THEMA 1
Introduction
eHealth verwijst naar het gebruik van technologie (zoals mobiele apps, wearables, VR en
telemonitoring) om gezondheid, welzijn en de organisatie van zorg te verbeteren. Het kan
zorgen voor kostenbesparing, efficiëntere zorgprocessen, een groter bereik van zorg en een
betere kwaliteit van zorg, bijvoorbeeld door betere richtlijnnaleving en meer
patiëntbetrokkenheid. De COVID-19-pandemie heeft de implementatie van eHealth versneld
(o.a. videobellen en teleconsulten), maar het potentieel wordt nog niet volledig benut door
problemen rondom implementatie en financiering.
Waarom eHealth? De zorg staat onder druk door vergrijzing, een toenemende zorgvraag, een
afname van het aantal werkenden en een stijging van chronische aandoeningen (zoals diabetes
en hart- en vaatziekten). Ouderen hebben bovendien vaker multimorbiditeit en ook psychische
aandoeningen nemen toe. Dit leidt tot hogere zorgkosten en een grotere druk op het
zorgsysteem. eHealth kan deze druk verminderen door preventie, zelfmanagement en
efficiëntere zorg. Daarnaast ondersteunt eHealth de actievere rol van patiënten en
mantelzorgers door mogelijkheden voor het monitoren en managen van de eigen gezondheid.
Manieren om te kijken naar het gebruik van technologie ter ondersteuning van
gezondheid: eHealth is meer dan technologie; het is een interdisciplinair vakgebied waarin
onder andere medische informatica, publieke gezondheid en communicatie samenkomen.
Volgens Eysenbach is eHealth ook een manier van den ken, gericht op innovatie,
samenwerking en het verbeteren van zorg. eHealth digitaliseert niet alleen bestaande zorg,
maar maakt ook nieuwe vormen van zorg mogelijk, zoals zorg op afstand en gepersonaliseerde
ondersteuning. Het succes van eHealth hangt sterk af van de context, zoals beleid, cultuur en
digitale vaardigheden.
eHealth Het gebruik van technologie ter ondersteuning van gezondheid, welzijn en
gezondheidszorg
eHealth het feitelijke technologische systeem waarmee gezondheid, welzijn en
technologie gezondheidszorg worden ondersteund, waarbij vaak wordt verwezen naar
informatie- en communicatietechnologie
eHealth Een e-gezondheidsinterventie die via technologie wordt aangeboden of door
interventie technologie wordt ondersteund in een bestaande context, door gedrags- en/of
cognitieve veranderingen teweeg te brengen
Gedragsverand Interventies gericht op gedragsverandering zijn interventies die zijn ontworpen
eringsintervent om opzettelijk invloed uit te oefenen op de handelingen die individuen
ies ondernemen met betrekking tot hun gezondheid
eHealth in de praktijk: eHealth wordt in verschillende vormen van zorg toegepast, afhankelijk
van het doel en de context (bijvoorbeeld preventie, behandeling of organisatie van zorg).
Voorbeelden zijn digitale communicatie, telemonitoring en ondersteuning van
behandelprocessen. Daarnaast maakt eHealth het mogelijk om zorg meer thuis of dichter bij
huis te organiseren. Succesvolle implementatie vraagt om afstemming tussen alle betrokken
stakeholders, zoals patiënten, zorgverleners en beleidsmakers.
Domeinen
Self-care and Prevention: Binnen dit domein staat zelfmanagement en preventie centraal.
eHealth ondersteunt mensen bij het regie nemen over hun gezondheid, bijvoorbeeld met apps,
wearables en online programma's die informatie bieden, gedrag monitoren en feedback geven.
Dit kan leefstijlverandering (zoals meer bewegen, gezonder eten of stoppen met roken)
ondersteunen en via sensoren en data-analyse vroegtijdig gezondheidsproblemen signaleren.
,eHealth kan zelfstandig of in combinatie met begeleiding van een zorgprofessional worden
ingezet.
Supportive Care Binnen dit domein staat de samenwerking tussen patiënt en zorgprofessional
centraal. eHealth ondersteunt communicatie, monitoring en behandeling, bijvoorbeeld via
telemedicine (videobellen en digitale consulten) en elektronische patiëntendossiers (EPD's).
