Methodiek van
de Diagnostiek
Semester 1 – 2024
Hoorcollegesamenvatting
Voorderhake, E. (Eline)
RADBOUD
,Inhoudsopgave
HC 1 – INTRODUCTIE..........................................................................................4
WAT IS DIAGNOSTIEK............................................................................................................... 4
DIAGNOSTISCH CYCLUS............................................................................................................. 5
BEROEPCOMPETENTIEPROFIEL BASIS-ORTHOPEDAGOOG VAN DE NVO.................................................5
DIAGNOSE VS. CLASSIFICATIE..................................................................................................... 5
HC 2 – KLACHT EN HULPVRAAGANALYSE.............................................................7
AANMELDING EN TYPE TRAJECT................................................................................................... 7
AANMELDINGSTRAJECT.............................................................................................................. 7
KLACHTENANALYSE.................................................................................................................. 7
HGD-fase 1 Intakefase.................................................................................................... 8
Waarom aparte fase KA?................................................................................................ 8
Klachten......................................................................................................................... 8
Handelingsgerichte diagnostiek......................................................................................9
Voorbeeld klachten......................................................................................................... 9
Hulpvraag..................................................................................................................... 10
Openingsvragen........................................................................................................... 10
Werkwijze klachtanalyse.............................................................................................. 11
VOORBEELD KLACHT- HULPVRAAGANALYSE..................................................................................11
Opzet onderzoek (diagnostisch scenario).....................................................................12
VOORBEELD TENTAMENVRAGEN................................................................................................12
HC 3 – PROBLEEMANALYSE DEEL 1....................................................................13
Herhalen klachtanalyse................................................................................................ 13
Vragen uit werkgroep bijeenkomst 1............................................................................13
Bepalen diagnostisch scenario.....................................................................................13
Kern klachtanalyse....................................................................................................... 14
Kern probleemanalyse.................................................................................................. 14
Verschil in klachtanalyse en probleemanalyse.............................................................14
PROBLEEMANALYSE................................................................................................................ 15
Wat zijn probleemgedragingen.....................................................................................15
Externe en interne gedragingen...................................................................................15
STAP 1 PROBLEEMANALYSE: INVENTARISATIE (PROBLEEM) GEDRAG CLIËNT.........................................15
Voorbeelden interpretaties........................................................................................... 16
(Probleem) gedragsuitspraken.....................................................................................16
Doel stap 1 probleemanalyse.......................................................................................17
Richtlijn SGI-interview (p.2).......................................................................................... 17
Gedrag problematisch?................................................................................................. 17
Waarop letten bij inventarisatie (probleem)gedrag?.....................................................18
Niet vergeten in stap 1 inventarisatie...........................................................................18
Werkwijze stap 1.......................................................................................................... 20
HC 4 – PROBLEEMANALYSE DEEL 2/3.................................................................21
AFRONDEN PROBLEEMANALYSE STAP 1: INVETARISEREN VAN (PROBLEEM)GEDRAG...............................21
Rapportage gedragsbeschrijving..................................................................................21
Niet vergeten bij stap 1................................................................................................ 21
Verschil klachtanalyse – probleemanalyse....................................................................21
PROBLEEMANALYSE................................................................................................................ 22
PROBLEEMANALYSE STAP 2: CLASSIFICATIE/ CLUSTERING ORDENING EN BENOEMING............................22
Communicatie.............................................................................................................. 22
Onderzoek Krol naar private classificaties....................................................................22
Aansluiting vinden verklarings- en behandelingstheorieën in wetenschappelijke
literatuur...................................................................................................................... 23
Werkwijze ordenen en benoemen.................................................................................23
Ordenen en benoemen: gedragscluster/ classificatie...................................................23
Oefening clustertermen................................................................................................ 23
Oefening classificatie/ ordening....................................................................................23
1
, CLASSIFICATIESYSTEMEN ALS HULPMIDDEL BIJ CLUSTERING/ CLASSIFICATIE.........................................24
CBCL-systeem Achenbach/ ASEBA................................................................................24
Diagnostical statistical Manual: DSM-systeem..............................................................26
Stoornisme................................................................................................................... 28
PROBLEEMANALYSE STAP 3: ERNSTTAXATIE.................................................................................28
