DE WERELD
SAMENVATTING MIKADO BRONNENBOEK
1. Wij hebben een verleden
Prehistorie Oudheid Oudheid (in Middeleeuwen Vroegmoderne Moderne Hedendaagse
…-3500 (oudste Griekenland 500-1500 tijd tijd tijd
v.C. tijden in en Rome) 1500-1800 1800- 1945-…
Egypte) 800v.C.-500 1945
3500 v.C.-
800v.C.
Wanneer? Waar?
(Tijd) Ontwikkelingsfasen
(Ruimte)
1. Het langzaam wordingsproces van de homo sapiens.
Afrika
PREHISTORIE Eigen regio
2. De ongelijktijdige overgang van nomadische op sedentaire levenswijze.
Tot 3000 v.C. Europa
Wereld
NABIJE OOSTEN Azië
3. Irrigatielandbouw en de overgang van de eerste steden naar rijken.
3de - 2de millenium Afrika
v.C. Europa
Europa 4. Vorming en evolutie van stadstaten in de Middellandse-Zeewereld.
Afrika 8ste - 4de eeuw v.C.
KLASSIEKE Azië
OUDHEID
Eigen regio
8ste eeuw v.C. - 5. Vorming en organisatie van rijken in de Middellandse-Zeewereld.
Europa
5de eeuw n.C. 6de eeuw v.C. - 5de eeuw n.C.
Afrika
Azië
Eigen regio 6. Migraties in de Euraziatische ruimte, oude en nieuwe rijken, feodaliteit.
MIDDELEEUWEN
Europa 4de - 15de eeuw
5de - 15de
eeuw Azië
Eigen regio 7. Ontwikkeling van steden en feodaal-stedelijke monarchieën in Europa.
Europa 11de - 15de eeuw
VROEG Europa 8. Expansie vanuit Europa en vormen van contacten met gemeenschappen
MODERNE TIJD Wereld in Afrika, Amerika, Azië. ca. 1450 - ca. 1750
15de - 18de Eigen regio 6. Tegenstellingen binnen en tussen Europese staten. 16de - 18de eeuw
eeuw Europa
MODERNE Amerika Europa 10. De eerste industriële revolutie, nieuwe politieke en sociale
TIJD emancipatiebewegingen. ca.1750 – 1870
16de - 20ste eeuw
Eigen staat 11. Europese wereldoverheersing en rivaliteit, nieuwe machten, Eerste Wereldoorlog.
Europa wereld 1871 – 1918
Eigen staat 12. Het interbellum en de Tweede Wereldoorlog: totalitaire en democratische
Europa wereld regimes. 1916 – 1945
HEDENDAAGSE Wereld 13. Vorming en evolutie van tegengestelde machtsblokken. 1945 – heden
TIJD
Na 1945 Wereld 14. De overgang van koloniaal naar gedekoloniseerd statuut. 1945 – heden
, 1.1. Prehistorie
Ontstaan van aarde:
- 14 miljard jaar geleden→ Big bang/oerknal uit oerster
- Zo sterren ontstaan: 1= de zon
- Rond zon: stoffen en deeltjes → 4,6 miljard jaar geleden samen: gloeiende bol => aarde
- Aarde: koelt af in wolk van waterdamp → viel als regen → zo oceanen, zeeën, meren.
- In water 1ste leven: insecten en schorpioenen als 1ste op land.
- Daarna zoogdieren en vogels
➔ 200 miljoen jaar geleden: alles op aarde verbonden.
