gie bij kind en
Periode 4- 2025
jeugdigen
Hoorcolleges &
Literatuursamenvatting
Voorderhake, E. (Eline)
RADBOUD UNIVERSITEIT
,Inhoudsopgave
HC 1 – INTRODUCTIE..........................................................................................6
LEERDOELEN.......................................................................................................................... 6
AFWIJKEND GEDRAG................................................................................................................. 6
GEDRAG ALS STOORNIS............................................................................................................ 6
ONTWIKKELINGSPSYCHOPATHOLOGIE............................................................................................ 6
EPIDEMIOLOGIE....................................................................................................................... 6
ETIOLOGIE............................................................................................................................. 7
CLASSIFICEREN VAN PROBLEEMGEDRAG........................................................................................ 7
Doel classificeren:.......................................................................................................... 7
DSM-5................................................................................................................................. 8
DE CONTEXT/ SYSTEEM............................................................................................................. 8
STEMMING............................................................................................................................. 8
Stemming in de DSM-5................................................................................................... 9
Prevalentie..................................................................................................................... 9
KLINISCH BEELD & DIAGNOSE DEPRESSIEVE STOORNIS..................................................................10
TENTAMEN VOORBEELDVRAGEN................................................................................................ 10
Antwoorden.................................................................................................................. 12
HC 1 – LITERATUUR..........................................................................................13
HOOFDSTUK 2: INVLOEDEN OP DE ONTWIKKELING VAN PROBLEMEN.................................................13
Risicofactoren (predisponerende factoren)...................................................................13
Uitlokkende factoren.................................................................................................... 16
Beschermende factoren................................................................................................ 16
HOOFDSTUK 3: CLASSIFICATIE, EPIDEMIOLOGIE EN EFFECTIVITEIT VAN BEHANDELING...........................16
Functie van classificatie................................................................................................ 16
ICD-10 en DSM-5.......................................................................................................... 17
Kritiek op psychiatrische classificatiesystemen............................................................17
Impact van de diagnoses op cliënten...........................................................................17
Alternatieven voor DSM................................................................................................ 18
Het raamwerk voor de classificatie van problemen......................................................18
Epidemiologie............................................................................................................... 18
Effectiviteit van psychologische therapie.....................................................................19
HC 2 – ANGST DEEL 1.......................................................................................20
LEERDOELEN........................................................................................................................ 20
PREVALENTIE........................................................................................................................ 20
ANGST ALS STOORNIS............................................................................................................ 20
ANGST REACTIES................................................................................................................... 20
ANGSTSTOORNISSEN IN DE KINDERTIJD EN ADOLESCENTIE..............................................................20
Separatieangst............................................................................................................. 21
Selectief mutisme......................................................................................................... 21
Sociale angststoornis.................................................................................................... 21
Specifieke fobie............................................................................................................ 23
Paniekaanval................................................................................................................ 23
Paniekstoornis.............................................................................................................. 23
Agorafobie.................................................................................................................... 24
Gegeneraliseerde angststoornis...................................................................................24
SCHOOLWEIGERING................................................................................................................ 24
Differentiaal diagnostiek............................................................................................... 25
Prevalentie................................................................................................................... 25
OVERZICHT VERSCHILLENDE ANGSTSTOORNISSEN.........................................................................25
...................................................................................................................... 25
HC 3 – ANGST EN TRAUMA................................................................................26
PTSS................................................................................................................................. 26
PTSS – DSM................................................................................................................... 26
Objectieve aspecten van een trauma...........................................................................27
Subjectieve aspecten van een trauma..........................................................................27
, ACUUT STRESS-SYSTEEM......................................................................................................... 27
PTSS: hyper-arousel...................................................................................................... 28
PTSS: HPA-as................................................................................................................ 28
Specifiek symptoom: dissociatie...................................................................................28
LEEFTIJDSSPECIFIEKE POSTTRAUMATISCHE STRESSREACTIES............................................................29
ETIOLOGIE........................................................................................................................... 30
Kwetsbare aanleg......................................................................................................... 30
Uitlokkende en in standhoudende factoren..................................................................31
Inhibitoir leren.............................................................................................................. 31
Vermijding & veiligheidsgedrag....................................................................................31
Voorbeeld: Angst om de lift te gebruiken......................................................................31
Tentamen voorbeeldvraag............................................................................................ 32
HC 2 EN 3 – LITERATUUR..................................................................................33
HOOFDSTUK 12: ANGST EN ANGSTPROBLEMEN...........................................................................33
De ontwikkeling van angsten........................................................................................ 33
Onderscheid tussen soorten angst...............................................................................33
Epidemiologie............................................................................................................... 33
Diagnose en klinische kenmerken................................................................................34
Posttraumatische stressstoornis (PTSS)........................................................................36
Verschillen tussen angststoornissen.............................................................................37
Etiologische theorieën.................................................................................................. 37
Beoordeling van angststoornissen................................................................................39
HC 4 – ADHD EN HERHAALPROBLEMEN.............................................................40
LEERDOELEN........................................................................................................................ 40
DSM-5: NEUROBIOLOGISCHE ONTWIKKELINGSSTOORNISSEN..........................................................40
AANDACHT DEFICIËNTIE-/ HYPERACTIVITEIT STOORNIS (ADHD).......................................................40
DSM-5 Kernproblemen en subtypen ADHD...................................................................40
Overige verschijnselen ADHD.......................................................................................41
Comorbiditeit bij ADHD................................................................................................. 41
Differentiaal diagnostiek bij ADHD................................................................................41
