Samenvatting gespecialiseerde dierenartsassistentie-technieken (V3AC19)

GESPECIALISEERDE
DIERENARTSASSISTENTIE
TECHNIEKEN
H1 – TOEDIENING MEDICATIE

1.1. ADME PROCES

Farmacokinetiek

 Absorptie : plaats waar je medicatie hebt ingediend en die wordt opgenomen

Medicijn wordt toegediend -> absorptie in systematische circulatie / bloedbaan
Plaats van absorptie -> afh chemische eigenschappen van medicijn
vb. maag (meloxicam), darm (omeprazole)
Uitz. intraveneuze toediening -> GEEN absorptie fase want al direct in bloedbaan !!

 Distributie : na medicatie opname  verspreid in lichaam (verschillende weefsels
 naar doelorgaan : orgaan waar medicatie nodig heeft

 Metabolisme : afbreken van medicijn zodat het kan worden uitgescheiden -> vnl
in LEVER

Lever is heel belangrijk => zorgt dat medicatie deel wordt omgezet of afgebroken zodat
het wordt uitgescheiden MAAR pas op met leverproblemen: te hoge dosis in lichaam
blijven DRM preventief bloedonderzoek vooraleer je medicatie opstart !! (zeker senior
dieren)

Meestal: inactiviteit van medicijn

Prodrugs = wordt gegeven voor medicatie zelf + nodig voor lever te activeren (=
metabolisme nodig)

Cytochroom P450 enzymes (enzyme in lever) = invloed op metabolisme van medicijn
en belangrijk rol !

 enzyme inducerende medicijn : zorgt voor toename CYP450 -> medicatie wordt
sneller
afgebroken dan verwacht
 enzyme inhiberende medicijn : zorgt voor afname CYP450 -> medicatie wordt
minder snel
afgebroken dan verwacht

DRM belangrijk om te weten als men medicatie combineert

 Excretie : verwijderen van medicatie uit lichaam -> via NIEREN (kan ook via gal
dus SS en zweet, tranen, adem, speeksel…)

EXAMENVRAAG: Waarom wordt er preventief een bloedonderzoek gedaan vooraleer je medicatie
toegediend? Of foto krijgen met waarden van lever of nieren en probleem zeggen + gevolg wnr je medicatie
krijgt
= Om 2 belangrijke organen te controleren:
Nieren : cruciale rol bij excretie van medicatie
Lever : metabolisme van medicatie 1

vb.: Intraveneuze toediening !! -> geen absorptie fase want zit onmiddellijk in bloedbaan en kan direct naar
doelorganen gaan
Vb.: in slaap via spier maar na halfuur nog niet in slaap wat doen? Intraveneus (niet bijspuiten!!)

, 1.2. INTRAVASCULAIRE – EXTRAVASCULAIRE TOEDIENING

Intravasculaire : rechtstreeks in vasculair systeem
vd? Snelle werking want geen absorptiefase

 Intraveneus
 Intra-arterieel -> NOOIT bedoeling !!

Extravasculaire : alle manieren wnr niet intraveneus en intra - arterieel is
nd? Eerst absorptie op plaats van toediening naar systemische circulatie + weten wnr
werking duurt
dus geen direct effect na toediening

 medicatie toegediend via maagdarmstelsel (orale opname: inslikken)
 EERST via FIRST PASS EFFECT
o first pass effect = portale circulatie = alle bloed vanuit
maag/darm/pancreas niet onmiddellijk naar grote circulatie maar eerst via
vena porta -> naar lever en daarin metabolisme -> dan pas in vena
cava dus in systematische fase
o nadeel? Deel van medicatie gaat verloren via lever (dus niet volledige
medicatie opnemen maar een deel)
o H4 = porto systemische shunk = vena porta -> vena cava ZONDER
lever !! maar hogere dosis aan medicatie dan verwacht dus probleem




Vena cava
gemetabolise
in
Vena porta ert
bloedbaan
= niet direct na
grote circulatie



PS
S



1.3. RECEPTOREN MEDICATIE

Receptor (eiwit) in of op de celwand -> bindt met specifieke moleculen van medicijn =
REACTIE CEL door de binding

 Agonist : medicatie die bindt op receptor = RESPONS
 Antagonist : medicatie die bindt op receptor = GEEN RESPONS + blokkeert binding
van agonist

2

,Medicijn kan ook binden op andere receptoren => neveneffecten !!
vb. medicatie remt jeukprikkel af MAAR zorgt ervoor dat er sneller tumorale groei is want
werkt dit afremmende receptor af dus bindt ook op andere receptoren




3

, 1.4. TOEDIENEN VAN MEDICATIE


ENTERAAL : VIA MDS
ORAAL toediening (pasta, siroop, pil)

Voordelen Nadeel
 Goedkoop - Trage absorptie en distributie
 Relatief makkelijk - Voedsel in maag kan absorptie
 Door eigenaar zelf uitgevoerd beïnvloeden
worden - First pass effect
 Verschillende doseringen - Sommige medicatie afgebroken door
beschikbaar enzymen in MDS
- Niet geschikt voor alle patiënten
(braken, buiten bewust zijn)

PAS OP:

Niet elke capsule mag je open doen !! => niet meer werken want capsule zorgt ervoor
dat intact blijft anders afgebroken door maagzuur of enzymen

Ook niet alle medicatie pleten => kan zijn dat je moet kauwen voor de werking

Ook niet alle medicatie deelbaar => enkel waar breuklijn opstaat

BUCCAAL (via het wangslijmvlies) EN SUBLINGUAAL(onder tong)

Voordelen Nadeel
 Snelle werking : veel bloedvaten in - Niet veel medicatie op de markt
wang - Diersoort verschillend
 Bewusteloze patiënten - Smaak is vies
 Brakende patiënten => moet niet - Stel inslikken = werkt NIET dus
worden ingeslikt belangrijk hoe de opname gebeurt
 Actieve stof meteen in circulatie =
niet via first pass effect
RECTAAL (poep)

Voordelen Nadeel
 Makkelijke manier (diep en schuin - Absorptie onvoorspelbaar en
gng voor contact met slijmvlies) onregelmatig => variabel effect
 Bruikbaar als orale route niet lukt (door stoelgang)
- Minder evident door eigenaar thuis




4