Hierdoor zijn gegevens beter toegankelijk, verlopen zorgprocessen efficiënter en kunnen
zorgverleners betere beslissingen nemen en patiënten gerichter begeleiden.
Societal Health: Binnen Societal Health draagt eHealth bij aan het verbeteren van de
volksgezondheid door gezondheidsdata te monitoren, preventieprogramma's te ondersteunen
en beleidsbeslissingen te onderbouwen. Ook kan eHealth tijdens pandemieën worden ingezet,
bijvoorbeeld met tracking-apps, en gedragsverandering stimuleren door mensen bewust te
maken van gezondheidsrisico's. Hierdoor draagt eHealth bij aan een effectiever en beter
georganiseerd zorgsysteem op populatieniveau.
Definities van eHealth: Er bestaan verschillende definities van eHealth. Het tekstboek
gebruikt de definitie van Eysenbach (2001) en in Nederland wordt vaak die van Nictiz (2019)
gebruikt. Beide benadrukken dat eHealth draait om het gebruik van digitale informatie en
communicatie om gezondheid en zorg te ondersteunen en te verbeteren; technologie is daarbij
een middel, geen doel.
Nictiz: eHealth is het doelgericht inzetten van technologie om gezondheid en
gezondheidszorg te verbeteren. Het omvat het verzamelen, analyseren, delen,
interpreteren en gebruiken van digitale informatie door patiënten, zorgverleners en
andere betrokkenen, bijvoorbeeld voor beslisondersteuning, onderzoek en
kwaliteitsverbetering. De toepassing en doelen van eHealth zijn afhankelijk van de
context en sluiten aan bij persoonsgerichte zorg, waarbij de behoeften, waarden en
voorkeuren van de patiënt centraal staan.
Definitie volgens Eysenbach (2001): eHealth is een vakgebied op het snijvlak van
medische informatica, volksgezondheid en het bedrijfsleven, waarbij gezondheidszorg en
-informatie via internet en andere ICT worden ondersteund of verbeterd. Het is niet
alleen een technologische ontwikkeling, maar ook een manier van denken, gericht op
samenwerking en het verbeteren van de gezondheidszorg met behulp van ICT.
Digitale zorg: Digitale zorg: Digitale zorg richt zich specifiek op het ondersteunen en verlenen
van zorg met behulp van digitale technologie en andere technologieën, zoals operatierobots.
Het is daarmee een onderdeel van eHealth, dat een breder begrip is en ook preventie en
gezondheidsbevordering omvat. In deze cursus wordt daarom de term eHealth gebruikt.
Voordelen van eHealth
eHealth kan de toegankelijkheid, kwaliteit en efficiëntie van zorg verbeteren. Daarnaast
versterkt het de positie van patiënten (empowerment), kan het zorgkosten verlagen, de druk op
het zorgsysteem verminderen en zorg beter afstemmen op de individuele patiënt. Ook vergroot
eHealth de transparantie doordat gegevens beter inzichtelijk en uitwisselbaar worden. De
voordelen zijn echter afhankelijk van succesvolle implementatie, acceptatie en de context.
Toegang tot zorg: eHealth maakt zorg minder afhankelijk van tijd en plaats,
bijvoorbeeld via videobellen of berichtenverkeer. Hierdoor wordt zorg toegankelijker,
flexibeler en kunnen kosten afnemen. Digitale vaardigheden en toegang tot internet
blijven belangrijke voorwaarden.
Zelfregie / patiëntempowerment: eHealth vergroot de regie van patiënten door
toegang tot eigen gegevens en digitale hulpmiddelen. Hierdoor worden zelfmanagement,
samenwerking met de zorgverlener, gepersonaliseerde zorg en besluitvorming
ondersteund.
Patiënt centraal: Door dataverzameling en monitoring kan preventie en behandeling
beter worden afgestemd op de individuele behoeften van de patiënt.
