SAMENVATTING SOCIALE PSYCHOLOGIE
SAMENVATTING
SOCIALE PSYCHOLOGIE
2025-2026
COMMUNICATIEWETENSCHAPPEN
,SAMENVATTING SOCIALE PSYCHOLOGIE
HOOFDSTUK 1: METHODES VAN SOCIALE PSYCHOLOGISCH ONDERZOEK
- Fundamentele sociale psychologie
o Algemene principes van sociale gedrag of sociale invloeden
- Toegepaste
o Gebruik van de algemene principes en inzichten
SYNESTHESIE
= de ene zintuigelijke ervaring leidt automatisch naar een andere zintuigelijke eravering
SOCIALE DEPRIVATIE
- Mensen hebben bepaalde middelen niet
o Welzijn daalt daardoor
- Amygdala à beschadiging
3 SOORTEN VAN INVLOED / AANWEZIGHEID
1. Fysieke / feitelijke
2. Voorgestelde
3. Impliciete / onrechtstreeks
SITUATIONELE GEDRAGSDETERMINANTEN
- Invloeden vanuit omgeving of situatie die bepalen hoe iemand zich gedraagt
DISPOSITIONISME
- Persoonlijke eigenschappen
SITUATIONISME
- Situatie eigenschappen
1
,SAMENVATTING SOCIALE PSYCHOLOGIE
1. OBSERVATIES
- Voordeel
o Hoge ecologische validiteit (komt het overeen met de werkelijkheid)
- Nadeel
o Lang wachten
o Geen uitspraak oorzaak en gevolg
BELANGRIJK: Gedrag observeren = geen uitspraken over oorzaak en gevolg
KENMERKEN
1. Gedrag zelf observeren
2. Fysieke of administratieve sporen
2. ZELFBESCHRIJVINGEN
= mensen vragen wat ze doen en waarom
- Denkbeelden + gedragingen
GEBRUIK BIJ
- Coverte gedragingen
- Coverte gedragsmechanisme
o Interne gedragsprocessen
- Relatief zeldzaam gedrag
à DISCREPANTIE TUSSEN ATITTUDE EN GEDRAG
VOORDELEN VAN ZELFBESCHRIJVING
1. Vragen stellen over eender wat
2. Weinig arbeidsintensief
3. Uitvoering kan uitbesteed en geautomatiseerd worden
VOORWAARDEN ZELFBESCHRIJVING
1. Gedrag / reden waarom kunnen beschrijven
2. Gelegenheid krijgen om gedrag te beschrijven
3. Gedrag willen beschrijven
BEPERKINGEN ZELFBESCHRIJVING
1. We kunnen niet altijd weten waarom
2. Niet de gelegenheid
3. Mensen willen niet altijd eerlijk zijn
4. Aanwezigheid van sociale norm
2
, SAMENVATTING SOCIALE PSYCHOLOGIE
ONDERZOEK ZELFBESCHRIJVING: FELDMAN HALL ET AL
- Donatie om schokken te vermijden
- Discrepantie tussen gedrag vs attitude
Deelnemers kregen de kans om:
schokken toe te dienen aan een andere persoon.
Ze konden meestal:
• kiezen hoe sterk/lang
OF
• beslissen of ze die zouden geven.
Belangrijk
Onderzoekers vergeleken:
1. wat mensen écht deden
met
2. wat ze achteraf over zichzelf zeiden.
Groot resultaat
Veel mensen beschreven zichzelf achteraf:
• vriendelijker
• minder agressief
• socialer
dan hun echte gedrag aantoonde.
Problemen van zelfbeschrijving
- Sociaal wenselijkheid
o Empathie
- Lage ecologische validiteit
CONCLUSIE
- Zelfbeschrijvingen komen niet altijd overeen met werkelijk gedrag
NUT VAN ZELFBESCHRIJVINGEN
1. Inspiratie opdoen
a. Opbouw van theorie (hypothesen)
2. Aanwezigheid van sociel norm
ONDERZOEK KAHNEMAN ET AL.