Overdiagnosticering ADHD........................................................................................... 42
Invloed van de ontwikkeling op de expressie van ADHD..............................................42
Ethiologie van ADHD.................................................................................................... 42
HERHAALPROBLEMEN............................................................................................................. 43
OCS en ticstoornis........................................................................................................ 43
Obsessief-compulsieve stoornis....................................................................................43
OCS en ASS: obsessies................................................................................................. 44
Ticstoornissen............................................................................................................... 44
Etiologie OCS en ticstoornis.......................................................................................... 45
Tentamen voorbeeldvragen.......................................................................................... 45
HC 4 – LITERATUUR..........................................................................................47
HOOFDSTUK 11: AANDACHTS- EN HYPERACTIVITEIT PROBLEMEN.....................................................47
Classificatie en klinische kenmerken............................................................................47
DSM- criteria voor aandachtstekortstoornis met hyperactiviteit (ADHD)......................48
Epidemiologie............................................................................................................... 48
Etiologische theorieën.................................................................................................. 49
HOOFDSTUK 13: HERHAALPROBLEMEN......................................................................................50
Obsessieve-compulsieve stoornis (OCD)......................................................................50
Etiologische theorieën voor OCD..................................................................................51
Tourette’s stoornissen en andere tics...........................................................................52
Etiologische theorieën voor ticstoornissen...................................................................53
HC 5 – STEMMING............................................................................................54
LEERDOELEN........................................................................................................................ 54
STEMMING RECAP.................................................................................................................. 54
KLINISCH BEELD & DIAGNOSE..................................................................................................54
STEMMING IN DE DSM-5........................................................................................................ 54
KLINISCH BEELD & DIAGNOSE PERSISTERENDE DEPRESSIEVE STOORNIS.............................................55
KLINISCH BEELD & DIAGNOSE DISRUPTIEVE STEMMINGSDISREGULATIESTOORNIS.................................55
, KLINISCH BEELD & DIAGNOSE BIJ BIPOLAIRE STOORNISSEN.............................................................55
Verschillende bipolaire stoornissen...............................................................................56
Diagnose bij kinderen................................................................................................... 56
ETIOLOGISCHE THEORIEËN....................................................................................................... 57
Biologische vs. psychologische theorieën.....................................................................57
Psychologische theorieën............................................................................................. 58
Sociale theorieën.......................................................................................................... 58
Multicausaliteit............................................................................................................. 58
ZELFVERWONDING................................................................................................................. 58
Zelfverwonding; verklaringsmodellen...........................................................................59
Zelfverwonding; cyclisch proces...................................................................................59
Zelfverwonding; stoornissen......................................................................................... 59
Zelfverwonding; omgang.............................................................................................. 60
SUÏCIDE............................................................................................................................... 60
Parasuïcide................................................................................................................... 60
Factoren die bij kunnen dragen....................................................................................61
Suïcide; Prevalentie...................................................................................................... 62
Leeftijdsspecifieke aspecten......................................................................................... 62
Inschatten van suïcide gevaar......................................................................................62
Lastig onderwerp.......................................................................................................... 62
TENTAMEN VOORBEELDVRAGEN................................................................................................ 63
COLLEGE 5 – LITERATUUR.................................................................................64
HOOFDSTUK 16 – STEMMINGSSTOORNISSEN...............................................................................64
Depressie..................................................................................................................... 64
Etiologische theorieën.................................................................................................. 65
Bipolaire stoornis.......................................................................................................... 67
Etiologie....................................................................................................................... 69
Zelfmoord..................................................................................................................... 69
HC 6 – GEDRAGSPROBLEMEN............................................................................71
LEERDOELEN........................................................................................................................ 71
WAT ZIJN GEDRAGSPROBLEMEN?..............................................................................................71
Age-crime curve........................................................................................................... 71
Prevalentie................................................................................................................... 71
Verschillende ontwikkelingstrajecten............................................................................71
Belang/ gevolgen.......................................................................................................... 71
GEDRAGSSTOORNISSEN IN DE DSM-5.......................................................................................72
Klinisch beeld & diagnose ODD.....................................................................................72
Klinisch beeld & diagnose CD.......................................................................................73
Klinisch beeld & diagnose ODD vs. CD.........................................................................73
Klinisch beeld & diagnose ASPS....................................................................................74
Klinisch beeld & diagnose psychopathie.......................................................................74
KLINISCH BEELD AGRESSIEF GEDRAG.........................................................................................74
Type agressie............................................................................................................... 75
ETIOLOGISCHE THEORIEËN....................................................................................................... 75
Etiologie; biologie......................................................................................................... 76
Etiologie; omgeving...................................................................................................... 76
TENTAMEN VOORBEELDVRAGEN................................................................................................ 78
HC 6 – LITERATUUR..........................................................................................79
HOOFDSTUK 10: GEDRAGSSTOORNISSEN...................................................................................79
Classificatie.................................................................................................................. 79
Diagnose en klinische kenmerken................................................................................80
Etiologische theorieën van gedragsproblemen.............................................................81
HC 7 – AUTISMESPECTRUMSTOORNIS................................................................84
LEERDOELEN........................................................................................................................ 84
DSM-5: NEUROBIOLOGISCHE ONTWIKKELINGSSTOORNISSEN..........................................................84
Rationale DSM-5........................................................................................................... 85
Classificatie criteria DSM-5........................................................................................... 85
DIAGNOSTIEK....................................................................................................................... 86