voetbal
Spelend Leren – SpelenderWijs Aanpak:
Sporten binnen competitieverband is vaak te complex voor onderwijs + vaardigheden van de
beginnende spelers zijn nog te beperkt.
Vertrekpunt is om de eindvorm van 11v11 te gaan vereenvoudigen door organisatorische en
spelgerichte aanpassingen. Deze spelgerichte aanpak steunt op enkele principes, die in alle oefen-
en spelvormen toegepast worden:
1) Samenspelen staat centraal:
Sterkte van een ploeg is afhankelijk van hoe goed ze samen spelen. In aanval: iedereen levert
inspanningen om aanspeelbaar te zijn en doelkansen te creëren. In verdediging: samen de opbouw
van de tegenstander te verstoren en doelkansen te voorkomen.
2) Alle spelers worden op hun niveau betrokken bij het spel:
Elke leerling moet de gelegenheid hebben om leerervaringen op te doen en succes en speelvreugde
beleven → rollen toewijzen die bij hun individuele mogelijkheden passen
bv. spelverdeler = vaardige leerling; vleugelspeler = minder vaardige leerling
→ leerlingen gaan hierdoor vaker succesmomenten ervaren en dus meer spelvreugde beleven
3) Spelers dienen een sportspelbekwaamheid te ontwikkelen
Doelspelen zijn er op gericht dat leerlingen, als groep en als individu, spelproblemen kunnen
oplossen. Zo ontwikkelingen ze om sociaal, strategisch en motorisch beter te functioneren. Hierdoor
verwerven de leerlingen tijdens het oefenen de juiste attitudes, inzichten en vaardigheden die het
hen mogelijk maken om onder andere:
- Als team en als individu ruimte te creëren en te benutten.
- Samen te spelen onder steeds moeilijkere omstandigheden in een steeds hoger speltempo
- Aan medespelers goede geselecteerde en goed getimede passen te geven
- Steun te verlenen aan medespelers die onder druk staan of in moeilijkheden geraakt zijn
- Snel verantwoorde beslissingen te kunnen en te durven nemen
4) Spelend leren spelen:
SpelenderWijs leren door veel te spelen met de mogelijkheid om vrij te handelen binnen de
voorgeschreven ruimte en de afgesproken regels. Leren spelen gebeurt intentioneel (doelgericht en
systematisch). Het is dus niet de bedoeling om volledig vrij te spelen.
Voordeel: van bij het begin van het leerproces word aandacht besteed aan het kunnen waarnemen
van spelrelevante informatie en aan het verwerven van inzicht in de belangrijkste spelprincipes.
→ nodig om in wedstrijd/spelvormen zelfstandig de spelproblemen op te lossen
In functie van die SpelenderWijs aanpak kunnen alle lessen ook worden opgedeeld in 3 delen:
- opwarming
- spelnabij oefenen
- spelend leren
, voetbal
5) Spelsituaties worden steeds complexer:
- De bescherming van de balbezitter of ploeg in balbezit geleidelijk aan wordt afgebouwd
- Het chaotisch spelen steeds meer gestructureerd verloopt en evolueert naar echtsamenspelen
- Het aantal tactische en technische vaardigheden, die (moeten) worden toegepast, toeneemt
- Aan bal- en spelcontrole steeds hogere eisen worden gesteld
Vereenvoudigen van de complexe spelvorm:
1) Vereenvoudiging door de spelvoorwaarden te veranderen:
Wijzingen van het aantal spelers, afmetingen van het terrein, grootte van de doelen, spelregels en de
spelopdrachten mogen er niet toe lijden dat de gelijkenis met het ‘echte’ sportspel verloren gaat.
Grondvormen: spel gebonden oefenvormen of spelvormen die zijn vereenvoudigd. Criteria:
- Spelidee moet identiek zijn met dat van het eindspel.
