hoofdstuk 1 : wat is gezondheid
, Hoofstuk 1 - wat is gezondheid?
Lekentheorieën over gezondheid
Gedrag, dood en ziekte
Levensverwachting
Stijging levensverwachting (westerse wereld) => gevolg van vooruitgang medische technologie
en verbeterde behandelingen
Daling mortaliteit (wereldwijd) => dankzij veranderingen in sociale omstandigheden en
leefomgeving (voeding, publieke hygiëne)
1
,Culturele variatie: politieke en omgevingsproblemen (vb. hongersnood, oorlog), manier van
leven (obesitas)
Levensverwachting ≠ gezonde levensverwachting (= hogere leeftijd bereikt in goede/minder
goede gezondheid; vb. ziekte, functiebeperking)
Oorzaken overlijden:
- 1900: besmettelijke ziekten (longontsteking, tuberculose)
- nu: hart- en vaatziekten, niet-overdraagbare ziektes (dementie, diabetes)
=> verandering infectieziekten naar chronische ziekten
→ belangrijkste doodsoorzaken hebben gedragscomponent (vb. roken, voeding)
2
, Veranderende perspectieven
Betekenis kan verschillen (geschiedenis, culturen, sociale klasse) ⇒ gevolg dat het minder
eenduidig te meten is
Aandacht gezondheidsklachten = van alle tijden (archeologische vondsten schedels,
Hebreeuwse teksten)
Belangrijk begrip te hebben voor variatie in geloofssystemen
Biomedisch ziektemodel
= de opvatting dat ziekten en symptomen een achterliggende fysiologische verklaring hebben
en dat daarmee ook genezing mechanistisch en rechtlijnig werkt
Gezondheid = afwezigheid van ziekte (diagnose-receptmodel)
Elk symptoom van ziekte heeft onderliggende pathologie en kan genezen worden door
medische interventies
Beperkingen zorgen voor functieverlies ⇒ behandeling zal leiden tot herstel (want ziekte vindt
oorsprong buiten lichaam (vb. Bacteriële infecties) of door onvrijwillige interne veranderingen
(vb. celmutaties))
⇒ Reductionistisch => reduceert lichaam, geest en menselijk gedrag tot lichaamscellen of tot
neurale of biochemische activiteit
⇒ negeert dat verschillende mensen verschillend reageren op eenzelfde ziekte
(persoonlijkheid, cognitie, culturele aannamen)
⇒ grondslag aan succesvolle behandelingen (vb. vaccinatieprogramma’s)
Vraagtekens bij dualisme: het ontstaan van biopsychosociale modellen voor gezondheid
en ziekte
Ziekten: organische oorzaken, maar unieke individuele reacties => rol van de ‘geest’ is cruciaal
Voor sommigen is een functiebeperking ‘het einde van hun leven’ voor anderen is het ‘een
uitdaging’ → biopsychosociaal denken
=> Freud: ‘onbewuste geest’ die zichtbaar wordt bij aandoening en conversiehysterie =
ernstige pijn, zonder verklaring (onbewuste conflicten die onderdrukt werden)
3
, Hoofstuk 1 - wat is gezondheid?
Lekentheorieën over gezondheid
Gedrag, dood en ziekte
Levensverwachting
Stijging levensverwachting (westerse wereld) => gevolg van vooruitgang medische technologie
en verbeterde behandelingen
Daling mortaliteit (wereldwijd) => dankzij veranderingen in sociale omstandigheden en
leefomgeving (voeding, publieke hygiëne)
1
,Culturele variatie: politieke en omgevingsproblemen (vb. hongersnood, oorlog), manier van
leven (obesitas)
Levensverwachting ≠ gezonde levensverwachting (= hogere leeftijd bereikt in goede/minder
goede gezondheid; vb. ziekte, functiebeperking)
Oorzaken overlijden:
- 1900: besmettelijke ziekten (longontsteking, tuberculose)
- nu: hart- en vaatziekten, niet-overdraagbare ziektes (dementie, diabetes)
=> verandering infectieziekten naar chronische ziekten
→ belangrijkste doodsoorzaken hebben gedragscomponent (vb. roken, voeding)
2
, Veranderende perspectieven
Betekenis kan verschillen (geschiedenis, culturen, sociale klasse) ⇒ gevolg dat het minder
eenduidig te meten is
Aandacht gezondheidsklachten = van alle tijden (archeologische vondsten schedels,
Hebreeuwse teksten)
Belangrijk begrip te hebben voor variatie in geloofssystemen
Biomedisch ziektemodel
= de opvatting dat ziekten en symptomen een achterliggende fysiologische verklaring hebben
en dat daarmee ook genezing mechanistisch en rechtlijnig werkt
Gezondheid = afwezigheid van ziekte (diagnose-receptmodel)
Elk symptoom van ziekte heeft onderliggende pathologie en kan genezen worden door
medische interventies
Beperkingen zorgen voor functieverlies ⇒ behandeling zal leiden tot herstel (want ziekte vindt
oorsprong buiten lichaam (vb. Bacteriële infecties) of door onvrijwillige interne veranderingen
(vb. celmutaties))
⇒ Reductionistisch => reduceert lichaam, geest en menselijk gedrag tot lichaamscellen of tot
neurale of biochemische activiteit
⇒ negeert dat verschillende mensen verschillend reageren op eenzelfde ziekte
(persoonlijkheid, cognitie, culturele aannamen)
⇒ grondslag aan succesvolle behandelingen (vb. vaccinatieprogramma’s)
Vraagtekens bij dualisme: het ontstaan van biopsychosociale modellen voor gezondheid
en ziekte
Ziekten: organische oorzaken, maar unieke individuele reacties => rol van de ‘geest’ is cruciaal
Voor sommigen is een functiebeperking ‘het einde van hun leven’ voor anderen is het ‘een
uitdaging’ → biopsychosociaal denken
=> Freud: ‘onbewuste geest’ die zichtbaar wordt bij aandoening en conversiehysterie =
ernstige pijn, zonder verklaring (onbewuste conflicten die onderdrukt werden)
3