HC 5 – VERKLARINGSANALYSE DEEL 1...............................................................31
PROBLEEMANALYSE................................................................................................................ 31
Doel Probleemanalyse:................................................................................................. 31
Classificeren – DSM 5: sectie I aanwijzingen voor gebruik............................................31
Term diagnose.............................................................................................................. 31
Diagnostische formulering............................................................................................ 31
Ernsttaxatie: criteria van Rutter...................................................................................32
VAN PA NAAR VA................................................................................................................. 32
VERKLARINGSANALYSE............................................................................................................ 32
Wat?............................................................................................................................. 32
Waarom?...................................................................................................................... 33
HOE? DEELSTAP 1................................................................................................................ 33
Zoeken......................................................................................................................... 33
Formuleren diagnostische hypothese...........................................................................34
CAUSAAL REDENEREN............................................................................................................ 36
Wat is causaal redeneren............................................................................................. 36
Valkuilen causaal redeneren in klinische praktijk..........................................................36
Causaal model als hulpmiddel in de diagnostiek..........................................................36
DEELSTAP 2: TOETSEN VAN DIE DIAGNOSTISCHE HYPOTHESEN (VOLGEND COLLEGE)...........................37
DEELSTAP 3: FORMULEREN VAN HET INTEGRATIEF BEELD (VOLGEND COLLEGE)..................................37
HC 6 – VERKLARINGSANALYSE DEEL 2...............................................................38
VERKLARINGSANALYSE DEELSTAPPEN.........................................................................................38
FORMULEREN DIAGNOSTISCHE HYPOTHESE (HERHALING)...............................................................38
TOETSEN VAN DIAGNOSTISCHE HYPOTHESEN..............................................................................38
Waarom toetsen?.......................................................................................................... 38
TOETSEN VAN DIAGNOSTISCHE HYPOTHESEN – 6 DEELSTAPPEN......................................................38
Formuleren onderzoekshypothesen..............................................................................38
Operationalisatie.......................................................................................................... 39
Opstellen toetsingscriterium voor onderzoeksmiddelen...............................................40
Toepassen van onderzoeksmiddelen............................................................................43
Evalueren uitkomsten van onderzoeksmiddelen..........................................................44
Conclusies m.b.t. de diagnostische hypothesen...........................................................44
FORMULEREN VAN HET INTEGRATIEF BEELD (DE DIAGNOSE)...........................................................45
Integratief beeld- Structuur en Inhoud..........................................................................45
Voorbeeld Integratief beeld.......................................................................................... 45
HC 7 – INDICATIEANALYSE................................................................................47
WAT DOE JE ALS DIAGNOSTICUS IN DE INDICATIE ANALYSE?............................................................47
WAT IS DE RELATIE TUSSEN DE VERKLARINGSANALYSE EN INDICATIE ANALYSE?...................................47
WERKWIJZE INDICATIE ANALYSE................................................................................................ 47
Stap 1. Nagaan of een interventie ingezet moet worden..............................................47
Stap 2. Formuleren en prioriteren van doelen en doelwitten........................................47
Selecteren in aanmerking komende typen interventies................................................49
Bepalen van het nut en de kans van slagen per geselecteerde aanpak.......................49
Stap 5. Overleg met de cliënt (cliëntopvoeder/ jeugdige) over prioritering diagnost
(Advisering).................................................................................................................. 51
AANVULLING VANUIT DE HANDELINGSGERICHTE DIAGNOSTIEK.........................................................51
Stap 1-5........................................................................................................................ 51
Stap 5........................................................................................................................... 52
OEFENING TENTAMENVRAAG.................................................................................................... 52
EXTRA VERPLICHTE LITERATUUR......................................................................53
HC 2 HANDELINGSGERICHTE DIAGNOSTIEK (HGD): INTAKEFASE.....................................................53
2
, Belangrijkste inzichten voor tentamen.........................................................................54
HC 4 STOORNISME............................................................................................................... 54
Kernidee....................................................................................................................... 54
Belangrijke punten....................................................................................................... 54
Oplossingen.................................................................................................................. 55
HC 4 PSYCHIATRISCHE DIAGNOSTIEK EN HET DSM-SYSTEEM..........................................................55
Voordelen van het DSM-systeem..................................................................................55
Nadelen en risico's....................................................................................................... 56
Conclusie Het DSM-systeem biedt waardevolle richtlijnen voor psychiatrische
diagnostiek, maar het gebruik ervan moet zorgvuldig en in context gebeuren.