, Empowerment zorgprofessional: eHealth ondersteunt zorgprofessionals met toegang
tot richtlijnen, patiëntgegevens en beslisondersteunende systemen (bijv. AI), waardoor
diagnose, behandeling en gepersonaliseerde zorg verbeteren.
Innovatie in de zorg: eHealth stimuleert nieuwe manieren van werken, samenwerking
en innovatie, waardoor zorg efficiënter en effectiever kan worden ingericht.
Kwaliteit van zorg: eHealth kan de kwaliteit van zorg verbeteren door:
o Effectiveness: betere gezondheidsuitkomsten door o.a. monitoring en
vroegsignalering.
o Efficiency: doelmatigere zorg door tijdsbesparing, minder fysieke consulten en lagere
kosten.
o Accuratesse: nauwkeurigere besluitvorming met behulp van data en digitale
ondersteuning.
Gezondheidsbarrières: Succesvolle toepassing van eHealth kan worden belemmerd
door verschillen in digitale vaardigheden, toegang tot technologie, acceptatie,
implementatie en organisatorische, ethische en privacyaspecten.
Transparantie: eHealth vergroot de transparantie doordat patiënten hun gegevens
kunnen inzien en zorgverleners informatie gemakkelijker kunnen uitwisselen, wat de
samenwerking en besluitvorming ondersteunt.
Uitdagingen in de gezondheidszorg
De gezondheidszorg staat onder druk door vergrijzing, stijgende zorgvraag en beperkte
middelen. Digitale transformatie is nodig om zorg toegankelijk, betaalbaar en kwalitatief goed te
houden.
Tekort op de arbeidsmarkt: Er is wereldwijd een tekort aan zorgprofessionals, wat
tijdens COVID-19 extra zichtbaar werd. Door vergrijzing en meer chronische ziekten
neemt de zorgvraag toe, terwijl het aanbod achterblijft. Technologie kan helpen door
zorg efficiënter te organiseren en werkdruk te verlagen.
Zorgkosten: Zorguitgaven stijgen in veel landen en nemen een groot deel van het BBP
in beslag. Dit vraagt om efficiëntere organisatie van zorg en inzet van technologie om
kosten beheersbaar te houden.
Vergrijzing van de bevolking: De bevolking vergrijst sterk, waardoor het aantal
ouderen en chronisch zieken toeneemt. Dit vergroot de druk op preventie, behandeling
en langdurige zorg.
Toename van het aantal mensen met chronische ziekten: Chronische ziekten
nemen toe en vragen langdurige zorg en zelfmanagement. Zorg wordt complexer door
comorbiditeit en vraagt om betere coördinatie tussen zorgverleners. Modellen zoals het
Chronic Care Model benadrukken samenwerking, zelfmanagement en ondersteuning.
The eHealth Enhanced Chronic Care Model
(eCCM)
Het eCCM laat zien hoe eHealth het Chronic Care
Model versterkt. Door digitale tools (zoals EPD’s,
telemonitoring en zelfmanagementapps) ontstaat
betere interactie tussen patiënt en zorgverlener. Dit
leidt tot betere uitkomsten door meer geïnformeerde,
actieve patiënten en beter georganiseerde
zorgsystemen.
Relevante concepten voor digitale transformatie
in de zorg
Digitale transformatie vraagt niet alleen technologie, maar ook verandering in zorgprocessen en
samenwerking.
Zorg in de thuissituatie: Zorg verschuift steeds meer naar de thuissituatie (bijv.
telemonitoring). Dit kan ziekenhuisopnames en ligduur verminderen en zorg dichter bij
de patiënt brengen.
Patiëntgerichte zorg en gezamenlijke besluitvorming: Zorg richt zich op de
behoeften van de patiënt. Patiënten en zorgverleners nemen samen beslissingen,
ondersteund door digitale informatie en tools.
, Geïntegreerde en gedeelde zorg: Samenwerking tussen verschillende zorgverleners
(eerste en tweede lijn) is essentieel. Digitale informatie-uitwisseling verbetert continuïteit
en kwaliteit van zorg.
Zelfmanagement: Patiënten nemen een actievere rol in het managen van hun
gezondheid. eHealth ondersteunt dit met apps en monitoringtools, wat leidt tot meer
autonomie en betere uitkomsten.
