Samenvatting Beweging 1

HOOFDSTUK 1: INLEIDING & TERMINOLOGIE VAN DE
BEWEGINGSOPVOEDING

1.1 ALGEMENE BEGINSITUATIE VAN DE KLEUTER

1.1.1 TWEEËNHALF- EN DRIEJARIGE KLEUTER

Grote behoefte aan geborgenheid en
genegenheid Exploratiedrang om alleen
op stap te gaan nog
niet groot
GRONDKIND = hij verkent en neemt het milieu vooral waar vanuit de
zithouding
Speelt nog graag alleen. Hij experimenteert en leert via gissen en
missen de dingen kennen Loopt, stapt, kruipt  het waarom van die
handelingen is soms alleen voor hem duidelijk
Spelen en bewegen is niet alleen een behoefte voor alle kinderen, maar
tevens een voorwaarde voor
alle verdere opvoeding, vorming en ontwikkeling
Imiteert graag
Kunnen verbale opdrachten nog niet
goed aan Eenvoudige groepsspelen en
eenvoudige opdrachten

MOTORIEK:
Onbeheerst, evenwichtig en weinig verfijnd  grootmotorisch bezig
De oog – handcoördinatie is nog niet geheel ontwikkeld
Kan slechts met moeite met de twee voeten samen omhoog springen
Valt nog zeer veel
LATERALITEIT: de kleuter gebruikt nog afwisselend beide handen
Ruimte – en tijdsperceptie zijn nog niet ontwikkeld

1.1.2 VIERJARIGE KLEUTER

Spelen in groep is prettig
Zich verkleden wordt voor deze kleuter een aantrekkelijke bezigheid
Exploratiedrang wordt groter  zekere zelfstandigheid
Ruimte-ervaringen zijn al mogelijk
Vrij bewegingsspel blijft belangrijk
Verbale opdrachten worden begrepen  eenvoudige opdrachten
Treden van de belevingsfase stilaan in de perceptiefase - > ze worden
bewust van bewegingen en ruimten

Motoriek:
Fijne motoriek verbetert
Grote motoriek verbeter en is bij sommige kleuters al beheerst
Groeiende coördinatie van de lichaamsbewegingen
Huppelen gaat nog niet al te best

,LATERALITEIT: kleuter krijgt een uitgesproken voorkeur voor het
gebruik van dezelfde hand/voet (niet bewust)
Beginnende ruimte – en tijdsperceptie


1.1.3 VIJFJARIGE KLEUTER

Exploratiedrang, de nieuwsgierigheid, de fantasie en creativiteit zijn groot
Kent een uitgesproken verlangen naar grote activiteiten 
zwaardere inspanning vragen Groepsspelen geeft hij er blijk
van inzicht te hebben in de speltactiek
Ritme-ervaringen en zich bewegen op een gegeven ritme liggen in de
mogelijkheden  voorwaarde:
dat het ritme en de pas eenvoudig blijven

Motoriek:
Heel wat automatismen zijn verworven in verband met de fijne en
grote motoriek. De oog – hand/voetcoördinatie is in volle
ontwikkeling
LATERALISATIE: de kleuter wordt zich bewust van een dominante
lichaamshelft
De kleuter verwerft ruimte – en tijdsperceptie
Verbale opdrachten worden goed begrepen

1.2 PERSOONLIJKHEIDSVORMING
Lichaamsidee
Zelfidee: waardeschatting

SOC.-
DYNAMISCH-
AFFECTIEF


Persoonlijkheidsvorming

COGNITIEF
MOTORIEK
(fys. + psycho-
mot.)
Lichaamsplan Lichaamsbesef
Zelfplan: Zelfbesef:
actieschema’s bewustwording

LICHAAMSPLAN = het georganiseerde totaal van alle
sensorimotorische structuren dat het geautomatiseerde gedrag
van de mens bepaald

,- In aanleg gegeven mogelijkheden, verworven motorische
schema’s, ervaringen, herinneringen, voorstellingen enzo. 
automatisch of intuïtief

LICHAAMSBESEF = het bewust zijn van het eigen lichaam
LICHAAMSIDEE = eigen stellingname tegenover de eigen lichamelijkheid
in uitzicht en mogelijkheden

- Subjectief
Schema van de psychomotoriek
Psyche Motoriek



Geest Bewegen
Bewustzijn Handelen

‘Het bewegen’ via volgende zaken te bereiken:
1) Het verwerven van ruimteperceptie
2) Het verwerven van lichaamsperceptie
3) Het verwerven van tijdsperceptie

HOOFDSTUK 2: TERMINOLOGIE OMTRENT
BEWEGINGSOPVOEDING EN BEWEGINGSEXPRESSIE

2.1. Definities, ontwikkelingsstappen en ontwikkelingsimpulsen

2.1.1.Evenwicht

2.1.1.1. Omschrijving
Evenwicht : lichaamszwaartepunt boven het steunvak kunnen
houden.

Statisch evenwicht: evenwicht bij een houding.

Dynamisch evenwicht: evenwicht bij een beweging of einde van
een beweging.

Het lichaamszwaartepunt ligt ongeveer ter hoogte van het bekken.
Steunvlak wordt gevormd door de oppervlakte tussen de
verschillende steunpunten van het lichaam.

Tijdens het bewegen moet het lichaam voortdurend het midden
vinden tussen de zwaartekracht en andere krachten.

2.1.1.2. Ontwikkelingsstimulansen

, Het is belangrijk om gevarieerde ervaringen met evenwicht aan te
bieden.
 Balanceren op bobbeltapijt
 Andere materialen die evenwicht uitlokken, vb. ladders, trappen,
… Liedjes en dansjes waarin evenwichtsoefeningen aan bod
komen.
 Laat kleuters op blote voeten bewegen: dit bevordert de
evenwichtsontwikkeling.
 Het evenwicht bewaren is moeilijker met ogen dicht.
 Vb. op één been staan met gesloten ogen, geblinddoekt
hindernissenparcour,…
 Oudste kleuters worden uitgedaagd door ‘balanceersituaties’ waar
 de steunvlakken klein zijn, waar het zwaartepunt in steunvlak
ligt. Vb. fietsen, rolschaatsen,…

2.1.2.Lateraliteit

2.1.2.1. Omschrijving
Met symmetrische opbouw van het lichaam en symmetrische bewegingen
= dat de ene helft van het lichaam als spiegelbeeld functioneert voor de
andere helft.

Lateraliteit: de functionele ongelijkheid van 2 symmetrische
lichaamsdelen.
Op vlak van bouw is er geen verschil tussen beide lichaamshelften. Op
vlak van functioneren is het duidelijk verschillend. Beide
lichaamshelften werken samen maar elk met een andere rol.
Gaandeweg ontstaat er een taakverdeling tussen beide bovenste
ledematen.
De werkelijke voltooiing van het lateralisatieproces vindt plaats op
een leeftijd van 7à8 jaar.
Het proces dat leidt tot lateraliteit wordt lateralisatie genoemd.
Het is afhankelijk van:
 Neurologische ontwikkelingsprocessen
 Impact van onze omgeving

Lateralisatie is proces die samengaat met:
 Ontdekken van lichaamsassen
 Ontwikkeling van gedifferentieerd bewegen
 Leren timen van bewegingen

Lateraliteit veruitwendigt zich voor een deel in gebruik van 1
voorkeurlichaamszijde (dominante lichaamshelft). De
voorkeurslichaamszijdeis de lichaamszijde die het fijnere
Motorische werk doet. De andere lichaamshelft heeft
ondersteunende functie.