Alternatieve systemen, zoals dimensionale benaderingen, kunnen aanvullende
inzichten bieden. Klinisch oordeel blijft essentieel en kan niet volledig vervangen
worden door classificatie.............................................................................................. 57
HC 7 HANDELINGSGERICHTE DIAGNOSTIEK: INTEGRATIE- EN AANBEVELINGSFASE................................57
1. Integratie van informatie.......................................................................................... 57
2. Formuleren van doelen............................................................................................. 57
3. Van doelen naar behoeften.......................................................................................58
4. Formuleren van aanbevelingen................................................................................58
5. Inschatten haalbaarheid........................................................................................... 58
HC 7 DEPRESSIES BIJ KINDEREN EN ADOLESCENTEN.....................................................................59
3
de Diagnostiek
Semester 1 – 2024
Hoorcollegesamenvatting
Voorderhake, E. (Eline)
RADBOUD
,Inhoudsopgave
HC 1 – INTRODUCTIE..........................................................................................4
WAT IS DIAGNOSTIEK............................................................................................................... 4
DIAGNOSTISCH CYCLUS............................................................................................................. 5
BEROEPCOMPETENTIEPROFIEL BASIS-ORTHOPEDAGOOG VAN DE NVO.................................................5
DIAGNOSE VS. CLASSIFICATIE..................................................................................................... 5
HC 2 – KLACHT EN HULPVRAAGANALYSE.............................................................7
AANMELDING EN TYPE TRAJECT................................................................................................... 7
AANMELDINGSTRAJECT.............................................................................................................. 7
KLACHTENANALYSE.................................................................................................................. 7
HGD-fase 1 Intakefase.................................................................................................... 8
Waarom aparte fase KA?................................................................................................ 8
Klachten......................................................................................................................... 8
Handelingsgerichte diagnostiek......................................................................................9
Voorbeeld klachten......................................................................................................... 9
Hulpvraag..................................................................................................................... 10
Openingsvragen........................................................................................................... 10
Werkwijze klachtanalyse.............................................................................................. 11
VOORBEELD KLACHT- HULPVRAAGANALYSE..................................................................................11
Opzet onderzoek (diagnostisch scenario).....................................................................12
VOORBEELD TENTAMENVRAGEN................................................................................................12
HC 3 – PROBLEEMANALYSE DEEL 1....................................................................13
Herhalen klachtanalyse................................................................................................ 13
Vragen uit werkgroep bijeenkomst 1............................................................................13
Bepalen diagnostisch scenario.....................................................................................13
Kern klachtanalyse....................................................................................................... 14
Kern probleemanalyse.................................................................................................. 14
Verschil in klachtanalyse en probleemanalyse.............................................................14
PROBLEEMANALYSE................................................................................................................ 15
Wat zijn probleemgedragingen.....................................................................................15
Externe en interne gedragingen...................................................................................15
STAP 1 PROBLEEMANALYSE: INVENTARISATIE (PROBLEEM) GEDRAG CLIËNT.........................................15
Voorbeelden interpretaties........................................................................................... 16
(Probleem) gedragsuitspraken.....................................................................................16
Doel stap 1 probleemanalyse.......................................................................................17
Richtlijn SGI-interview (p.2).......................................................................................... 17
Gedrag problematisch?................................................................................................. 17
Waarop letten bij inventarisatie (probleem)gedrag?.....................................................18
Niet vergeten in stap 1 inventarisatie...........................................................................18
Werkwijze stap 1.......................................................................................................... 20
HC 4 – PROBLEEMANALYSE DEEL 2/3.................................................................21
AFRONDEN PROBLEEMANALYSE STAP 1: INVETARISEREN VAN (PROBLEEM)GEDRAG...............................21
Rapportage gedragsbeschrijving..................................................................................21
Niet vergeten bij stap 1................................................................................................ 21
Verschil klachtanalyse – probleemanalyse....................................................................21
PROBLEEMANALYSE................................................................................................................ 22
PROBLEEMANALYSE STAP 2: CLASSIFICATIE/ CLUSTERING ORDENING EN BENOEMING............................22
Communicatie.............................................................................................................. 22
Onderzoek Krol naar private classificaties....................................................................22
Aansluiting vinden verklarings- en behandelingstheorieën in wetenschappelijke
literatuur...................................................................................................................... 23
Werkwijze ordenen en benoemen.................................................................................23
Ordenen en benoemen: gedragscluster/ classificatie...................................................23
Oefening clustertermen................................................................................................ 23
Oefening classificatie/ ordening....................................................................................23
1
, CLASSIFICATIESYSTEMEN ALS HULPMIDDEL BIJ CLUSTERING/ CLASSIFICATIE.........................................24
CBCL-systeem Achenbach/ ASEBA................................................................................24
Diagnostical statistical Manual: DSM-systeem..............................................................26
Stoornisme................................................................................................................... 28
PROBLEEMANALYSE STAP 3: ERNSTTAXATIE.................................................................................28