Preventie: focus op gezondheid in plaats van ziekte: De focus verschuift van ziekte
naar gezondheid en preventie. Dit stimuleert een gezonde leefstijl en voorkomt ziekte.
Gezondheid wordt breder gezien dan alleen afwezigheid van ziekte en omvat zes
dimensies: lichamelijk functioneren, mentaal functioneren, zingeving, kwaliteit van leven,
sociaal-maatschappelijke participatie en dagelijks functioneren. Dit helpt bij gezamenlijke
besluitvorming en het bepalen van passende zorg. (positieve gezondheid)
Voorbeelden van technologieën voor gezondheid en gezondheidszorg
Videoconsultatie: digitaal contact tussen patiënt en zorgverlener. Voordeel: betere
toegankelijkheid. Nadeel: privacy- en technische problemen.
Webgebaseerde interventies: online informatie, oefeningen en begeleiding (bijv. CBT).
Voordeel: ondersteunt zelfmanagement en leefstijlverandering.
Mobiele apps (mHealth): apps voor monitoring, feedback en zelfmanagement. Voordeel:
real-time ondersteuning. Nadeel: privacy en wisselende kwaliteit.
Virtual Reality (VR): immersieve omgeving voor therapie, revalidatie en pijnbestrijding.
Voordeel: veilige en gecontroleerde omgeving.
Augmented Reality (AR): voegt digitale informatie toe aan de werkelijkheid. Toepassing:
operaties, training en therapie.
Wearables: meten o.a. hartslag, slaap en activiteit. Voordeel: monitoring, preventie en
zelfmanagement. Nadeel: betrouwbaarheid en privacy.
Sociale media en online communities: bieden sociale steun, kennisdeling en
patiënteducatie. Nadeel: risico op misinformatie en privacyproblemen.
Serious games: games voor educatie en gedragsverandering. Voordeel: verhogen
motivatie en betrokkenheid.
Robotica: ondersteunt zorg, bijvoorbeeld bij revalidatie of sociale ondersteuning.
Voordeel: bevordert mobiliteit en welzijn.
Chatbots en conversatieagents: geven informatie, zelfzorgadvies en ondersteuning.
Voordeel: 24/7 beschikbaar. Nadeel: betrouwbaarheid, privacy en ethiek.
Overkoepelende zorgsystemen en manieren waarop zorg georganiseerd wordt met
technologie
eHealth-toepassingen: eHealth omvat digitale toepassingen die communicatie, informatie-
uitwisseling en zorgprocessen ondersteunen.
Electronic Medical Record (EMR): digitaal patiëntendossier met medische gegevens ter
ondersteuning van zorgverlening en besluitvorming.
Patient Portal & Personal Health Record (PHR): patiëntportaal geeft toegang tot medische
gegevens en communicatie met zorgverleners; een PHR laat patiënten daarnaast zelf
gezondheidsgegevens beheren en delen.
Telehealth: zorg op afstand via ICT, zoals videobellen en e-consulten. Voordeel:
toegankelijk en flexibel. Nadeel: complexe implementatie.
Remote Patient Monitoring: op afstand meten van vitale functies via sensoren of
wearables, waardoor verslechtering vroeg kan worden gesignaleerd.
mHealth: gebruik van mobiele apparaten (zoals smartphones) voor communicatie,
monitoring en zelfmanagement.
Ubiquitous Healthcare (uHealth): zorg is altijd en overal beschikbaar via geïntegreerde
technologieën en continue monitoring.
Ik heb hierbij ongeveer 40% van de tekst geschrapt, maar alle kernbegrippen en de
verschillen tussen EMR, PHR, Telehealth, RPM, mHealth en uHealth zijn behouden. Dat
zijn waarschijnlijk precies de dingen die je voor een tentamen moet kennen.
