Samenvatting Economische Recht
2025-2026
Geslaagd Eerste Zit
H1: inleiding en basisbegrippen
,Wat is recht & waarom hebben we het?
Wat is recht?
Objectief:
1. Gedrag = niet gedachten (bv: racistisch denken mag maar aanzetten tot niet)
2. Uitgevaardigd door bevoegde overheid (wanneer niet van bevoegde overheid geldt wet “niet”)
3. Ordening van maatschappelijke regels
4. Naleving afdwingen = sancties
Subjectief: eigen recht/ persoonlijk
bv: Netflix abonnement gekocht maar werkt niet = jouw recht om films te kijken
Waarom hebben we recht?
Verbod van “eigenrichting” = je mag jezelf niet zomaar het recht geven tot geweld
Wettige zelfverdediging = niet om je eigendommen te redden enkel jezelf (bv: kogel in de rug is geen
zelfverdediging meer want dief loopt al weg)
Strafrecht = bestraft niet elk onrechtmatig gedrag
Politie komt enkel voor strafrecht
Sancties: repareren van de schade (schadevergoeding) + extra straffen voor wat je gedaan hebt
Misdrijven buiten het strafrecht = enkel de schadevergoeding (bv botsing met auto’s)
Soorten recht
Gerechterlijk recht: dagvaarding sturen (wanneer andere partij zijn boete niet betaald) –
gerechtsdeurwaarder
Veroordelen bij verstek = straf uitspreken wanneer persoon niet aanwezig is
Uitspraak rechter is speciaal want:
- Gezag van gewijsde = wat rechter beslist is de waarheid (uitzondering is in beroep gaan)
- Vonnis heeft uitvoerbare kracht = vonnis + formulier van tenuitvoerlegging (betekend dat de overheid
geweld mag gebruiken om ervoor te zorgen dat je je straf doet)
Soort van geweld = dwangsom
Regels van rechters:
Rechters zijn onafhankelijk
Rechters mogen niet zomaar ontslagen worden (kan hun uiteindelijke besluit beïnvloeden)
Dwingend recht = regels mogen niet afwijken/ ze zijn bindend (partijen kunnen niks nieuws afspreken met
elkaar dat naast de wet staat)
,Doel: vaak om de consument te beschermen/ particulieren belang (niet de maatschappij)
Belangrijke zin: “niet tegenstaande andersluidende bepaling” – om dwingend recht te herkennen
Bv: gym abonnement met automatische verlenging – moet heel duidelijk aangegeven zijn
Recht van openbare orde: ook niet van afwijken
Nog meer dan dwingend recht (maatschappelijke grondslagen vastleggen waarop ethische
economische en sociale orde van de maatschappij rust)
Bv: moord
Aanvullend recht = je mag afwijken (met afspraak)
Als je niet afspreekt geld de originele regel (bv voor de rechtbank)
De indeling van het recht
Publiek recht Privaat/burgerlijk recht
Organisatie van de werking van de staat en overheid- Regels die gelden tussen burgers onderling
organen (inc. ondernemingen)
Rechtsverhoudingen tussen rechtspersonen en burger Bv: fietsverkoop, kotverhuur
Documenten: Documenten:
Grondwet: essentiële basisprincipes/fundamentele Burgerlijk wetboek (schrijver: Napoleon)
regels en structuur van de staat + fundamentele
regels over rechtsverhoudingen tussen Burgerlijk recht = verhoudingen tussen burgers
rechtspersonen en burger - Goederenrecht = zakelijke rechten
– heel moeilijk om te wijzigen (eigendommen)
- Gelijkheidsbeginsel - Verbindtenissenrecht = persoonlijke rechten
- Anti-discriminatiebeginsel tegenover een andere persoon
Overheid moet burgers gelijk behandelen Bv: fiets en 200 euro
- Personen- en familiaal recht = huwelijk,..
