BIJEENKOMST 3: Theorie van het Natuurrecht en het Sociaal Contract als probleem
Voorbereiding: Lees Westerman, Recht als raadsel, Hoofdstuk IV en V.
Stelling 1: Het positieve recht vereist een fundament.
Casus: Antigone (441 v. Chr.)
De Griekse schrijver van tragische toneelwerken Sofokles heeft meerdere klassiek geworden
verhalen op zijn naam staan. Eén ervan is de tragedie Antigone. De context van het verhaal is
dat Kreon als dictator regeert over Thebe. Oedipus’ zonen Polyneikes en Eteokles hadden de
gedeelde zeggenschap over de stad, maar zijn beiden gestorven in een burgeroorlog – beiden
strijdend voor een tegengesteld kamp. Kreon neemt de macht en beveelt dat Eteokles met eer
begraven zal worden, maar dat het lichaam van Polyneikes op het slagveld zal blijven liggen.
Opdracht: Lees de passages uit het toneelstuk Antigone (zie Blackboard; N.B. de tekst
wordt onderbroken op p. 109, p. 117 en op p. 123). Reconstrueer hoe beide personages,
Kreon en Antigone, hun beslissingen legitimeren. Op welke manier kunnen we het begrip
natuurrecht in deze dialoog begrijpen? Op wat voor manier wordt hier een beroep gedaan
op bovenzinnelijke waarden? Wat is de rol van het recht in deze situatie? Neem een
standpunt in ten aanzien van stelling 1.
-Hoe legitimeren ze hun beslissingen?
-Antigone: ze baseert zich op goddelijke wetten: ‘de goddelijke wetten, of
een god (Zeus, rechtsgodin,…) hebben het begraven van het lijk niet
verboden’. De goddelijke wetten staan boven de wetten van Kreon omdat
hij maar een mens is. Kreon zijn wetten zijn enkel een dictatuur.
-Kreon: hij heeft zijn macht van de goeden gekregen, dit is het hoogste
gezag en moet gehoorzaamd worden (dood wordt geregeld volgens de
dodengod)
-Natuurrecht: Het recht dat mensen schrijven moet herleidbaar zijn met het
recht van de wereld antigone vindt dat het recht van Kreon niet correct is
omdat het niet is hoe de wereld eruitziet en wat de samenleving wilt (dictatuur).
In dit fragment wordt er vooral een beroep gedaan op het opperwezen, de
samenleving en ook het recht moet eruitzien zoals het opperwezen dat wilt. Ook
wordt er aangehaald dat iedereen gelijke rechten heeft, ook de broer van
Antigone die met de vijand meevocht heeft het recht om begraven te worden.
Voorbereiding: Lees Westerman, Recht als raadsel, Hoofdstuk IV en V.
Stelling 1: Het positieve recht vereist een fundament.
Casus: Antigone (441 v. Chr.)
De Griekse schrijver van tragische toneelwerken Sofokles heeft meerdere klassiek geworden
verhalen op zijn naam staan. Eén ervan is de tragedie Antigone. De context van het verhaal is
dat Kreon als dictator regeert over Thebe. Oedipus’ zonen Polyneikes en Eteokles hadden de
gedeelde zeggenschap over de stad, maar zijn beiden gestorven in een burgeroorlog – beiden
strijdend voor een tegengesteld kamp. Kreon neemt de macht en beveelt dat Eteokles met eer
begraven zal worden, maar dat het lichaam van Polyneikes op het slagveld zal blijven liggen.
Opdracht: Lees de passages uit het toneelstuk Antigone (zie Blackboard; N.B. de tekst
wordt onderbroken op p. 109, p. 117 en op p. 123). Reconstrueer hoe beide personages,
Kreon en Antigone, hun beslissingen legitimeren. Op welke manier kunnen we het begrip
natuurrecht in deze dialoog begrijpen? Op wat voor manier wordt hier een beroep gedaan
op bovenzinnelijke waarden? Wat is de rol van het recht in deze situatie? Neem een
standpunt in ten aanzien van stelling 1.
-Hoe legitimeren ze hun beslissingen?
-Antigone: ze baseert zich op goddelijke wetten: ‘de goddelijke wetten, of
een god (Zeus, rechtsgodin,…) hebben het begraven van het lijk niet
verboden’. De goddelijke wetten staan boven de wetten van Kreon omdat
hij maar een mens is. Kreon zijn wetten zijn enkel een dictatuur.
-Kreon: hij heeft zijn macht van de goeden gekregen, dit is het hoogste
gezag en moet gehoorzaamd worden (dood wordt geregeld volgens de
dodengod)
-Natuurrecht: Het recht dat mensen schrijven moet herleidbaar zijn met het
recht van de wereld antigone vindt dat het recht van Kreon niet correct is
omdat het niet is hoe de wereld eruitziet en wat de samenleving wilt (dictatuur).
In dit fragment wordt er vooral een beroep gedaan op het opperwezen, de
samenleving en ook het recht moet eruitzien zoals het opperwezen dat wilt. Ook
wordt er aangehaald dat iedereen gelijke rechten heeft, ook de broer van
Antigone die met de vijand meevocht heeft het recht om begraven te worden.
