EUROPEES RECHT I
i
,INHOUDSTAFEL
Inhoudstafel ........................................................................................................ ii
Hoofdstuk 1: Inleiding ............................................................................................... 6
1. Het belang van het EU-recht ....................................................................... 6
Recente belangrijke arresten Hof van Justitie ............................................... 6
Hangende Belgische zaak (GDPR vs. Kerk) .................................................. 14
2. Korte geschiedenis van de EU ................................................................... 16
Geschiedenis ................................................................................................... 16
Intergouvernementeel (Niet communautair) .............................................. 18
Communautair ................................................................................................ 18
Supranationale kenmerken............................................................................ 19
Verdere geschiedenis EEG & EU .................................................................... 19
Hoofdstuk 2: De nieuwe en autonome rechtsorde ............................................ 30
1. Wat is de EU? ............................................................................................... 30
2. Is de EU een staat of een superstaat? ....................................................... 30
Waarom is de EU sui generis? ........................................................................ 30
3. De Europese Unie als nieuwe en autonome rechtsorde......................... 31
Van Gend & Loos (1962) ................................................................................ 31
Zelfde logica .................................................................................................... 36
Voorrang ook t.a.v. grondwettelijk recht ..................................................... 36
Lex posterior non derogat legi priori ............................................................. 37
Conclusie ......................................................................................................... 38
Hoofdstuk 3: Waarden van de Europese Unie .................................................... 42
1. Artikel 2 VEU.................................................................................................. 42
Wat als kandidaat-lidstaten aan deze voorwaarden voldoen, maar
eenmaal ze toetreden tot de EU ‘afglijden’ en deze waarden niet meer
respecteren? ................................................................................................... 42
2. Artikel 7 VEU.................................................................................................. 43
Artikel 7 VEU heeft 2 procedures: .................................................................. 44
De procedures in artikel 7 ‘werken’ niet ....................................................... 45
Hoofdstuk 4: EU-instellingen ................................................................................... 50
1. Algemeen .................................................................................................... 50
ii
, 2. Europees Parlement (art. 14 VEU en ART. 223-234 VWEU) ....................... 50
Geschiedenis ................................................................................................... 50
Samenstelling................................................................................................... 52
Inhoud .............................................................................................................. 54
Besluitvorming .................................................................................................. 55
Bevoegdheden ............................................................................................... 56
3. Europese Raad (art. 15 VEU en art. 235-236 VWEU) ................................. 58
Samenstelling................................................................................................... 59
Bevoegdheden ............................................................................................... 59
4. Raad van de Europese Unie (art. 16 VEU en ART.237-243 VWEU) .......... 60
Samenstelling................................................................................................... 60
Besluitvorming .................................................................................................. 62
Bevoegdheden ............................................................................................... 65
5. Europese Commissie (art. 17 VEU & art. 244-250 VWEU) .......................... 67
Samenstelling................................................................................................... 68
Verkiezing of benoeming van de voorzitter ................................................. 68
Besluitvorming .................................................................................................. 72
Bevoegdheden ............................................................................................... 75
6. Institutioneel bestel van de EU ................................................................... 79
7. Opdracht 1: Casus Hongarije (Voorbeeld examenvraag) ..................... 79
8. Opdracht 2: Ursula Von der Leyen heeft geen stoel bij afspraak met
Erdogan ............................................................................................................... 81
Hoofdstuk 5: Besluitvorming ................................................................................... 83
1. Algemeen .................................................................................................... 83
2. Beginsel van toegewezen bevoegdheden ............................................. 83
Rechtsbasis ...................................................................................................... 83
Zacht beginsel van toegewezen bevoegdheden= Impliciete
bevoegdheden............................................................................................... 85
Bevoegdheidscatalogus ................................................................................ 89
Rechtsbasistest ................................................................................................ 90
Verdragswijziging ............................................................................................ 92
Nauwere samenwerking ................................................................................ 95
iii
, 3. Subsidiariteitsbeginsel.................................................................................. 97
4. Evenredigheidsbeginsel .............................................................................. 99
5. Instrumenten ...............................................................................................100
Wetgeving ......................................................................................................101
Niet-wetgeving ...............................................................................................105
Niet-wetgevingshandelingen gebaseerd op wetgevingshandelingen ..107
Overige niet-wetgevingshandelingen (art. 218 VWEU) .............................115
6. Opdracht 1..................................................................................................117
Hoofdstuk 6: De verschillende EU-handelingen en de hiërarchie der
rechtsnormen.........................................................................................................120
Opdracht 1 .........................................................................................................121
Hoofdstuk 7: De rechterlijke architectuur van de Europese Unie.....................125
1. Algemeen ...................................................................................................125
2. Gerecht .......................................................................................................127
3. Hof ................................................................................................................128
4. Advocaat-generaal ...................................................................................128
5. Toegang tot het Hof van Justitie van de EU ............................................129
Rechtstreeks beroep: 4 mogelijkheden .......................................................131
Onrechtstreeks beroep: Prejudiciële procedure (art. 267 VWEU) .............173
6. Smith-arrest (ro. 36-56) ................................................................................227
7. Opdracht 1..................................................................................................232
8. Opdracht 2..................................................................................................234
9. Opdracht 3..................................................................................................236
10. Opdracht 4 ..............................................................................................238
11. Opdracht 5 ..............................................................................................240
Hoofdstuk 8: Handvest van de Grondrechten ...................................................243
1. Interpretatie van het EU-Handvest ...........................................................246
Actua ......................................................................................................................250
1. Les 1: 9 februari 2026 ....................................................................................250
2. Les 2: 16 februari 2026 ................................................................................250
3. Les 3: 23 februari 2026 ................................................................................251
4. Les 4: 2 maart 2026 .....................................................................................251