- 2 ploegen
- Op hetzelfde speelveld
- Balbezit nastreven
- Door collectieve en individuele acties proberen doelpunten te scoren
- Totaalstructuur van het eindspel moet bewaard blijven. Opgebouwd uit 3 aanvals- en
verdedigingsacties:
- Scoren en scoren beletten
- Doelkansen creëren en verhinderen
- Aanvallen opbouwen en aanvalsopbouw verhinderen
- Elke aanvalsactie moet steeds gekoppeld zijn aan een verdedigingsactie.
- Natuurlijke omschakeling van verdediging naar aanval en omgekeerd moet mogelijk zijn
- De opdrachtenmoeten zo veel mogelijk ‘open’ geformuleerd worden, zodat de leerlingen keuzes
moeten maken tijdens het oefenen en spelen.
2) Vereenvoudiging door een deelstructuur te beklemtonen:
De totale spelstructuur kan worden opgedeeld in 3 deelstructuren:
- Scoren en scoren beletten
- Doelkansen creëren en verhinderen
- Aanvallen opbouwen en aanvalsopbouw verhinderen
In spelvormen kan je 1 deelstructuur meer benadrukken, maar je kan ze niet loskoppelen.
Partiële grondvormen: vereenvoudigen die leiden tot spelvormen die zijn afgeleid van de
grondvormen en waarbinnen 1 deelstructuur speciaal geaccentueerd wordt. Criteria:
- Het spelidee moet identiek zijn met dat van het eindspel. Het is niet noodzakelijk dat beide
ploegen numeriek gelijk zijn.
- In functie van de gekozen prioriteit moet 1 deelstructuur meer aan bod komen.
- Elke aanvalsactie moet steeds gekoppeld zijn aan een verdedigingsactie.
- Natuurlijke omschakeling van verdediging naar aanval en omgekeerd moet mogelijk zijn
- De opdrachtenmoeten zo veel mogelijk ‘open’ geformuleerd worden, zodat de leerlingen keuzes
moeten maken tijdens het oefenen en spelen.
Spelend Leren – SpelenderWijs Aanpak:
Sporten binnen competitieverband is vaak te complex voor onderwijs + vaardigheden van de
beginnende spelers zijn nog te beperkt.
Vertrekpunt is om de eindvorm van 11v11 te gaan vereenvoudigen door organisatorische en
spelgerichte aanpassingen. Deze spelgerichte aanpak steunt op enkele principes, die in alle oefen-
en spelvormen toegepast worden:
1) Samenspelen staat centraal:
Sterkte van een ploeg is afhankelijk van hoe goed ze samen spelen. In aanval: iedereen levert
inspanningen om aanspeelbaar te zijn en doelkansen te creëren. In verdediging: samen de opbouw
van de tegenstander te verstoren en doelkansen te voorkomen.
2) Alle spelers worden op hun niveau betrokken bij het spel:
Elke leerling moet de gelegenheid hebben om leerervaringen op te doen en succes en speelvreugde
beleven → rollen toewijzen die bij hun individuele mogelijkheden passen
bv. spelverdeler = vaardige leerling; vleugelspeler = minder vaardige leerling
→ leerlingen gaan hierdoor vaker succesmomenten ervaren en dus meer spelvreugde beleven
3) Spelers dienen een sportspelbekwaamheid te ontwikkelen
Doelspelen zijn er op gericht dat leerlingen, als groep en als individu, spelproblemen kunnen
oplossen. Zo ontwikkelingen ze om sociaal, strategisch en motorisch beter te functioneren. Hierdoor
verwerven de leerlingen tijdens het oefenen de juiste attitudes, inzichten en vaardigheden die het
hen mogelijk maken om onder andere:
- Als team en als individu ruimte te creëren en te benutten.