HC 5 – VERKLARINGSANALYSE DEEL 1...............................................................31
PROBLEEMANALYSE................................................................................................................ 31
Doel Probleemanalyse:................................................................................................. 31
Classificeren – DSM 5: sectie I aanwijzingen voor gebruik............................................31
Term diagnose.............................................................................................................. 31
Diagnostische formulering............................................................................................ 31
Ernsttaxatie: criteria van Rutter...................................................................................32
VAN PA NAAR VA................................................................................................................. 32
VERKLARINGSANALYSE............................................................................................................ 32
Wat?............................................................................................................................. 32
Waarom?...................................................................................................................... 33
HOE? DEELSTAP 1................................................................................................................ 33
Zoeken......................................................................................................................... 33
Formuleren diagnostische hypothese...........................................................................34
CAUSAAL REDENEREN............................................................................................................ 36
Wat is causaal redeneren............................................................................................. 36
Valkuilen causaal redeneren in klinische praktijk..........................................................36
Causaal model als hulpmiddel in de diagnostiek..........................................................36
DEELSTAP 2: TOETSEN VAN DIE DIAGNOSTISCHE HYPOTHESEN (VOLGEND COLLEGE)...........................37
DEELSTAP 3: FORMULEREN VAN HET INTEGRATIEF BEELD (VOLGEND COLLEGE)..................................37
HC 6 – VERKLARINGSANALYSE DEEL 2...............................................................38
VERKLARINGSANALYSE DEELSTAPPEN.........................................................................................38
FORMULEREN DIAGNOSTISCHE HYPOTHESE (HERHALING)...............................................................38
TOETSEN VAN DIAGNOSTISCHE HYPOTHESEN..............................................................................38
Waarom toetsen?.......................................................................................................... 38
TOETSEN VAN DIAGNOSTISCHE HYPOTHESEN – 6 DEELSTAPPEN......................................................38
Formuleren onderzoekshypothesen..............................................................................38
Operationalisatie.......................................................................................................... 39
Opstellen toetsingscriterium voor onderzoeksmiddelen...............................................40
Toepassen van onderzoeksmiddelen............................................................................43
Evalueren uitkomsten van onderzoeksmiddelen..........................................................44
Conclusies m.b.t. de diagnostische hypothesen...........................................................44
FORMULEREN VAN HET INTEGRATIEF BEELD (DE DIAGNOSE)...........................................................45
Integratief beeld- Structuur en Inhoud..........................................................................45
Voorbeeld Integratief beeld.......................................................................................... 45
HC 7 – INDICATIEANALYSE................................................................................47
WAT DOE JE ALS DIAGNOSTICUS IN DE INDICATIE ANALYSE?............................................................47
WAT IS DE RELATIE TUSSEN DE VERKLARINGSANALYSE EN INDICATIE ANALYSE?...................................47
WERKWIJZE INDICATIE ANALYSE................................................................................................ 47
Stap 1. Nagaan of een interventie ingezet moet worden..............................................47
Stap 2. Formuleren en prioriteren van doelen en doelwitten........................................47
Selecteren in aanmerking komende typen interventies................................................49
Bepalen van het nut en de kans van slagen per geselecteerde aanpak.......................49
Stap 5. Overleg met de cliënt (cliëntopvoeder/ jeugdige) over prioritering diagnost
(Advisering).................................................................................................................. 51
AANVULLING VANUIT DE HANDELINGSGERICHTE DIAGNOSTIEK.........................................................51
Stap 1-5........................................................................................................................ 51
Stap 5........................................................................................................................... 52
OEFENING TENTAMENVRAAG.................................................................................................... 52
EXTRA VERPLICHTE LITERATUUR......................................................................53
HC 2 HANDELINGSGERICHTE DIAGNOSTIEK (HGD): INTAKEFASE.....................................................53
2
, Belangrijkste inzichten voor tentamen.........................................................................54
HC 4 STOORNISME............................................................................................................... 54
Kernidee....................................................................................................................... 54
Belangrijke punten....................................................................................................... 54
Oplossingen.................................................................................................................. 55
HC 4 PSYCHIATRISCHE DIAGNOSTIEK EN HET DSM-SYSTEEM..........................................................55
Voordelen van het DSM-systeem..................................................................................55
Nadelen en risico's....................................................................................................... 56
Conclusie Het DSM-systeem biedt waardevolle richtlijnen voor psychiatrische
diagnostiek, maar het gebruik ervan moet zorgvuldig en in context gebeuren.
Alternatieve systemen, zoals dimensionale benaderingen, kunnen aanvullende
inzichten bieden. Klinisch oordeel blijft essentieel en kan niet volledig vervangen
worden door classificatie.............................................................................................. 57
HC 7 HANDELINGSGERICHTE DIAGNOSTIEK: INTEGRATIE- EN AANBEVELINGSFASE................................57
1. Integratie van informatie.......................................................................................... 57
2. Formuleren van doelen............................................................................................. 57
3. Van doelen naar behoeften.......................................................................................58
4. Formuleren van aanbevelingen................................................................................58
5. Inschatten haalbaarheid........................................................................................... 58
HC 7 DEPRESSIES BIJ KINDEREN EN ADOLESCENTEN.....................................................................59
3