1. Event sampling (duurder)
a. Toevallige of vooraf bepaalde tijdstippen oproept om vooraf bepaalde vragen
te beantwoorden
2. Day reconstruction method (goedkoop)
a. Vorige dag beschrijven aan de hand van vooraf bepaalde vragen
3
SAMENVATTING
SOCIALE PSYCHOLOGIE
2025-2026
COMMUNICATIEWETENSCHAPPEN
,SAMENVATTING SOCIALE PSYCHOLOGIE
HOOFDSTUK 1: METHODES VAN SOCIALE PSYCHOLOGISCH ONDERZOEK
- Fundamentele sociale psychologie
o Algemene principes van sociale gedrag of sociale invloeden
- Toegepaste
o Gebruik van de algemene principes en inzichten
SYNESTHESIE
= de ene zintuigelijke ervaring leidt automatisch naar een andere zintuigelijke eravering
SOCIALE DEPRIVATIE
- Mensen hebben bepaalde middelen niet
o Welzijn daalt daardoor
- Amygdala à beschadiging
3 SOORTEN VAN INVLOED / AANWEZIGHEID
1. Fysieke / feitelijke
2. Voorgestelde
3. Impliciete / onrechtstreeks
SITUATIONELE GEDRAGSDETERMINANTEN
- Invloeden vanuit omgeving of situatie die bepalen hoe iemand zich gedraagt
DISPOSITIONISME
- Persoonlijke eigenschappen
SITUATIONISME
- Situatie eigenschappen
1
,SAMENVATTING SOCIALE PSYCHOLOGIE
1. OBSERVATIES
- Voordeel
o Hoge ecologische validiteit (komt het overeen met de werkelijkheid)
- Nadeel
o Lang wachten
o Geen uitspraak oorzaak en gevolg
BELANGRIJK: Gedrag observeren = geen uitspraken over oorzaak en gevolg
KENMERKEN
1. Gedrag zelf observeren
2. Fysieke of administratieve sporen
2. ZELFBESCHRIJVINGEN
= mensen vragen wat ze doen en waarom
- Denkbeelden + gedragingen
GEBRUIK BIJ
- Coverte gedragingen
- Coverte gedragsmechanisme
o Interne gedragsprocessen
- Relatief zeldzaam gedrag
à DISCREPANTIE TUSSEN ATITTUDE EN GEDRAG
VOORDELEN VAN ZELFBESCHRIJVING
1. Vragen stellen over eender wat
2. Weinig arbeidsintensief
3. Uitvoering kan uitbesteed en geautomatiseerd worden
VOORWAARDEN ZELFBESCHRIJVING
1. Gedrag / reden waarom kunnen beschrijven
2. Gelegenheid krijgen om gedrag te beschrijven
3. Gedrag willen beschrijven
BEPERKINGEN ZELFBESCHRIJVING
1. We kunnen niet altijd weten waarom
2. Niet de gelegenheid
3. Mensen willen niet altijd eerlijk zijn
4. Aanwezigheid van sociale norm
2
, SAMENVATTING SOCIALE PSYCHOLOGIE
ONDERZOEK ZELFBESCHRIJVING: FELDMAN HALL ET AL
- Donatie om schokken te vermijden
- Discrepantie tussen gedrag vs attitude
Deelnemers kregen de kans om:
schokken toe te dienen aan een andere persoon.
Ze konden meestal:
• kiezen hoe sterk/lang
OF
• beslissen of ze die zouden geven.
Belangrijk
Onderzoekers vergeleken:
1. wat mensen écht deden
met
2. wat ze achteraf over zichzelf zeiden.
Groot resultaat
Veel mensen beschreven zichzelf achteraf:
• vriendelijker
• minder agressief
• socialer
dan hun echte gedrag aantoonde.
Problemen van zelfbeschrijving
- Sociaal wenselijkheid
o Empathie
- Lage ecologische validiteit
CONCLUSIE
- Zelfbeschrijvingen komen niet altijd overeen met werkelijk gedrag
NUT VAN ZELFBESCHRIJVINGEN
1. Inspiratie opdoen
a. Opbouw van theorie (hypothesen)
2. Aanwezigheid van sociel norm
ONDERZOEK KAHNEMAN ET AL.
1. Event sampling (duurder)
a. Toevallige of vooraf bepaalde tijdstippen oproept om vooraf bepaalde vragen
te beantwoorden
2. Day reconstruction method (goedkoop)
a. Vorige dag beschrijven aan de hand van vooraf bepaalde vragen
3