WHO-classificatie van digitale zorgtoepassingen
De WHO-classificatie (2023) deelt eHealth-toepassingen in op basis van doel en doelgroep (zoals
patiënten, zorgverleners en organisaties). Dit geeft een overzicht van de brede inzet van digitale
Introduction
eHealth verwijst naar het gebruik van technologie (zoals mobiele apps, wearables, VR en
telemonitoring) om gezondheid, welzijn en de organisatie van zorg te verbeteren. Het kan
zorgen voor kostenbesparing, efficiëntere zorgprocessen, een groter bereik van zorg en een
betere kwaliteit van zorg, bijvoorbeeld door betere richtlijnnaleving en meer
patiëntbetrokkenheid. De COVID-19-pandemie heeft de implementatie van eHealth versneld
(o.a. videobellen en teleconsulten), maar het potentieel wordt nog niet volledig benut door
problemen rondom implementatie en financiering.
Waarom eHealth? De zorg staat onder druk door vergrijzing, een toenemende zorgvraag, een
afname van het aantal werkenden en een stijging van chronische aandoeningen (zoals diabetes
en hart- en vaatziekten). Ouderen hebben bovendien vaker multimorbiditeit en ook psychische
aandoeningen nemen toe. Dit leidt tot hogere zorgkosten en een grotere druk op het
zorgsysteem. eHealth kan deze druk verminderen door preventie, zelfmanagement en
efficiëntere zorg. Daarnaast ondersteunt eHealth de actievere rol van patiënten en
mantelzorgers door mogelijkheden voor het monitoren en managen van de eigen gezondheid.
Manieren om te kijken naar het gebruik van technologie ter ondersteuning van
gezondheid: eHealth is meer dan technologie; het is een interdisciplinair vakgebied waarin
onder andere medische informatica, publieke gezondheid en communicatie samenkomen.
Volgens Eysenbach is eHealth ook een manier van den ken, gericht op innovatie,
samenwerking en het verbeteren van zorg. eHealth digitaliseert niet alleen bestaande zorg,
maar maakt ook nieuwe vormen van zorg mogelijk, zoals zorg op afstand en gepersonaliseerde
ondersteuning. Het succes van eHealth hangt sterk af van de context, zoals beleid, cultuur en
digitale vaardigheden.
eHealth Het gebruik van technologie ter ondersteuning van gezondheid, welzijn en
gezondheidszorg
eHealth het feitelijke technologische systeem waarmee gezondheid, welzijn en
technologie gezondheidszorg worden ondersteund, waarbij vaak wordt verwezen naar
informatie- en communicatietechnologie
eHealth Een e-gezondheidsinterventie die via technologie wordt aangeboden of door
interventie technologie wordt ondersteund in een bestaande context, door gedrags- en/of
cognitieve veranderingen teweeg te brengen
Gedragsverand Interventies gericht op gedragsverandering zijn interventies die zijn ontworpen
eringsintervent om opzettelijk invloed uit te oefenen op de handelingen die individuen
ies ondernemen met betrekking tot hun gezondheid
eHealth in de praktijk: eHealth wordt in verschillende vormen van zorg toegepast, afhankelijk
van het doel en de context (bijvoorbeeld preventie, behandeling of organisatie van zorg).
Voorbeelden zijn digitale communicatie, telemonitoring en ondersteuning van
behandelprocessen. Daarnaast maakt eHealth het mogelijk om zorg meer thuis of dichter bij
huis te organiseren. Succesvolle implementatie vraagt om afstemming tussen alle betrokken
stakeholders, zoals patiënten, zorgverleners en beleidsmakers.
Domeinen
Self-care and Prevention: Binnen dit domein staat zelfmanagement en preventie centraal.
eHealth ondersteunt mensen bij het regie nemen over hun gezondheid, bijvoorbeeld met apps,
wearables en online programma's die informatie bieden, gedrag monitoren en feedback geven.
Dit kan leefstijlverandering (zoals meer bewegen, gezonder eten of stoppen met roken)
ondersteunen en via sensoren en data-analyse vroegtijdig gezondheidsproblemen signaleren.
,eHealth kan zelfstandig of in combinatie met begeleiding van een zorgprofessional worden
ingezet.
Supportive Care Binnen dit domein staat de samenwerking tussen patiënt en zorgprofessional
centraal. eHealth ondersteunt communicatie, monitoring en behandeling, bijvoorbeeld via
telemedicine (videobellen en digitale consulten) en elektronische patiëntendossiers (EPD's).