iv
i
,INHOUDSTAFEL
Inhoudstafel ........................................................................................................ ii
Hoofdstuk 1: Inleiding ............................................................................................... 6
1. Het belang van het EU-recht ....................................................................... 6
Recente belangrijke arresten Hof van Justitie ............................................... 6
Hangende Belgische zaak (GDPR vs. Kerk) .................................................. 14
2. Korte geschiedenis van de EU ................................................................... 16
Geschiedenis ................................................................................................... 16
Intergouvernementeel (Niet communautair) .............................................. 18
Communautair ................................................................................................ 18
Supranationale kenmerken............................................................................ 19
Verdere geschiedenis EEG & EU .................................................................... 19
Hoofdstuk 2: De nieuwe en autonome rechtsorde ............................................ 30
1. Wat is de EU? ............................................................................................... 30
2. Is de EU een staat of een superstaat? ....................................................... 30
Waarom is de EU sui generis? ........................................................................ 30
3. De Europese Unie als nieuwe en autonome rechtsorde......................... 31
Van Gend & Loos (1962) ................................................................................ 31
Zelfde logica .................................................................................................... 36
Voorrang ook t.a.v. grondwettelijk recht ..................................................... 36
Lex posterior non derogat legi priori ............................................................. 37
Conclusie ......................................................................................................... 38
Hoofdstuk 3: Waarden van de Europese Unie .................................................... 42
1. Artikel 2 VEU.................................................................................................. 42
Wat als kandidaat-lidstaten aan deze voorwaarden voldoen, maar
eenmaal ze toetreden tot de EU ‘afglijden’ en deze waarden niet meer
respecteren? ................................................................................................... 42
2. Artikel 7 VEU.................................................................................................. 43
Artikel 7 VEU heeft 2 procedures: .................................................................. 44
De procedures in artikel 7 ‘werken’ niet ....................................................... 45
Hoofdstuk 4: EU-instellingen ................................................................................... 50
1. Algemeen .................................................................................................... 50
ii
, 2. Europees Parlement (art. 14 VEU en ART. 223-234 VWEU) ....................... 50
Geschiedenis ................................................................................................... 50
Samenstelling................................................................................................... 52
Inhoud .............................................................................................................. 54
Besluitvorming .................................................................................................. 55
Bevoegdheden ............................................................................................... 56
3. Europese Raad (art. 15 VEU en art. 235-236 VWEU) ................................. 58
Samenstelling................................................................................................... 59
Bevoegdheden ............................................................................................... 59
4. Raad van de Europese Unie (art. 16 VEU en ART.237-243 VWEU) .......... 60
Samenstelling................................................................................................... 60
Besluitvorming .................................................................................................. 62
Bevoegdheden ............................................................................................... 65
5. Europese Commissie (art. 17 VEU & art. 244-250 VWEU) .......................... 67
Samenstelling................................................................................................... 68
Verkiezing of benoeming van de voorzitter ................................................. 68
Besluitvorming .................................................................................................. 72
Bevoegdheden ............................................................................................... 75
6. Institutioneel bestel van de EU ................................................................... 79
7. Opdracht 1: Casus Hongarije (Voorbeeld examenvraag) ..................... 79
8. Opdracht 2: Ursula Von der Leyen heeft geen stoel bij afspraak met
Erdogan ............................................................................................................... 81
Hoofdstuk 5: Besluitvorming ................................................................................... 83
1. Algemeen .................................................................................................... 83
2. Beginsel van toegewezen bevoegdheden ............................................. 83
Rechtsbasis ...................................................................................................... 83
Zacht beginsel van toegewezen bevoegdheden= Impliciete
bevoegdheden............................................................................................... 85
Bevoegdheidscatalogus ................................................................................ 89
Rechtsbasistest ................................................................................................ 90
Verdragswijziging ............................................................................................ 92
Nauwere samenwerking ................................................................................ 95
iii
, 3. Subsidiariteitsbeginsel.................................................................................. 97
4. Evenredigheidsbeginsel .............................................................................. 99
5. Instrumenten ...............................................................................................100
Wetgeving ......................................................................................................101
Niet-wetgeving ...............................................................................................105
Niet-wetgevingshandelingen gebaseerd op wetgevingshandelingen ..107
Overige niet-wetgevingshandelingen (art. 218 VWEU) .............................115
6. Opdracht 1..................................................................................................117
Hoofdstuk 6: De verschillende EU-handelingen en de hiërarchie der
rechtsnormen.........................................................................................................120
Opdracht 1 .........................................................................................................121
Hoofdstuk 7: De rechterlijke architectuur van de Europese Unie.....................125
1. Algemeen ...................................................................................................125
2. Gerecht .......................................................................................................127
3. Hof ................................................................................................................128
4. Advocaat-generaal ...................................................................................128
5. Toegang tot het Hof van Justitie van de EU ............................................129
Rechtstreeks beroep: 4 mogelijkheden .......................................................131
Onrechtstreeks beroep: Prejudiciële procedure (art. 267 VWEU) .............173
6. Smith-arrest (ro. 36-56) ................................................................................227
7. Opdracht 1..................................................................................................232
8. Opdracht 2..................................................................................................234
9. Opdracht 3..................................................................................................236
10. Opdracht 4 ..............................................................................................238
11. Opdracht 5 ..............................................................................................240
Hoofdstuk 8: Handvest van de Grondrechten ...................................................243
1. Interpretatie van het EU-Handvest ...........................................................246
Actua ......................................................................................................................250
1. Les 1: 9 februari 2026 ....................................................................................250
2. Les 2: 16 februari 2026 ................................................................................250
3. Les 3: 23 februari 2026 ................................................................................251
4. Les 4: 2 maart 2026 .....................................................................................251
iv