- Samen te spelen onder steeds moeilijkere omstandigheden in een steeds hoger speltempo
- Aan medespelers goede geselecteerde en goed getimede passen te geven
- Steun te verlenen aan medespelers die onder druk staan of in moeilijkheden geraakt zijn
- Snel verantwoorde beslissingen te kunnen en te durven nemen
4) Spelend leren spelen:
SpelenderWijs leren door veel te spelen met de mogelijkheid om vrij te handelen binnen de
voorgeschreven ruimte en de afgesproken regels. Leren spelen gebeurt intentioneel (doelgericht en
systematisch). Het is dus niet de bedoeling om volledig vrij te spelen.
Voordeel: van bij het begin van het leerproces word aandacht besteed aan het kunnen waarnemen
van spelrelevante informatie en aan het verwerven van inzicht in de belangrijkste spelprincipes.
→ nodig om in wedstrijd/spelvormen zelfstandig de spelproblemen op te lossen
In functie van die SpelenderWijs aanpak kunnen alle lessen ook worden opgedeeld in 3 delen:
- opwarming
- spelnabij oefenen
- spelend leren
, voetbal
5) Spelsituaties worden steeds complexer:
- De bescherming van de balbezitter of ploeg in balbezit geleidelijk aan wordt afgebouwd
- Het chaotisch spelen steeds meer gestructureerd verloopt en evolueert naar echtsamenspelen
- Het aantal tactische en technische vaardigheden, die (moeten) worden toegepast, toeneemt
- Aan bal- en spelcontrole steeds hogere eisen worden gesteld
Vereenvoudigen van de complexe spelvorm:
1) Vereenvoudiging door de spelvoorwaarden te veranderen:
Wijzingen van het aantal spelers, afmetingen van het terrein, grootte van de doelen, spelregels en de
spelopdrachten mogen er niet toe lijden dat de gelijkenis met het ‘echte’ sportspel verloren gaat.
Grondvormen: spel gebonden oefenvormen of spelvormen die zijn vereenvoudigd. Criteria:
- Spelidee moet identiek zijn met dat van het eindspel.
- 2 ploegen
- Op hetzelfde speelveld
- Balbezit nastreven
- Door collectieve en individuele acties proberen doelpunten te scoren
- Totaalstructuur van het eindspel moet bewaard blijven. Opgebouwd uit 3 aanvals- en
verdedigingsacties:
- Scoren en scoren beletten
- Doelkansen creëren en verhinderen
- Aanvallen opbouwen en aanvalsopbouw verhinderen
- Elke aanvalsactie moet steeds gekoppeld zijn aan een verdedigingsactie.
- Natuurlijke omschakeling van verdediging naar aanval en omgekeerd moet mogelijk zijn
- De opdrachtenmoeten zo veel mogelijk ‘open’ geformuleerd worden, zodat de leerlingen keuzes
moeten maken tijdens het oefenen en spelen.
2) Vereenvoudiging door een deelstructuur te beklemtonen:
De totale spelstructuur kan worden opgedeeld in 3 deelstructuren:
- Scoren en scoren beletten
- Doelkansen creëren en verhinderen
- Aanvallen opbouwen en aanvalsopbouw verhinderen
In spelvormen kan je 1 deelstructuur meer benadrukken, maar je kan ze niet loskoppelen.
Partiële grondvormen: vereenvoudigen die leiden tot spelvormen die zijn afgeleid van de
grondvormen en waarbinnen 1 deelstructuur speciaal geaccentueerd wordt. Criteria:
- Het spelidee moet identiek zijn met dat van het eindspel. Het is niet noodzakelijk dat beide
ploegen numeriek gelijk zijn.
- In functie van de gekozen prioriteit moet 1 deelstructuur meer aan bod komen.
- Elke aanvalsactie moet steeds gekoppeld zijn aan een verdedigingsactie.
- Natuurlijke omschakeling van verdediging naar aanval en omgekeerd moet mogelijk zijn
- De opdrachtenmoeten zo veel mogelijk ‘open’ geformuleerd worden, zodat de leerlingen keuzes
moeten maken tijdens het oefenen en spelen.