Hierdoor zijn gegevens beter toegankelijk, verlopen zorgprocessen efficiënter en kunnen
zorgverleners betere beslissingen nemen en patiënten gerichter begeleiden.
Societal Health: Binnen Societal Health draagt eHealth bij aan het verbeteren van de
volksgezondheid door gezondheidsdata te monitoren, preventieprogramma's te ondersteunen
en beleidsbeslissingen te onderbouwen. Ook kan eHealth tijdens pandemieën worden ingezet,
bijvoorbeeld met tracking-apps, en gedragsverandering stimuleren door mensen bewust te
maken van gezondheidsrisico's. Hierdoor draagt eHealth bij aan een effectiever en beter
georganiseerd zorgsysteem op populatieniveau.
Definities van eHealth: Er bestaan verschillende definities van eHealth. Het tekstboek
gebruikt de definitie van Eysenbach (2001) en in Nederland wordt vaak die van Nictiz (2019)
gebruikt. Beide benadrukken dat eHealth draait om het gebruik van digitale informatie en
communicatie om gezondheid en zorg te ondersteunen en te verbeteren; technologie is daarbij
een middel, geen doel.
Nictiz: eHealth is het doelgericht inzetten van technologie om gezondheid en
gezondheidszorg te verbeteren. Het omvat het verzamelen, analyseren, delen,
interpreteren en gebruiken van digitale informatie door patiënten, zorgverleners en
andere betrokkenen, bijvoorbeeld voor beslisondersteuning, onderzoek en
kwaliteitsverbetering. De toepassing en doelen van eHealth zijn afhankelijk van de
context en sluiten aan bij persoonsgerichte zorg, waarbij de behoeften, waarden en
voorkeuren van de patiënt centraal staan.
Definitie volgens Eysenbach (2001): eHealth is een vakgebied op het snijvlak van
medische informatica, volksgezondheid en het bedrijfsleven, waarbij gezondheidszorg en
-informatie via internet en andere ICT worden ondersteund of verbeterd. Het is niet
alleen een technologische ontwikkeling, maar ook een manier van denken, gericht op
samenwerking en het verbeteren van de gezondheidszorg met behulp van ICT.
Digitale zorg: Digitale zorg: Digitale zorg richt zich specifiek op het ondersteunen en verlenen
van zorg met behulp van digitale technologie en andere technologieën, zoals operatierobots.
Het is daarmee een onderdeel van eHealth, dat een breder begrip is en ook preventie en
gezondheidsbevordering omvat. In deze cursus wordt daarom de term eHealth gebruikt.
Voordelen van eHealth
eHealth kan de toegankelijkheid, kwaliteit en efficiëntie van zorg verbeteren. Daarnaast
versterkt het de positie van patiënten (empowerment), kan het zorgkosten verlagen, de druk op
het zorgsysteem verminderen en zorg beter afstemmen op de individuele patiënt. Ook vergroot
eHealth de transparantie doordat gegevens beter inzichtelijk en uitwisselbaar worden. De
voordelen zijn echter afhankelijk van succesvolle implementatie, acceptatie en de context.
Toegang tot zorg: eHealth maakt zorg minder afhankelijk van tijd en plaats,
bijvoorbeeld via videobellen of berichtenverkeer. Hierdoor wordt zorg toegankelijker,
flexibeler en kunnen kosten afnemen. Digitale vaardigheden en toegang tot internet
blijven belangrijke voorwaarden.
Zelfregie / patiëntempowerment: eHealth vergroot de regie van patiënten door
toegang tot eigen gegevens en digitale hulpmiddelen. Hierdoor worden zelfmanagement,
samenwerking met de zorgverlener, gepersonaliseerde zorg en besluitvorming
ondersteund.
Patiënt centraal: Door dataverzameling en monitoring kan preventie en behandeling
beter worden afgestemd op de individuele behoeften van de patiënt.