➔ 130 miljoen jaar geleden: werelddelen
➔ 7 miljoen jaar geleden: continenten verspreid zoals nu
Dinosauriërs:
➔ 150 miljoen jaar geleden reusachtige reptielen: dinosauriërs
➔ 65 miljoen jaar geleden: meteoriet tegen aarde gebotst (krater)→ maakte stof aan → zon verduisterd →
temperatuur daalt → reuzenreptielen sterven uit
Eerste mensen:
➔ 40 miljoen jaar geleden→ in Afrikaanse regenwoud → zoogdier: voorouder van de mens
➔ Bewoog op handen en voeten
➔ Droger klimaat → moeras wordt grasland → mensaap
➔ Rechtop lopen
➔ Handen gebruiken: werktuigen maken van takken, beenderen en klei
➔ Overleven: primitieve mensen aten vlees en planten
➔ Rondzwerven als jagers en voedselverzamelaars
Vb. Lucy= oudste vrouw uit geschiedenis (3,2 miljoen jaar oud)
5 menssoorten: Australopithecus - homo habilis - homo erectus - neanderthaler - homo sapiens
Vuur maken: technieken zoals 2 stenen knetsen, met stokje wrijving maken,…
Van zwerver naar boer:
➔ Reden: 12000 jaar geleden → opwarming van aarde.
➔ Op vruchtbare grond naast rivier: graan oogsten
➔ Dieren kweken, hutten bouwen
➔ Daarvoor: zwerven, slapen in tenten & hutten, wapens & vuur maken voor jacht
Voedselverzamelaars en boeren leven jarenlang naast elkaar.
➔ Gebruik van natuur: werktuigen maken → !!= steen ~vuursteen = silex
➔ Rendier voor: eten, kleding, tentmateriaal en werktuig
➔ Klei & vuur: potten bakken
➔ Kunst
Waar leefden eerste boeren in België:
Haspengouw → water en vruchtbare grond vinden
Grotten in zuiden
Wat is een Silex:
Vuursteen voor werktuigen en wapens
, 1.2. Oudheid
De Nijl bepaalt het werk:
➔ Juli-oktober: Nijl stroomt over, werken voor de farao
➔ November-maart: Nijl is gezakt, zaaitijd
➔ April-juni: droge tijd, bevloeiings- en oogsttijd
Sjadoef= scheppen water mee omhoog
Begrippen:
• Farao: koning, aan het hoofd van het land. Had alle macht+ beschikt over sterk leger.
→Belastingen betalen aan farao om het leger te betalen+ reusachtige werken uit te voeren.
• Hiërogliefen: Egyptisch schrift.
• Mummie: mummie van de farao werd in een houten kist bewaard.
• Sarcofaag: plek waar de mummies in kisten werden gelegd
Hoe strekte het romeinse rijk zich uit in de 2de eeuw:
Julius Caesar:
- De Romeinse veldheer
- Veroverde in 1ste eeuw v.C. onze streken
- Gallische volksstammen 1 voor 1 verslagen door
Romeinse leger
- Romeinse provincie Belgica: deel van romeinse rijk
- Heerbanen gelegd → steden ontstonden
- Versterkte stad in onze streek= Tongeren
- Binnen stadsmuren: ambachtslui, grote opslagplaatsen
voor graan
- Buiten stadsmuren: rijke boeren in villa’s
Begrippen:
- Acropolis= hoogste punt van de stad en is de naam die in de poleis gegeven werd aan de stadsburcht of
citade
- Heerbaan= verharde langeafstandsweg in het Romeinse Rijk
- Belgica= romeinse provincie
- Colosseum= Romeins monument, ronde vorm, waarin grootse gevechten gehouden werden ter
vermaak van de bevolking.
- Circus Maximus= Groot stadion in het centrum van Rome. Vooral gebruikt voor paardenrennen
- Gladiatorengevecht= gevechten op leven en dood, omdat men veronderstelde dat het bloed van de
vechters de overledene kracht zou verlenen voor de overtocht naar de onderwereld
- Amfitheater= Ovaal open gebouw uit de Romeinse oudheid dat gebruikt werd voor
gladiatorengevechten, jachtpartijen en gevechten met wilde dieren
Vergelijken problemen Oude Rome met grootstad van vandaag:
- 2000 jaar geleden: in Rome evenveel inwoners als nu in Brussel.
- +1 miljoen Romeinen in 1 stadsmuur= problemen die nu ook zijn:
➔ Afval
➔ Verkeersopstoppingen
➔ Werkloosheid
➔ Eten aangevoerd van platteland
➔ Markten: producten vanuit heel romeinse rijk.
