen door een verschillende kijk, maar het kan ook leiden tot spanning en discussie.
Vertrouwt op de capaciteiten van een team
De oplossingen, sterktes en krachten liggen in het team zelf. Jij bent vooral een begeleider in het
zichtbaar maken van de mogelijkheden van het team.
2
, Neemt vaak de houding van ‘leading from behind’ aan
Eén stap achter het team blijven: je weet als coach niet veel en bent als het ware ‘dom’ omdat het
team het wel weet. Je stelt vragen aan het team zodat ze hun doelstellingen helder krijgen. Advies kan
nog steeds gegeven worden, maar wordt niet gepresenteerd als de oplossing = permissief taalgebruik.
Parafraseert oplossingen
Je herhaalt in je eigen woorden wat een teamlid zegt. Je parafraseert niet om te corrigeren of te
begrijpen, maar om richIng te. Geven aan groei, hoop en verantwoording.
Mogelijke effecten:
• Het teamlid of het team herkent de inhoud -> er wordt echt geluisterd en erkenning gegeven
• Het teamlid of het team herkent de inhoud niet en reageert daarop -> waardevolle informaIe
• Het teamlid of het team herkent de inhoud en reageert niet -> vervolgvraag stellen, risico
Oplossingsgericht parafraseren?
1. Gebruik een ander woord dat een andere (posiIevere of lichtere) lading hee?
2. Kom los uit het zwart-wit denken
3. Voeg het woord ‘nog’ eraan toe en creëer hoop
4. Maak duidelijk dat het een momentopname is
HOOFDSTUK 2: BASISMODELLEN VOOR EEN OPLOSSINGSGERICHTE TEAMCOACH
1. HET VIERSTAPPENMODEL
1. Wat brengt jullie hier?
2. Waar willen jullie naartoe?
3. Wat werkt er al?
4. Wat is de kleine volgende concrete stap?
STAP 1: Wat brengt jullie hier?
De reden van samenkomst is vaak ‘een probleem’. Het loopt niet goed in een team en men nodigt een
teamcoach uit om een oplossing te vinden. Soms wordt een teamcaoch ook gevraagd om een team te
coachen zodat ze opImaal gebruik kunnen maken van de mogelijkheden waarover het team beschikt.
Dankzij een teamcoaching tracht men het potenIeel van het team te vergroten.
VenIleren vervult een belangrijke funcIe: het helpt mensen om hun spanningen onder woorden te
brengen en gee? hun het gevoel dat ze veilig hun hart kunnen luchten. Het wijst bovendien op
vertrouwen tussen collega’s. Het risico bestaat dat het gesprek doorslaag ik klagen en negaIeve focus.
Techniek ‘engel en duivel’ = zie p. 32
3