, Empowerment zorgprofessional: eHealth ondersteunt zorgprofessionals met toegang
tot richtlijnen, patiëntgegevens en beslisondersteunende systemen (bijv. AI), waardoor
diagnose, behandeling en gepersonaliseerde zorg verbeteren.
Innovatie in de zorg: eHealth stimuleert nieuwe manieren van werken, samenwerking
en innovatie, waardoor zorg efficiënter en effectiever kan worden ingericht.
Kwaliteit van zorg: eHealth kan de kwaliteit van zorg verbeteren door:
o Effectiveness: betere gezondheidsuitkomsten door o.a. monitoring en
vroegsignalering.
o Efficiency: doelmatigere zorg door tijdsbesparing, minder fysieke consulten en lagere
kosten.
o Accuratesse: nauwkeurigere besluitvorming met behulp van data en digitale
ondersteuning.
Gezondheidsbarrières: Succesvolle toepassing van eHealth kan worden belemmerd
door verschillen in digitale vaardigheden, toegang tot technologie, acceptatie,
implementatie en organisatorische, ethische en privacyaspecten.
Transparantie: eHealth vergroot de transparantie doordat patiënten hun gegevens
kunnen inzien en zorgverleners informatie gemakkelijker kunnen uitwisselen, wat de
samenwerking en besluitvorming ondersteunt.
Uitdagingen in de gezondheidszorg
De gezondheidszorg staat onder druk door vergrijzing, stijgende zorgvraag en beperkte
middelen. Digitale transformatie is nodig om zorg toegankelijk, betaalbaar en kwalitatief goed te
houden.
Tekort op de arbeidsmarkt: Er is wereldwijd een tekort aan zorgprofessionals, wat
tijdens COVID-19 extra zichtbaar werd. Door vergrijzing en meer chronische ziekten
neemt de zorgvraag toe, terwijl het aanbod achterblijft. Technologie kan helpen door
zorg efficiënter te organiseren en werkdruk te verlagen.
Zorgkosten: Zorguitgaven stijgen in veel landen en nemen een groot deel van het BBP
in beslag. Dit vraagt om efficiëntere organisatie van zorg en inzet van technologie om
kosten beheersbaar te houden.
Vergrijzing van de bevolking: De bevolking vergrijst sterk, waardoor het aantal
ouderen en chronisch zieken toeneemt. Dit vergroot de druk op preventie, behandeling
en langdurige zorg.
Toename van het aantal mensen met chronische ziekten: Chronische ziekten
nemen toe en vragen langdurige zorg en zelfmanagement. Zorg wordt complexer door
comorbiditeit en vraagt om betere coördinatie tussen zorgverleners. Modellen zoals het
Chronic Care Model benadrukken samenwerking, zelfmanagement en ondersteuning.
The eHealth Enhanced Chronic Care Model
(eCCM)
Het eCCM laat zien hoe eHealth het Chronic Care
Model versterkt. Door digitale tools (zoals EPD’s,
telemonitoring en zelfmanagementapps) ontstaat
betere interactie tussen patiënt en zorgverlener. Dit
leidt tot betere uitkomsten door meer geïnformeerde,
actieve patiënten en beter georganiseerde
zorgsystemen.
Relevante concepten voor digitale transformatie
in de zorg
Digitale transformatie vraagt niet alleen technologie, maar ook verandering in zorgprocessen en
samenwerking.
Zorg in de thuissituatie: Zorg verschuift steeds meer naar de thuissituatie (bijv.
telemonitoring). Dit kan ziekenhuisopnames en ligduur verminderen en zorg dichter bij
de patiënt brengen.
Patiëntgerichte zorg en gezamenlijke besluitvorming: Zorg richt zich op de
behoeften van de patiënt. Patiënten en zorgverleners nemen samen beslissingen,
ondersteund door digitale informatie en tools.
, Geïntegreerde en gedeelde zorg: Samenwerking tussen verschillende zorgverleners
(eerste en tweede lijn) is essentieel. Digitale informatie-uitwisseling verbetert continuïteit
en kwaliteit van zorg.
Zelfmanagement: Patiënten nemen een actievere rol in het managen van hun
gezondheid. eHealth ondersteunt dit met apps en monitoringtools, wat leidt tot meer
autonomie en betere uitkomsten.