, ➔ Gewone man: appartementsblokken
➔ Rijke Romeinen: luxueuze villa’s
Figuren:
- Julius Caesar: (zie ‘Hoe strekte het romeinse rijk zich uit in de 2de eeuw’)
- Ambiorix: leidde in de 1ste eeuw v.C. de opstand van de Galliërs tegen de Romeinen.
1.3. Middeleeuwen
Einde van Romeinse rijk:
Door Germaanse invallen → rond 500 valt romeinse rijk uiteen= begin van middeleeuwen
Rol van Noormannen:
Volgende eeuwen onveiligheid door hen. → Plunderaars.
➢ Wegen en steden raakten in verval.
➢ Burchten gebouwd ter bescherming
Rol van kerk en abdijen:
Abdijen werden versterkt tegen Noormannen.
➢ Kerk en christelijke godsdienst: grote rol in middeleeuwen
Jaar 1000→ rust:
Oversteekplaatsen van rivieren, kruispunten: steden bouwen (door ambachtslui en handelaars)
Rol van Gent en Brugge:
Gent:
- Tijdens middeleeuwen: grote stad in Europa
- Bij samenvloeiing van Schelde en Leie en belangrijke handelsweg naar de kust
- Graaf van Vlaanderen: burcht daar
- Grote abdijen
Brugge:
- Concurrent van Gent
- Zeearm van het Zwim: Brugge verbonden met Noordzee
- Kwamen handelaars van Europa naartoe. → Werd ‘Venetië van het Noorden’ genoemd
Rol van boeren, adellijken en geestelijken:
Grootste deel bevolking: op platteland → leven rond burchten en abdijen
Boeren:
- Ruil voor bescherming: werken voor adel en geestelijken (standenmaatschappij)
- Zware belastingen: maakt leven van gewone landbouwers moeilijk
- Platteland: zorgt voor bevoorrading van de steden
- Slechte oogsten door: slecht weer/oorlogen
Hongersnood en ziektes→ veel slachtoffers
Begrippen:
- Handelaars:
SAMENVATTING MIKADO BRONNENBOEK
1. Wij hebben een verleden
Prehistorie Oudheid Oudheid (in Middeleeuwen Vroegmoderne Moderne Hedendaagse
…-3500 (oudste Griekenland 500-1500 tijd tijd tijd
v.C. tijden in en Rome) 1500-1800 1800- 1945-…
Egypte) 800v.C.-500 1945
3500 v.C.-
800v.C.
Wanneer? Waar?
(Tijd) Ontwikkelingsfasen
(Ruimte)
1. Het langzaam wordingsproces van de homo sapiens.
Afrika
PREHISTORIE Eigen regio
2. De ongelijktijdige overgang van nomadische op sedentaire levenswijze.
Tot 3000 v.C. Europa
Wereld
NABIJE OOSTEN Azië
3. Irrigatielandbouw en de overgang van de eerste steden naar rijken.
3de - 2de millenium Afrika
v.C. Europa
Europa 4. Vorming en evolutie van stadstaten in de Middellandse-Zeewereld.
Afrika 8ste - 4de eeuw v.C.
KLASSIEKE Azië
OUDHEID
Eigen regio
8ste eeuw v.C. - 5. Vorming en organisatie van rijken in de Middellandse-Zeewereld.
Europa
5de eeuw n.C. 6de eeuw v.C. - 5de eeuw n.C.
Afrika
Azië
Eigen regio 6. Migraties in de Euraziatische ruimte, oude en nieuwe rijken, feodaliteit.
MIDDELEEUWEN
Europa 4de - 15de eeuw
5de - 15de
eeuw Azië
Eigen regio 7. Ontwikkeling van steden en feodaal-stedelijke monarchieën in Europa.