Strafrecht: regels die zo belangrijk zijn dat de - Familiaal vermogensrecht
misdadiger extra straf moet - Erfrecht = naar wie gaat het vermogen/
Strafsancties: boete, gevangenis, schuld als je sterft
Doel: vermijden dat je het niet opnieuw doet Ondernemingsrecht = regels over de
verhoudingen tussen ondernemingen
Alles met een sanctie = misdrijf (Deels privaat en deels publiek)
1. Misdaad (moord) - Vennootschapsrecht
2. Wanbedrijf
3. Overtreding (snelheidsovertreding) - Insolventierecht: vorderingen niet krijgen/
schulden niet kunnen betalen
(Zonder = onrechtmatige daad) - Auteursrecht
Gerechterlijk recht: werking rechtbanken Economisch recht = gemengde rechtstak
Consumentenrecht = is er om te beschermen
, Consument: handelen buiten beroepsdoeleinden
De bronnen van het recht – nati onale niveau
- Wetten (materiële zin): algemene gedragsregels
- Rechtsspraak: uitspraken hebben geen precedentswaarde = geen bindende verplichting om de
uitspraak te volgen
- Gewoonterecht:
Materieel element
Opinie van de mensen
Gewoonte die uiteindelijk een wet is geworden
Bv: geen regering -> vorige regering maakt hun periode af tot nieuwe periode
- Algemene rechtsbeginselen: algemeen principe dat gevolgd moet worden
Bv: recht op tegenspraak -> je mag antwoorden op een beschuldiging van een rechtszaak
Bv: verbod op rechtsmisbruik -> ondertussen wel in het wetsboek (misbruiken van recht waardoor
andere veel meer schade hebben)
- Rechtsleer: bronnen die juristen schrijven (artikels, boeken...) – geen bindende bron van
rechtsmateriaal
Geen hiërarchie van bronnen
Bevoegdheidsverdeling
Verschillende regels van interpretatie:
Naar analogie
Theologisch redeneren = kijken naar wat het doel is van de regel
Context: Marie Popelin
Wil 1e advocate worden in België – wordt “afgekeurd” door de balie van Brussel
Gaat naar rechtbank verloor en is nooit advocate kunnen worden
!! belang interpretatie van de rechtbank!!
Teken Vrouw Justi ti a
Blinddoek = de rechter moet subjectief en objectief onpartijdig zijn
(mag zich niet laten invloeden + mag ook niet de schijn laten zien dat hij iemand wil
helpen)
“justice can not only be done, it must also be seen”
Wraking = gebruikt wanneer iemand denkt dat de rechter niet onpartijdig is
Weegschaal = rechter moet alle belangen van de partijen afwegen
2025-2026
Geslaagd Eerste Zit
H1: inleiding en basisbegrippen
,Wat is recht & waarom hebben we het?
Wat is recht?
Objectief:
1. Gedrag = niet gedachten (bv: racistisch denken mag maar aanzetten tot niet)
2. Uitgevaardigd door bevoegde overheid (wanneer niet van bevoegde overheid geldt wet “niet”)
3. Ordening van maatschappelijke regels
4. Naleving afdwingen = sancties
Subjectief: eigen recht/ persoonlijk
bv: Netflix abonnement gekocht maar werkt niet = jouw recht om films te kijken
Waarom hebben we recht?
Verbod van “eigenrichting” = je mag jezelf niet zomaar het recht geven tot geweld
Wettige zelfverdediging = niet om je eigendommen te redden enkel jezelf (bv: kogel in de rug is geen
zelfverdediging meer want dief loopt al weg)
Strafrecht = bestraft niet elk onrechtmatig gedrag
Politie komt enkel voor strafrecht
Sancties: repareren van de schade (schadevergoeding) + extra straffen voor wat je gedaan hebt
Misdrijven buiten het strafrecht = enkel de schadevergoeding (bv botsing met auto’s)
Soorten recht
Gerechterlijk recht: dagvaarding sturen (wanneer andere partij zijn boete niet betaald) –
gerechtsdeurwaarder
Veroordelen bij verstek = straf uitspreken wanneer persoon niet aanwezig is
Uitspraak rechter is speciaal want:
- Gezag van gewijsde = wat rechter beslist is de waarheid (uitzondering is in beroep gaan)
- Vonnis heeft uitvoerbare kracht = vonnis + formulier van tenuitvoerlegging (betekend dat de overheid
geweld mag gebruiken om ervoor te zorgen dat je je straf doet)
Soort van geweld = dwangsom
Regels van rechters:
Rechters zijn onafhankelijk