Preventie: focus op gezondheid in plaats van ziekte: De focus verschuift van ziekte
naar gezondheid en preventie. Dit stimuleert een gezonde leefstijl en voorkomt ziekte.
Gezondheid wordt breder gezien dan alleen afwezigheid van ziekte en omvat zes
dimensies: lichamelijk functioneren, mentaal functioneren, zingeving, kwaliteit van leven,
sociaal-maatschappelijke participatie en dagelijks functioneren. Dit helpt bij gezamenlijke
besluitvorming en het bepalen van passende zorg. (positieve gezondheid)
Voorbeelden van technologieën voor gezondheid en gezondheidszorg
Videoconsultatie: digitaal contact tussen patiënt en zorgverlener. Voordeel: betere
toegankelijkheid. Nadeel: privacy- en technische problemen.
Webgebaseerde interventies: online informatie, oefeningen en begeleiding (bijv. CBT).
Voordeel: ondersteunt zelfmanagement en leefstijlverandering.
Mobiele apps (mHealth): apps voor monitoring, feedback en zelfmanagement. Voordeel:
real-time ondersteuning. Nadeel: privacy en wisselende kwaliteit.
Virtual Reality (VR): immersieve omgeving voor therapie, revalidatie en pijnbestrijding.
Voordeel: veilige en gecontroleerde omgeving.
Augmented Reality (AR): voegt digitale informatie toe aan de werkelijkheid. Toepassing:
operaties, training en therapie.
Wearables: meten o.a. hartslag, slaap en activiteit. Voordeel: monitoring, preventie en
zelfmanagement. Nadeel: betrouwbaarheid en privacy.
Sociale media en online communities: bieden sociale steun, kennisdeling en
patiënteducatie. Nadeel: risico op misinformatie en privacyproblemen.
Serious games: games voor educatie en gedragsverandering. Voordeel: verhogen
motivatie en betrokkenheid.
Robotica: ondersteunt zorg, bijvoorbeeld bij revalidatie of sociale ondersteuning.
Voordeel: bevordert mobiliteit en welzijn.
Chatbots en conversatieagents: geven informatie, zelfzorgadvies en ondersteuning.
Voordeel: 24/7 beschikbaar. Nadeel: betrouwbaarheid, privacy en ethiek.
Overkoepelende zorgsystemen en manieren waarop zorg georganiseerd wordt met
technologie
eHealth-toepassingen: eHealth omvat digitale toepassingen die communicatie, informatie-
uitwisseling en zorgprocessen ondersteunen.
Electronic Medical Record (EMR): digitaal patiëntendossier met medische gegevens ter
ondersteuning van zorgverlening en besluitvorming.
Patient Portal & Personal Health Record (PHR): patiëntportaal geeft toegang tot medische
gegevens en communicatie met zorgverleners; een PHR laat patiënten daarnaast zelf
gezondheidsgegevens beheren en delen.
Telehealth: zorg op afstand via ICT, zoals videobellen en e-consulten. Voordeel:
toegankelijk en flexibel. Nadeel: complexe implementatie.
Remote Patient Monitoring: op afstand meten van vitale functies via sensoren of
wearables, waardoor verslechtering vroeg kan worden gesignaleerd.
mHealth: gebruik van mobiele apparaten (zoals smartphones) voor communicatie,
monitoring en zelfmanagement.
Ubiquitous Healthcare (uHealth): zorg is altijd en overal beschikbaar via geïntegreerde
technologieën en continue monitoring.
Ik heb hierbij ongeveer 40% van de tekst geschrapt, maar alle kernbegrippen en de
verschillen tussen EMR, PHR, Telehealth, RPM, mHealth en uHealth zijn behouden. Dat
zijn waarschijnlijk precies de dingen die je voor een tentamen moet kennen.
WHO-classificatie van digitale zorgtoepassingen
De WHO-classificatie (2023) deelt eHealth-toepassingen in op basis van doel en doelgroep (zoals
patiënten, zorgverleners en organisaties). Dit geeft een overzicht van de brede inzet van digitale