Europa 11de - 15de eeuw
VROEG Europa 8. Expansie vanuit Europa en vormen van contacten met gemeenschappen
MODERNE TIJD Wereld in Afrika, Amerika, Azië. ca. 1450 - ca. 1750
15de - 18de Eigen regio 6. Tegenstellingen binnen en tussen Europese staten. 16de - 18de eeuw
eeuw Europa
MODERNE Amerika Europa 10. De eerste industriële revolutie, nieuwe politieke en sociale
TIJD emancipatiebewegingen. ca.1750 – 1870
16de - 20ste eeuw
Eigen staat 11. Europese wereldoverheersing en rivaliteit, nieuwe machten, Eerste Wereldoorlog.
Europa wereld 1871 – 1918
Eigen staat 12. Het interbellum en de Tweede Wereldoorlog: totalitaire en democratische
Europa wereld regimes. 1916 – 1945
HEDENDAAGSE Wereld 13. Vorming en evolutie van tegengestelde machtsblokken. 1945 – heden
TIJD
Na 1945 Wereld 14. De overgang van koloniaal naar gedekoloniseerd statuut. 1945 – heden
, 1.1. Prehistorie
Ontstaan van aarde:
- 14 miljard jaar geleden→ Big bang/oerknal uit oerster
- Zo sterren ontstaan: 1= de zon
- Rond zon: stoffen en deeltjes → 4,6 miljard jaar geleden samen: gloeiende bol => aarde
- Aarde: koelt af in wolk van waterdamp → viel als regen → zo oceanen, zeeën, meren.
- In water 1ste leven: insecten en schorpioenen als 1ste op land.
- Daarna zoogdieren en vogels
➔ 200 miljoen jaar geleden: alles op aarde verbonden.
➔ 130 miljoen jaar geleden: werelddelen
➔ 7 miljoen jaar geleden: continenten verspreid zoals nu
Dinosauriërs:
➔ 150 miljoen jaar geleden reusachtige reptielen: dinosauriërs
➔ 65 miljoen jaar geleden: meteoriet tegen aarde gebotst (krater)→ maakte stof aan → zon verduisterd →
temperatuur daalt → reuzenreptielen sterven uit
Eerste mensen:
➔ 40 miljoen jaar geleden→ in Afrikaanse regenwoud → zoogdier: voorouder van de mens
➔ Bewoog op handen en voeten
➔ Droger klimaat → moeras wordt grasland → mensaap
➔ Rechtop lopen
➔ Handen gebruiken: werktuigen maken van takken, beenderen en klei
➔ Overleven: primitieve mensen aten vlees en planten
➔ Rondzwerven als jagers en voedselverzamelaars
Vb. Lucy= oudste vrouw uit geschiedenis (3,2 miljoen jaar oud)
5 menssoorten: Australopithecus - homo habilis - homo erectus - neanderthaler - homo sapiens
Vuur maken: technieken zoals 2 stenen knetsen, met stokje wrijving maken,…
Van zwerver naar boer:
➔ Reden: 12000 jaar geleden → opwarming van aarde.
➔ Op vruchtbare grond naast rivier: graan oogsten
➔ Dieren kweken, hutten bouwen
➔ Daarvoor: zwerven, slapen in tenten & hutten, wapens & vuur maken voor jacht
Voedselverzamelaars en boeren leven jarenlang naast elkaar.
➔ Gebruik van natuur: werktuigen maken → !!= steen ~vuursteen = silex
➔ Rendier voor: eten, kleding, tentmateriaal en werktuig
➔ Klei & vuur: potten bakken
➔ Kunst
Waar leefden eerste boeren in België:
Haspengouw → water en vruchtbare grond vinden
Grotten in zuiden
Wat is een Silex:
Vuursteen voor werktuigen en wapens
, 1.2. Oudheid
De Nijl bepaalt het werk:
➔ Juli-oktober: Nijl stroomt over, werken voor de farao
➔ November-maart: Nijl is gezakt, zaaitijd
➔ April-juni: droge tijd, bevloeiings- en oogsttijd
Sjadoef= scheppen water mee omhoog
Begrippen:
• Farao: koning, aan het hoofd van het land. Had alle macht+ beschikt over sterk leger.
→Belastingen betalen aan farao om het leger te betalen+ reusachtige werken uit te voeren.
• Hiërogliefen: Egyptisch schrift.