Rechters mogen niet zomaar ontslagen worden (kan hun uiteindelijke besluit beïnvloeden)
Dwingend recht = regels mogen niet afwijken/ ze zijn bindend (partijen kunnen niks nieuws afspreken met
elkaar dat naast de wet staat)
,Doel: vaak om de consument te beschermen/ particulieren belang (niet de maatschappij)
Belangrijke zin: “niet tegenstaande andersluidende bepaling” – om dwingend recht te herkennen
Bv: gym abonnement met automatische verlenging – moet heel duidelijk aangegeven zijn
Recht van openbare orde: ook niet van afwijken
Nog meer dan dwingend recht (maatschappelijke grondslagen vastleggen waarop ethische
economische en sociale orde van de maatschappij rust)
Bv: moord
Aanvullend recht = je mag afwijken (met afspraak)
Als je niet afspreekt geld de originele regel (bv voor de rechtbank)
De indeling van het recht
Publiek recht Privaat/burgerlijk recht
Organisatie van de werking van de staat en overheid- Regels die gelden tussen burgers onderling
organen (inc. ondernemingen)
Rechtsverhoudingen tussen rechtspersonen en burger Bv: fietsverkoop, kotverhuur
Documenten: Documenten:
Grondwet: essentiële basisprincipes/fundamentele Burgerlijk wetboek (schrijver: Napoleon)
regels en structuur van de staat + fundamentele
regels over rechtsverhoudingen tussen Burgerlijk recht = verhoudingen tussen burgers
rechtspersonen en burger - Goederenrecht = zakelijke rechten
– heel moeilijk om te wijzigen (eigendommen)
- Gelijkheidsbeginsel - Verbindtenissenrecht = persoonlijke rechten
- Anti-discriminatiebeginsel tegenover een andere persoon
Overheid moet burgers gelijk behandelen Bv: fiets en 200 euro
- Personen- en familiaal recht = huwelijk,..
Strafrecht: regels die zo belangrijk zijn dat de - Familiaal vermogensrecht
misdadiger extra straf moet - Erfrecht = naar wie gaat het vermogen/
Strafsancties: boete, gevangenis, schuld als je sterft
Doel: vermijden dat je het niet opnieuw doet Ondernemingsrecht = regels over de
verhoudingen tussen ondernemingen
Alles met een sanctie = misdrijf (Deels privaat en deels publiek)
1. Misdaad (moord) - Vennootschapsrecht
2. Wanbedrijf
3. Overtreding (snelheidsovertreding) - Insolventierecht: vorderingen niet krijgen/
schulden niet kunnen betalen
(Zonder = onrechtmatige daad) - Auteursrecht
Gerechterlijk recht: werking rechtbanken Economisch recht = gemengde rechtstak
Consumentenrecht = is er om te beschermen
, Consument: handelen buiten beroepsdoeleinden
De bronnen van het recht – nati onale niveau
- Wetten (materiële zin): algemene gedragsregels
- Rechtsspraak: uitspraken hebben geen precedentswaarde = geen bindende verplichting om de
uitspraak te volgen
- Gewoonterecht:
Materieel element
Opinie van de mensen
Gewoonte die uiteindelijk een wet is geworden
Bv: geen regering -> vorige regering maakt hun periode af tot nieuwe periode
- Algemene rechtsbeginselen: algemeen principe dat gevolgd moet worden
Bv: recht op tegenspraak -> je mag antwoorden op een beschuldiging van een rechtszaak
Bv: verbod op rechtsmisbruik -> ondertussen wel in het wetsboek (misbruiken van recht waardoor
andere veel meer schade hebben)
- Rechtsleer: bronnen die juristen schrijven (artikels, boeken...) – geen bindende bron van
rechtsmateriaal
Geen hiërarchie van bronnen
Bevoegdheidsverdeling
Verschillende regels van interpretatie:
Naar analogie
Theologisch redeneren = kijken naar wat het doel is van de regel
Context: Marie Popelin
Wil 1e advocate worden in België – wordt “afgekeurd” door de balie van Brussel
Gaat naar rechtbank verloor en is nooit advocate kunnen worden
!! belang interpretatie van de rechtbank!!
Teken Vrouw Justi ti a
Blinddoek = de rechter moet subjectief en objectief onpartijdig zijn
(mag zich niet laten invloeden + mag ook niet de schijn laten zien dat hij iemand wil
helpen)
“justice can not only be done, it must also be seen”
Wraking = gebruikt wanneer iemand denkt dat de rechter niet onpartijdig is
Weegschaal = rechter moet alle belangen van de partijen afwegen