• Mummie: mummie van de farao werd in een houten kist bewaard.
• Sarcofaag: plek waar de mummies in kisten werden gelegd
Hoe strekte het romeinse rijk zich uit in de 2de eeuw:
Julius Caesar:
- De Romeinse veldheer
- Veroverde in 1ste eeuw v.C. onze streken
- Gallische volksstammen 1 voor 1 verslagen door
Romeinse leger
- Romeinse provincie Belgica: deel van romeinse rijk
- Heerbanen gelegd → steden ontstonden
- Versterkte stad in onze streek= Tongeren
- Binnen stadsmuren: ambachtslui, grote opslagplaatsen
voor graan
- Buiten stadsmuren: rijke boeren in villa’s
Begrippen:
- Acropolis= hoogste punt van de stad en is de naam die in de poleis gegeven werd aan de stadsburcht of
citade
- Heerbaan= verharde langeafstandsweg in het Romeinse Rijk
- Belgica= romeinse provincie
- Colosseum= Romeins monument, ronde vorm, waarin grootse gevechten gehouden werden ter
vermaak van de bevolking.
- Circus Maximus= Groot stadion in het centrum van Rome. Vooral gebruikt voor paardenrennen
- Gladiatorengevecht= gevechten op leven en dood, omdat men veronderstelde dat het bloed van de
vechters de overledene kracht zou verlenen voor de overtocht naar de onderwereld
- Amfitheater= Ovaal open gebouw uit de Romeinse oudheid dat gebruikt werd voor
gladiatorengevechten, jachtpartijen en gevechten met wilde dieren
Vergelijken problemen Oude Rome met grootstad van vandaag:
- 2000 jaar geleden: in Rome evenveel inwoners als nu in Brussel.
- +1 miljoen Romeinen in 1 stadsmuur= problemen die nu ook zijn:
➔ Afval
➔ Verkeersopstoppingen
➔ Werkloosheid
➔ Eten aangevoerd van platteland
➔ Markten: producten vanuit heel romeinse rijk.
, ➔ Gewone man: appartementsblokken
➔ Rijke Romeinen: luxueuze villa’s
Figuren:
- Julius Caesar: (zie ‘Hoe strekte het romeinse rijk zich uit in de 2de eeuw’)
- Ambiorix: leidde in de 1ste eeuw v.C. de opstand van de Galliërs tegen de Romeinen.
1.3. Middeleeuwen
Einde van Romeinse rijk:
Door Germaanse invallen → rond 500 valt romeinse rijk uiteen= begin van middeleeuwen
Rol van Noormannen:
Volgende eeuwen onveiligheid door hen. → Plunderaars.
➢ Wegen en steden raakten in verval.
➢ Burchten gebouwd ter bescherming
Rol van kerk en abdijen:
Abdijen werden versterkt tegen Noormannen.
➢ Kerk en christelijke godsdienst: grote rol in middeleeuwen
Jaar 1000→ rust:
Oversteekplaatsen van rivieren, kruispunten: steden bouwen (door ambachtslui en handelaars)
Rol van Gent en Brugge:
Gent:
- Tijdens middeleeuwen: grote stad in Europa
- Bij samenvloeiing van Schelde en Leie en belangrijke handelsweg naar de kust
- Graaf van Vlaanderen: burcht daar
- Grote abdijen
Brugge:
- Concurrent van Gent
- Zeearm van het Zwim: Brugge verbonden met Noordzee
- Kwamen handelaars van Europa naartoe. → Werd ‘Venetië van het Noorden’ genoemd
Rol van boeren, adellijken en geestelijken:
Grootste deel bevolking: op platteland → leven rond burchten en abdijen
Boeren:
- Ruil voor bescherming: werken voor adel en geestelijken (standenmaatschappij)
- Zware belastingen: maakt leven van gewone landbouwers moeilijk
- Platteland: zorgt voor bevoorrading van de steden
- Slechte oogsten door: slecht weer/oorlogen
Hongersnood en ziektes→ veel slachtoffers
Begrippen:
- Handelaars:
